Những tiên tri thời Cựu Ước

Câu gốc

“Buổi sớm mai, chúng đều trỗi dậy thật sớm, kéo ra đồng vắng Thê-cô-a; đang lúc chúng đi, Giô-sa-phát đứng tại đó, mà nói rằng: Hỡi người Giu-đa và dân cư thành Giê-ru-sa-lem! hãy nghe ta: Khá tin cậy Giê-hô-va Đức Chúa Trời các ngươi, thì các ngươi sẽ vững chắc; hãy tin các Đấng tiên tri Ngài, thì các ngươi sẽ được may mắn.” (2 Sử Ký 20:20).

Kinh Thánh nghiên cứu

Gia-cơ 5:17,18; 1 Các Vua 19:1–16; 1 Các Vua 22:1–14; Xuất Ê-díp-tô Ký 15:20; 2 Các Vua 22:11–14; Giê-rê-mi 14:1–15.

Hệ thống Định vị Toàn cầu (GPS) giúp những người đi du lịch biết được vị trí hiện tại của mình, hướng đi, và thậm chí còn cảnh báo về những nguy hiểm có thể xảy ra. Những lữ khách tâm linh trên hành trình đến thiên đàng cũng cần sự hướng dẫn, cả trong hiện tại lẫn tương lai, từ một “hệ thống định vị” thiên thượng. Một cách mà Đức Chúa Trời đã thực hiện điều này trong quá khứ là thông qua sứ mạng của các tiên tri trong thời Cựu Ước. Qua những câu chuyện, lời khuyên, lời tiên tri, thơ ca và các bài hát, chúng ta khám phá được rất nhiều điều về hàng chục nhà tiên tri đã truyền đạt sứ điệp của Đức Chúa Trời cho mọi người.

Bài học tuần này giúp chúng ta khám phá những mô tả trong Cựu Ước về các nhà tiên tri, những mô tả giúp chúng ta hiểu hơn về ân tứ tiên tri, được thể hiện qua một số tôi tớ đặc biệt của Đức Chúa Trời.

Như chúng ta sẽ thấy, họ cũng là những người giống như chúng ta, bởi họ cũng yếu đuối, dễ bị tổn thương bởi nỗi sợ hãi, giận dữ và chán nản. Đời sống của họ không hề dễ dàng, đầy những thử thách và gian truân, như chính cuộc sống của tất cả chúng ta.

Vậy, chúng ta có thể học được gì khi nhìn vào một vài tôi tớ đặc biệt được Đức Chúa Trời kêu gọi này?

Nghiên cứu bài học tuần này để chuẩn bị cho Sa-bát ngày 17 tháng 10.

Như chúng ta đã thấy tuần trước, Chúa đã sử dụng nhà tiên tri Ê-li để thực hiện một công việc vĩ đại tại Y-sơ-ra-ên, bất chấp sự chống đối mãnh liệt. Những gì Chúa đã hoàn thành qua ông thật đáng kinh ngạc. Thế nhưng… điều gì đã xảy ra?

Hãy suy gẫm về cách Gia-cơ mô tả tiên tri Ê-li trong Gia-cơ 5:17,18. Ông có ý gì khi nói rằng Ê-li “vốn là người yếu đuối như chúng ta”?

Ê-li đã đạt được một thành công vang dội trên núi Cạt-mên (1Các Vua 18); Đức Chúa Trời đã hành động một cách quyền năng qua ông, và một trong những phép lạ đáng kinh ngạc nhất trong lịch sử Cựu Ước đã xảy ra: chỉ với lời nói của chính Ê-li, ngọn lửa thực sự từ trời giáng xuống (1 Các Vua 18:38)! Ắt hẳn bạn sẽ nghĩ rằng người tôi tớ này của Đức Chúa Trời vô cùng hạnh phúc sau một sự kiện vang dội như vậy.

Đọc 1 Các Vua 19:1–16. Điều này cho chúng ta biết gì trạng thái cảm xúc của tiên tri Ê-li?

“Ôi Đức Giê-hô-va! đã đủ rồi. Hãy cất lấy mạng sống tôi, vì tôi không hơn gì các tổ phụ tôi!” (1 Các Vua 19:4). Điều này nghe có vẻ như một người đang chịu đựng chứng trầm cảm. Tại sao vậy? Những gì xảy ra trên núi Cạt-mên chắc chắn không phải một hành động có thể thực hiện được một cách dễ dàng; nhưng vẫn còn một điều gì đó khác đang diễn ra ở đây.

Có lẽ chìa khóa nằm trong lời nói của ông: “Tôi đã rất nóng nảy sốt sắng vì Giê-hô-va Đức Chúa Trời vạn quân; vì dân Y-sơ-ra-ên đã bội giao ước Ngài, phá hủy các bàn thờ Ngài, dùng gươm giết những tiên tri Ngài; chỉ một mình tôi còn lại, và họ cũng kiếm thế cất mạng sống tôi” (1 Các Vua 19:10). Nghe như thể ông đang than thở về những gì ông tin là thất bại trong chức vụ của mình. Sự bội đạo vẫn tiếp diễn, bất chấp mọi nỗ lực của ông, nghe có vẻ như ông cho rằng chỉ riêng ông mới có thể ngăn chặn dòng chảy đó. Dù cuối cùng chuyện gì đang xảy ra ở đây, chúng ta có thể thấy được nhân tính và sự mong manh của người tôi tớ Đức Chúa Trời này. Nói cách khác, dù nhận lãnh sứ mạng gì đi nữa, thì Ê-li cũng “vốn là người yếu đuối như chúng ta.”

Tại sao đôi khi bạn cũng dễ dàng có cảm giác “thất bại” trong cuộc sống hay trong công việc của mình? Những lời hứa nào trong Kinh Thánh có thể giúp bạn vượt qua sự nản lòng?

Trong thời kỳ đầu của dân Y-sơ-ra-ên, đã có bằng chứng về những tiên tri giả (Phục truyền Luật lệ Ký 18:20). Vì vậy, Đức Chúa Trời không để dân Ngài thiếu sự hướng dẫn về cách nhận biết ai là tiên tri thật của Ngài.

Là những người nhận lãnh sự mặc khải và sự soi dẫn từ Đức Chúa Trời, các tiên tri thật đã truyền đạt sứ điệp của Ngài một cách trung thực, chính xác và thẳng thắn, ngay cả trong những lúc điều đó khiến họ không được lòng những người đang cầm quyền.

Đọc 1 Các Vua 22:1–14. Đoạn này cho chúng ta biết gì về cách những nhà tiên tri trung tín thi hành chức vụ?

Khi một vị vua nói về một nhà tiên tri rằng: “nhưng tôi ghét người, vì người chẳng nói tiên tri lành về tôi, bèn là dữ đó thôi” (1 Các Vua 22:8), điều đó nói lên rất nhiều về chính vị vua ấy—nhưng còn bày tỏ nhiều hơn về người tiên tri được đề cập đến. Rõ ràng, ông là người không hề sợ sệt khi nói lên sự thật, ngay cả với chính nhà vua—dù điều đó chẳng giúp ông giành được sự sủng ái của hoàng gia chút nào.

Mi-chê đã một mình chống lại 400 tiên tri giả khi ông trình bày lẽ thật mà Đức Chúa Trời mặc khải. Trước áp lực phải sửa đổi sứ điệp tiêu cực dành cho A-háp để làm vui lòng vị vua gian ác và vợ là Giê-sa-bên (1 Các Vua 22:13,14), Mi-chê vẫn công bố lẽ thật của Đức Chúa Trời, bất kể việc nó được tiếp nhận như thế nào.

Đọc 1 Sa-mu-ên 9:3–14. Những câu này cho chúng ta biết gì về cách người khác nhìn nhận các tiên tri trung tín của Đức Chúa Trời?

Trong Kinh Thánh, có vô số ví dụ về đời sống đạo đức của các nhà tiên tri. Trong trường hợp này, Sau-lơ được cha là Kích-sai đi tìm những con lừa bị lạc mất. Khi Sau-lơ muốn quay trở về, người đầy tớ cùng đi với Sau-lơ đã khuyên chớ nên bỏ cuộc, vì trong thành có “một người của Đức Chúa Trời, là người rất tôn trọng” (1 Sa-mu-ên 9:6). Ở đây, mô tả về tiên tri Sa-mu-ên nói lên những phẩm chất được kỳ vọng nơi các tiên tri của Đức Chúa Trời. Các tiên tri thật trong Kinh Thánh được gọi là “người của Đức Chúa Trời”, họ được chọn để bày tỏ tính cách của Ngài. Tuy nhiên, dù một số “người của Đức Chúa Trời” là nhà tiên tri, điều đó không giúp họ trở thành những con người trọn vẹn không tì vết.

Ai, ngay cả trong số những “người của Đức Chúa Trời” được tôn trọng nhất mà bạn từng biết, có thể được xem là không lỗi lầm?

Đọc 1 Sa-mu-ên 8:4–22 và Lê-vi Ký 8:10–13. Những tiên tri đã thực hiện chức năng của mình như thế nào đối với các vị vua và các thầy tế lễ?

Các nhà tiên tri đã tương tác với các vị vua cả trong những hoàn cảnh dễ lẫn khó. Khi dân Y-sơ-ra-ên đòi có một vua (1 Sa-mu-ên 8:4–22), họ nói rằng họ muốn “một vua đặng đoán xét chúng tôi, y như các dân tộc khác đã có rồi” (1 Sa-mu-ên 8:5). Đây quả là một hình ảnh buồn nhưng khá phổ biến về hiểm họa mà dân sự Đức Chúa Trời phải đối mặt trong mọi thời đại: ước muốn trở nên giống như những người xung quanh. Trong trường hợp này, họ hoàn toàn không biết yêu cầu ấy sẽ mang lại điều gì cho mình, mặc dù đã được cảnh báo trước (1 Sa-mu-ên 8:11–18) qua lời của Đức Chúa Trời, được truyền đạt bởi tiên tri Sa-mu-ên. Dựa trên mong muốn của họ, và dù Sa-mu-ên đã cảnh báo trước, ông vẫn phải xức dầu cho vị vua đầu tiên của Y-sơ-ra-ên, được biết trong lịch sử Kinh Thánh là vua Sau-lơ.

Các sách Cựu Ước như 1 và 2 Các Vua cùng với 1 và 2 Sử Ký đã ghi lại cách thức và phẩm chất cai trị của các vua Y-sơ-ra-ên và Giu-đa. Lịch sử Kinh Thánh cho thấy các vị vua làm điều ác trước mặt Đức Chúa Trời vượt xa những vị vua làm điều thiện. Một trong những chức năng chủ yếu của các nhà tiên tri là dẫn dắt những vị vua bất trung quay trở lại với việc vâng phục luật pháp của Đức Chúa Trời. Kết quả là, nhiều nhà tiên tri bị đe dọa, thậm chí một số tiên tri còn bị hãm hại và giết chết bởi những vua dẫn dắt dân sự Đức Chúa Trời xa cách Ngài (1 Các Vua 18:4-19; 2 Sử Ký 24:20–22).

Các nhà tiên tri cũng tương tác với các thầy tế lễ. Môi-se, một nhà tiên tri của Đức Chúa Trời, đã xức dầu cho A-rôn và các con trai ông làm chức tế lễ đầu tiên của Y-sơ-ra-ên (Lê-vi Ký 8:10–13). Có những lúc các thầy tế lễ nhận lời quở trách từ Đức Chúa Trời qua các nhà tiên tri (Ô-sê 6:9; Ma-la-chi 2:1–3). Một ví dụ nổi bật là cả nhà Hê-li, bị Đức Chúa Trời khiển trách vì những hành vi bại hoại (1 Sa-mu-ên 2:27–36). Đây là những lời quở trách rất mạnh mẽ chống lại sự tha hóa lan tràn giữa những người được trao đặc quyền thiêng liêng.

Các nhà tiên tri cũng là những người dạy dỗ dân sự (2 Sử Ký 34). Họ truyền đạt sứ điệp từ Đức Chúa Trời đến các thầy tế lễ, các vua, và toàn dân tộc (Giê-rê-mi 5:31; Ê-xê-chi-ên 22:26). Các nhà tiên tri cũng nói với các dân tộc xung quanh, phác họa chương trình của Đức Chúa Trời dành cho họ—một chủ đề được lặp lại nhiều lần trong các sứ điệp của các nhà tiên tri thời Cựu Ước (Ê-sai 60:1–3; Ê-sai 62:1,2). Ngoài việc trung tín truyền đạt sứ điệp Chúa ban, đôi khi họ còn được chỉ dẫn phải ghi chép và lưu giữ những lời ấy (2 Sử Ký 13:22). Dù họ cũng là những con người xác thịt yếu đuối như mọi người khác, song các nhà tiên tri—cả nam lẫn nữ—luôn sống trong sự cầu nguyện, sống theo Lời Chúa, và sống trong sự phục vụ Đức Chúa Trời cùng dân sự Ngài (Giê-rê-mi 42:4; 2 Các Vua 22:15–17).

Đọc Xuất Ê-díp-tô Ký 15:20; Các Quan Xét 4:4; 2 Các Vua 22:14 và Nê-hê-mi 6:14. Những câu Kinh Thánh này cho chúng ta biết gì về vai trò của nữ tiên tri?

Có rất nhiều bằng chứng trong Kinh Thánh cho thấy rất rõ rằng Đức Chúa Trời đã kêu gọi cả những người nữ làm tiên tri. (Xem từ Hê-bơ-rơ nevi’ah trong Xuất Ê-díp-tô Ký 15:20 và từ Hy Lạp prophētis trong Lu-ca 2:36). Trong Mi-chê 6:4; Mi-ri-am được liệt kê chung với Môi-se và A-rôn, là những người được Chúa sai đến với dân sự Ngài. Mi-ri-am được mô tả là một nữ tiên tri đã hát bài ca chiến thắng khi dân Y-sơ-ra-ên vượt qua Biển Đỏ (Xuất Ê-díp-tô Ký 15:20–21). Tuy nhiên, nữ tiên tri này—cũng như những tiên tri nam—không phải là người không có lỗi lầm. Hành vi sai trái của bà đối với Môi-se và người vợ Ê-thi-ô-bi của ông đã khiến bà bị Chúa sửa phạt (xem Dân số Ký 12:1–10).

Chúng ta cũng thấy chức vụ của một nữ tiên tri khác trong câu chuyện về Đê-bô-ra, người làm quan xét tại Y-sơ-ra-ên (Các Quan Xét 4:1–4). Thực tế, có bằng chứng rõ ràng rằng Đê-bô-ra (Các Quan Xét 4:4) đã nhận sự khải thị từ Đức Chúa Trời (Các Quan Xét 4:4–9, 14–22). Bài ca chiến thắng của bà (Các Quan Xét 5:2–31) là lời thừa nhận việc Đức Chúa Trời can thiệp, và mang ý nghĩa thần học sâu sắc đối với dân sự vào thời điểm đó.

Đọc 2 Các Vua 22:11–14. Vì sao những người của vua Giô-si-a tìm đến Hun-đa? Điều này cho thấy vai trò quan trọng của bà đối với cả nước như thế nào?

Hun-đa, “nữ tiên tri”, đã được những người hàng đầu của vua Giô-si-a đến tham vấn ý kiến (2 Các Vua 22:14; 2 Sử Ký 34:22) sau khi họ đọc “Sách Luật pháp” (được cho là Phục truyền Luật Lệ Ký) cho vua nghe, và vua đã “xé quần áo mình” (2 Các Vua 22:11) vì quá đau buồn và sợ hãi. Đây là một việc hết sức nghiêm trọng, nên vua đã sai người đến gặp ngay Hun-đa. Bà đã nhận được sứ điệp từ Đức Chúa Trời về sự phán xét sắp đến trên Giu-đa. Những cuộc cải cách kịp thời của vua Giô-si-a chính là kết quả từ lời tiên tri của Hun-đa và đã giúp tránh được sự đoán phạt của Đức Chúa Trời trên dân sự Ngài.

Cả tiên tri nam lẫn nữ tiên tri, dù được Chúa kêu gọi, đều là những tội nhân và cũng cần đến ân điển. Từ những câu chuyện này, bạn có thể tìm thấy niềm hy vọng gì cho chính mình?

Dù Chúa làm bất cứ điều gì đi nữa, Sa-tan luôn có bản sao giả mạo. Điều này cũng đúng với các tiên tri. Dân Y-sơ-ra-ên từng gặp cả tiên tri thật lẫn tiên tri giả. Điều quan trọng là phải biết phân biệt ai là thật, ai là giả.

Đọc Giê-rê-mi 14:1–15. Chuyện gì đang xảy ra ở đây, và Chúa nhìn nhận những kẻ giả dối đội lốt tiên tri nhân danh Ngài như thế nào?

Trong Giê-rê-mi 14, Đức Chúa Trời truyền cho Giê-rê-mi một sứ điệp về sự đoán phạt dành cho dân Giu-đa—một sự đoán phạt sẽ đến dưới hình thức gươm dao (chiến tranh), đói kém và ôn dịch. Những tiên tri giả vào thời đó lại chống lại sứ điệp của Giê-rê-mi. Giê-rê-mi mô tả về họ một cách rất rõ ràng: “Đức Giê-hô-va lại phán cùng tôi rằng: ‘Ấy là những lời nói dối, mà các tiên tri đó nhân danh ta truyền ra. Ta chẳng từng sai họ đi, chẳng từng truyền lịnh và chẳng từng phán cùng họ. Họ nói tiên tri đó là theo những sự hiện thấy giả dối, sự bói khoa, sự hư không, và sự lừa gạt bởi lòng riêng mình!’ ” (Giê-rê-mi 14:14).

Tiên tri giả là những người tha hóa, vì nguồn gốc lời tiên tri của họ thường xuất phát từ những “thần” giả mà họ tôn thờ (Giê-rê-mi 23:13–14). Đức Chúa Trời cảnh báo: “Ta chẳng từng sai họ đi, chẳng từng truyền lịnh và chẳng tửng phán cùng họ” (Giê-rê-mi 14:14). Họ “theo sự dối trá của lòng mình mà nói tiên tri” (Giê-rê-mi 23:26). Ê-xê-chi-ên cũng được chỉ dạy phải nói tiên tri chống lại “những kẻ nói tiên tri bởi lòng riêng mình” (Ê-xê-chi-ên 13:2).

Tiên tri giả thường xuôi theo quan điểm được mọi người yêu thích. Điều này đã được thể hiện trong 1 Các Vua 22, khi 400 “tiên tri” tập hợp theo lệnh vua A-háp (1 Các Vua 22:6). Họ đồng thanh khuyên vua đi đánh Ra-mốt Ga-la-át. Vua A-háp còn hội ý với Giô-sa-phát, vua Giu-đa, sau khi nghe lời xúi giục của các tiên tri thần Át-sê-ra. Giô-sa-phát khuyên A-háp tham khảo ý kiến của tiên tri Mi-chê về việc có nên đi đánh hay không. “Vả, sứ giả đã đi mời Mi-chê, nói cùng người rằng: ‘Những tiên tri đều đồng lòng báo cáo sự lành cho vua; tôi xin ông cũng hãy lấy lời như lời của họ mà báo cáo điều lành’ ” (1 Các Vua 22:13).

Áp lực mà Mi-chê bị thúc ép để nói dối có lẽ cũng giống như áp lực mà các tiên tri giả của Át-sê-ra phải gánh chịu, nhưng Mi-chê không đi theo quan điểm chung của mọi người. Ông chờ Đức Chúa Trời phán dặn rồi mới nói (1 Các Vua 22:14).

Dù bạn có phải là tiên tri hay không, việc đi theo trào lưu phổ biến luôn dễ dàng. Nhưng trong một nền văn hóa sa đọa và tha hóa, tại sao điều này không bao giờ là một ý tưởng tốt?

NGHIÊN CỨU BỔ TÚC

Như chúng ta đã biết, cuộc đời của các tiên tri thời Cựu Ước cho thấy rõ ràng rằng việc trở thành sứ giả của Đức Chúa Trời chưa bao giờ là dễ dàng. Ellen G. White cũng trải qua những lo âu giống như các tiên tri trong Kinh Thánh. Như chúng ta đã học vào Thứ Sáu tuần trước, bà còn rất trẻ, nhút nhát và sức khỏe yếu khi nhận được sự kêu gọi của Chúa. Khi nhận được sự mặc khải lần thứ hai, xác nhận sự kêu gọi ấy, Ellen G.White vẫn vô cùng lo lắng và viết lại:

“Khoảng một tuần sau đó, Chúa lại ban cho tôi một sự hiện thấy khác và cho tôi thấy những thử thách mà tôi sẽ phải trải qua; rằng tôi phải đi và thuật lại cho người khác những điều Ngài đã bày tỏ cho tôi; rằng tôi sẽ gặp sự chống đối lớn và đau đớn về tinh thần…

Sự hiện thấy này khiến tôi hết sức bối rối. Sức khỏe tôi rất yếu, và tôi mới chỉ mười bảy tuổi… Tôi thành tâm cầu nguyện xin Chúa đặt gánh nặng này trên một người khác. Nhưng tất cả sự soi sáng tôi nhận được chỉ là: ‘Hãy cho người khác biết những điều Ta đã tỏ ra cho con’. Tôi không sẵn lòng đi ra với thế gian. Bẩm sinh tôi vốn rất thiếu tự tin… Tôi nhìn vào nấm mồ với ước ao được yên nghỉ. Sự chết dường như dễ chịu hơn là gánh lấy những trọng trách mà tôi sẽ phải mang”—Spiritual Gifts (Ân tứ Tâm linh), quyển 2, tr. 35–36.

Bạn có để ý không? Ellen G. White thà chết còn hơn là chấp nhận sự kêu gọi dành cho mình. Sau nhiều lời cầu nguyện và sự khích lệ từ các tín hữu, bà vâng phục và dâng trọn cuộc đời còn lại để làm theo “mệnh lệnh của Ngài.”—Spiritual Gifts (Ân tứ tâm linh), quyển 2, tr. 38.

Về sau, bà trở thành tiếng nói có ảnh hưởng lớn nhất cho—và thậm chí là của—Hội Thánh Cơ-đốc Phục Lâm trong tương lai. Tuy nhiên, Ellen G. White cũng chỉ là con người với những khuyết điểm riêng, những bệnh tật, thử thách gia đình và khó khăn trong các mối quan hệ. Nhưng chính trong sự yếu đuối của con người, chúng ta thấy một bài học quý giá: Đức Chúa Trời chọn những con người không hoàn hảo nhưng sẵn lòng phục vụ Ngài.

Dưới sự soi dẫn của Đức Thánh Linh, chức vụ tiên tri của Ellen G. White đã khích lệ tín hữu và giúp họ kết nối với lẽ thật của Kinh Thánh. Đến năm 1860, bà đã đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tổ chức ban đầu của nhóm Cơ-đốc Phục Lâm và sứ mạng rao giảng sứ điệp ba thiên sứ cho thế giới. Đức Chúa Trời đã dẫn dắt những tín hữu đầu tiên này thành lập Hội Thánh Cơ-đốc Phục Lâm vào năm 1863. Trong nhiều thập niên sau đó, lời tiên tri của Ellen G. White có ảnh hưởng sâu rộng trong việc xây dựng hệ thống y tế và giáo dục Cơ-đốc Phục Lâm trên toàn cầu. Tuy nhiên, đóng góp quan trọng nhất của bà chính là những bài viết với tổng cộng khoảng 100.000 trang. Những bài viết được soi dẫn của Ellen G. White vẫn tiếp tục nâng đỡ và khích lệ hàng triệu người trên toàn thế giới cho đến ngày nay.