Các tai vạ

Câu gốc

“Vậy Pha-ra-ôn cứng lòng, không tha dân Y-sơ-ra-ên đi, y như lời Đức Giê-hô-va đã cậy Môi-se mà phán” (Xuất Ê-díp-tô Ký 9:35).

Kinh Thánh nghiên cứu

Xuất Ê-díp-tô Ký 7:8 – 10:29; Dân-số Ký 33:4; Rô-ma 1:24-32; Thi Thiên 104:27,28; Ê-sai 28:2, 12-17; Ê-sai 44:9,10,12-17.

Một nông dân đang cố gắng bắt con lừa của mình di chuyển; nhưng con vật không chịu nhúc nhích. Vì vậy, người nông dân bực mình, lấy một chiếc roi quất mạnh vào nó. Sau đó, bảo nó hãy bước đi, thế là con lừa bắt đầu di chuyển.

Khi có người hỏi người nông dân tại sao làm như vậy lại hiệu quả, ông trả lời: “Ồ, trước tiên bạn phải thu hút sự chú ý của nó, khiến nó tập trung vào nhiệm vụ”.

Bỏ qua một bên bất kỳ vấn đề nào mà người ta có thể nêu ra để phản đối về sự tàn ác đối với động vật, có một điểm cần lưu ý ở đây, đặc biệt là trong bối cảnh cuộc di cư của người Hê-bơ-rơ ra khỏi xứ Ê-díp-tô. Môi-se đã nhận được lệnh truyền và đến gặp Pha-ra-ôn với câu nói nổi tiếng của Đức Chúa Trời, shalach et ami, nghĩa là, “Hãy cho dân ta đi!”.

Tuy nhiên, Pha-ra-ôn không muốn để dân sự Đức Chúa Trời ra đi. Kinh Thánh không bao giờ giải thích rõ ràng tại sao Pha-ra-ôn lại ngoan cố như vậy, mặc dù người Ê-díp-tô lo sợ người Hê-bơ-rơ có thể gây ra mối đe dọa quân sự (xem Xuất Ê-díp-tô Ký 1:10). Rất có thể, như thường thấy trong chế độ nô lệ, đó là mối lợi kinh tế thuần túy. Họ là lao động giá rẻ, vì vậy ông không muốn mất bất kỳ nguồn lợi kinh tế nào mà những nô lệ này mang lại cho ông. Do đó, ông cần phải được thuyết phục một cách mạnh mẽ, không chỉ để thu hút sự chú ý của ông ta mà còn để thay đổi suy nghĩ của ông ta nữa.

* Nghiên cứu bài học tuần này để chuẩn bị cho Sa-bát ngày 26 tháng 7.

Đọc Xuất Ê-díp-tô Ký 7:8–15. Bài học nào được rút ra từ cuộc đối đầu đầu tiên này giữa Đức Chúa Trời của người Hê-bơ-rơ và các thần của người Ê-díp-tô?

Những trận chiến sắp tới sẽ diễn ra gay gắt giữa Đức Chúa Trời hằng sống và các “vị thần” của xứ Ê-díp-tô. Điều khiến mọi thứ trở nên tồi tệ hơn là chính Pha-ra-ôn tự coi mình là một trong những vị thần đó. Chúa không chiến đấu chống lại người Ê-díp-tô, hay thậm chí là cả đất nước Ê-díp-tô, mà là chống lại các vị thần của họ (người Ê-díp-tô tôn thờ hơn 1.500 vị thần và nữ thần). Câu Kinh Thánh nêu rõ: “Ta sẽ xét đoán các thần của xứ Ê-díp-tô: Ta là Đức Giê-hô-va” (Xuất Ê-díp-tô Ký 12:12). Sau đó, một lần nữa, điều này được nhấn mạnh, lần này được kể lại trong cuộc hành trình của dân Y-sơ-ra-ên sau khi ra khỏi xứ Ê-díp-tô: “Đức Giê-hô-va đã đoán xét các thần chúng nó” (Dân-số Ký 33:4).

Một ví dụ về sự đoán xét này đối với các vị thần của họ đã được chứng minh rõ ràng qua phép lạ cây gậy biến thành con rắn (Xuất Ê-díp-tô Ký 7:9–12). Ở Ê-díp-tô, nữ thần Uraeus Wadjet (U-ra) được nhân cách hóa bằng một con rắn hổ mang và đại diện cho quyền lực tối cao ở vùng Hạ Ê-díp-tô. Biểu tượng rắn hổ mang xuất hiện trên vương miện của Pha-ra-ôn, một dấu hiệu của quyền lực, thần thánh, hoàng gia và thẩm quyền thiêng liêng của ông vì nữ thần này sẽ phun nọc độc vào kẻ thù của ông. Người Ê-díp-tô cũng tin rằng con rắn thiêng sẽ dẫn đường cho Pha-ra-ôn đến thế giới bên kia.

Khi cây gậy của A-rôn biến thành một con rắn và ăn hết tất cả những con rắn khác trước mặt nhà vua, thì quyền uy tối cao của Đức Chúa Trời hằng sống trên các phép thuật và ma thuật của Ê-díp-tô đã được thể hiện. Biểu tượng sức mạnh của Pha-ra-ôn không những chỉ bị chinh phục mà A-rôn và Môi-se còn nắm chặt nó trong tay (Xuất Ê-díp-tô Ký 7:12,15). Cuộc đối đầu ban đầu đã chứng minh quyền năng và sự thống trị tuyệt đối của Chúa đối với Ê-díp-tô. Môi-se, với tư cách là người đại diện của Đức Chúa Trời, có thẩm quyền và quyền uy lớn hơn cả “vị thần” Pha-ra-ôn.

Điều đáng chú ý nữa là người Ê-díp-tô cổ đại coi một vị thần rắn, Nehebkau (“người chế ngự các linh hồn”), là thiêng liêng, được tôn kính và thờ phượng. Theo như thần thoại của họ, vị thần rắn này có sức mạnh khủng khiếp vì ông đã nuốt bảy con rắn hổ mang. Vì vậy, Đức Chúa Trời đã truyền đạt cho người Ê-díp-tô rằng chính Ngài, chứ không phải thần rắn, có quyền năng và uy quyền tối cao. Sau một cuộc đối đầu căng thẳng như vậy, họ đã có thể hiểu được thông điệp này ngay lập tức và nhận biết nó một cách rõ ràng.

Bằng cách nào chúng ta có thể tôn Chúa với uy quyền tối cao lên trên bất kỳ “vị thần” mà đang tìm cách áp đặt quyền lực trong cuộc sống của chúng ta?

Đọc Xuất Ê-díp-tô Ký 7:3,13,14,22. Chúng ta hiểu những câu Kinh Thánh này như thế nào?

Chín lần trong Xuất Ê-díp-tô Ký, sự cứng lòng của Pha-ra-ôn được quy cho Đức Chúa Trời (Xuất Ê-díp-tô Ký 4:21; Xuất Ê-díp-tô Ký 7:3; Xuất Ê-díp-tô Ký 9:12; Xuất Ê-díp-tô Ký 10:1,20, 27; Xuất Ê-díp-tô Ký 11:10; Xuất Ê-díp-tô Ký 14:4,8; xem thêm Rô-ma 9:17,18). Chín lần khác, Pha-ra-ôn được cho là chính lòng mình chai cứng (Xuất Ê-díp-tô Ký 7:13,14,22; Xuất Ê-díp-tô Ký 8:15,19,32; Xuất Ê-díp-tô Ký 9:7,34,35).

Ai đã làm nhà vua cứng lòng, Đức Chúa Trời hay chính Pha-ra-ôn?

Điều đáng chú ý là trong câu chuyện về mười tai vạ trong Xuất Ê-díp-tô Ký, trong năm tai vạ đầu tiên, chỉ có một mình Pha-ra-ôn là tác nhân khiến ông cứng lòng. Vì vậy, trong ông đã có sự cứng lòng trước đó rồi. Tuy nhiên, từ tai vạ thứ sáu trở đi, Kinh Thánh nêu rõ rằng chính Đức Chúa Trời đã làm cứng lòng của Pha-ra-ôn (Xuất Ê-díp-tô Ký 9:12). Tất cả những điều này có nghĩa là Đức Chúa Trời có ý muốn nhấn mạnh hoặc làm nổi bật hơn nữa sự lựa chọn của chính Pha-ra-ôn, khi ông ngoan cố hành động theo ý mình, như Đức Chúa Trời đã phán với Môi-se rằng Ngài sẽ khiến ông ta như vậy (Xuất Ê-díp-tô Ký 4:21).

Nói cách khác, Đức Chúa Trời đã giáng các tai vạ để giúp Pha-ra-ôn ăn năn và giải thoát ông khỏi bóng tối và lỗi lầm trong tâm trí. Đức Chúa Trời không tạo ra sự gian ác nào mới trong lòng Pha-ra-ôn; thay vào đó, Ngài chỉ để ông theo đuổi những ý định xấu xa của chính mình. Ngài rút lại ân điển kiềm chế của Ngài và bỏ mặc ông trong sự gian ác của chính mình (xem Rô-ma 1:24–32).

Pha-ra-ôn có quyền tự do của mình, ông có thể lựa chọn Chúa hoặc chống lại Đức Chúa Trời và ông đã quyết định chống lại.

Bài học dạy dỗ rất rõ ràng. Chúng ta đã được ban cho khả năng lựa chọn giữa đúng và sai, thiện và ác, vâng lời hay không vâng lời. Từ Lu-xi-phe trên thiên đàng, đến A-đam và Ê-va ở vườn Ê-đen, đến Pha-ra-ôn ở xứ Ê-díp-tô, cho đến chúng ta ngày nay, bất cứ nơi nào chúng ta sinh sống, chúng ta đều có quyền lựa chọn sự sống hoặc sự chết (Phục-truyền Luật-lệ ký 30:19).

Thử làm một phép so sánh: hãy hình dung cảnh tượng ánh nắng mặt trời chiếu vào bơ và đất sét. Bơ tan chảy nhưng đất sét cứng lại. Nhiệt độ của mặt trời là như nhau trong cả hai trường hợp, nhưng có hai phản ứng khác nhau trước cùng một nhiệt độ đó và hai kết quả khác nhau. Hiệu ứng phụ thuộc vào vật liệu. Trong trường hợp của Pha-ra-ôn, người ta có thể nói rằng nó phụ thuộc vào thái độ tấm lòng của ông đối với Đức Chúa Trời và dân sự của Ngài.

Bạn sẽ đưa ra quyền lựa chọn nào vào lúc này hay trong tương lai? Nếu bạn biết lựa chọn nào là đúng đắn, bạn có thể chuẩn bị như thế nào để đưa ra lựa chọn đó?

Mười tai vạ ở Ê-díp-tô không nhắm vào người dân xứ Ê-díp-tô mà nhắm vào các vị thần của họ. Mỗi tai vạ đều giáng xuống ít nhất một vị thần.

Đọc Xuất Ê-díp-tô Ký 7:14–8:19. Điều gì đã xảy ra trong những tai vạ này?

Đức Chúa Trời đã chỉ thị cho Môi-se rằng cuộc đối thoại với Pha-ra-ôn sẽ rất khó khăn và hầu như bất khả thi (Xuất Ê-díp-tô Ký 7:14). Tuy nhiên, Đức Chúa Trời muốn bày tỏ chính mình với Pha-ra-ôn và người Ê-díp-tô. Vì vậy, Ngài quyết định giao tiếp với họ theo cách mà họ có thể hiểu được. Ngoài ra, người Hê-bơ-rơ sẽ được hưởng lợi từ cuộc đối đầu này vì họ sẽ học được nhiều hơn về Đức Chúa Trời của họ.

Tai vạ đầu tiên nhắm vào Hapi, vị thần của sông Nile (Xuất Ê-díp-tô Ký 7:17–25). Cuộc sống ở Ê-díp-tô hoàn toàn phụ thuộc vào nước từ sông Nile. Nơi nào có nước, nơi đó có sự sống. Nước là nguồn sống, vì vậy họ đã phát minh ra vị thần của mình, Hapi, và tôn thờ ông như là người cung cấp sự sống.

Tất nhiên, chỉ có Đức Chúa Trời hằng sống mới là nguồn sự sống, Đấng Tạo Hóa của mọi vật, bao gồm cả nước và thức ăn (Sáng-thế Ký 1:1,2,20–22; Thi Thiên 104:27,28; Thi Thiên 136:25; Giăng 11:25; Giăng 14:6). Biến nước thành huyết, tượng trưng cho việc biến sự sống thành sự chết. Thần Hapi không thể cung cấp và bảo vệ sự sống. Những điều này chỉ có thể thực hiện được thông qua quyền năng của Chúa.

Sau đó, Đức Chúa Trời cho Pha-ra-ôn một cơ hội khác. Lần này, thần ếch nhái, Heqet (He-két), bị đối đầu trực tiếp (Xuất Ê-díp-tô Ký 8:1–15). Thay vì sự sống, sông Nile sản sinh ra ếch, mà người Ai Cập sợ hãi, ghê tởm và gớm ghiếc. Họ muốn loại bỏ chúng. Thời điểm chính xác khi tai họa này được loại bỏ, chứng tỏ rằng quyền năng của Đức Chúa Trời cũng đứng sau tai vạ này.

Tai họa thứ ba có sự mô tả ngắn nhất (Xuất Ê-díp-tô Ký 8:16–19). Loại côn trùng được nói ở đây (tiếng Do Thái là kinnim) không phân biệt rõ ràng (muỗi, ve, chấy…?). Nó nhắm vào thần Geb, vị thần của trái đất, thuộc xứ Ê-díp-tô. Từ bụi đất (tiếng vọng lại của câu chuyện Sáng Tạo trong Kinh Thánh), Đức Chúa Trời đã tạo ra những con muỗi, chúng lan tỏa khắp nơi. Các pháp sư không thể thực hiện phép lạ này (chỉ có Chúa mới có thể tạo ra sự sống), họ liền tuyên bố, “Ấy là ngón tay của Đức Chúa Trời” (Xuất Ê-díp-tô Ký 8:19). Tuy nhiên, Pha-ra-ôn vẫn không hề lay chuyển.

Hãy nghĩ xem Pha-ra-ôn đã cứng lòng như thế nào. Việc liên tục từ chối sự thúc giục của Đức ChúaTrời chỉ khiến mọi chuyện trở nên tồi tệ hơn. Bài học nào ở đây dành cho mỗi người trong chúng ta về việc liên tục từ chối sự thúc giục của Chúa?

Đọc Xuất Ê-díp-tô Ký 8:20–9:12. Câu chuyện này dạy dỗ điều gì về việc quyền năng và vinh hiển của Đức Chúa Trời dù có lớn lao đến đâu, thì nhân loại vẫn có quyền tự do chối bỏ Ngài?

Uatchit là nữ thần ruồi và là nữ thần đầm lầy của xứ Ê-díp-tô. Thần Khepri ( thần của mặt trời mọc, sự sáng tạo và sự tái sinh) được miêu tả có đầu của một con ruồi. Những “vị thần” này đã bị Đức Chúa Trời đánh bại. Trong câu chuyện này (Xuất Ê-díp-tô Ký 8:20–24), khi người Ê-díp-tô đang khốn khổ, thì người Hê-bơ-rơ lại được bảo vệ. Trên thực tế, không có thêm tai họa nào ảnh hưởng đến họ nữa.

Một lần nữa, tất cả những điều này là một nỗ lực của Đức Chúa Trời để Pha-ra-ôn biết rằng: “Ta, Giê-hô-va, có ở giữa xứ” (Xuất Ê-díp-tô Ký 8:22).

Vì vậy, Pha-ra-ôn bắt đầu mặc cả. Không nghi ngờ gì nữa, áp lực đang gia tăng. Ông muốn dân Y-sơ-ra-ên được thờ phượng Đức Chúa Trời của họ và dâng của lễ cho Ngài, nhưng với điều kiện: Tất cả vẫn ở trên đất Ê-díp-tô (Xuất Ê-díp-tô Ký 8:25). Các điều kiện của ông không thể được đáp ứng vì động vật được coi là linh thiêng ở Ê-díp-tô và việc hiến tế chúng sẽ xảy ra bạo lực đối với người Do Thái. Ngoài ra, đây cũng không phải là kế hoạch của Đức Chúa Trời dành cho dân Y-sơ-ra-ên.

Trong khi đó, tai họa tiếp theo (Xuất Ê-díp-tô Ký 9:1–7) giáng xuống đàn gia súc. Hathor, nữ thần tình yêu và sự bảo vệ của Ê-díp-tô, được miêu tả với hình ảnh của đầu một con bò. Một vị thần bò Apis cũng rất nổi tiếng và được tôn kính ở Ê-díp-tô thời cổ đại. Vì vậy, trong tai họa thứ năm này, các vị thần quan trọng khác đã bị đánh bại khi gia súc của người Ê-díp-tô chết hàng loạt.

Trong tai họa thứ sáu (Xuất Ê-díp-tô Ký 9:8–12), sự thất bại hoàn toàn của Isis, nữ thần y học, phép thuật và trí tuệ, đã được thể hiện rõ ràng. Chúng ta cũng thấy sự thất bại của các vị thần như Sekhmet (nữ thần chiến tranh và dịch bệnh) và Imhotep (thần y học và chữa bệnh). Họ không thể bảo vệ những người thờ phượng mình. Trớ trêu thay, giờ đây ngay cả các pháp sư và phù thủy cũng khốn khổ đến mức không thể xuất hiện ở triều đình, điều này cho thấy họ hoàn toàn bất lực trước Đấng Tạo Hóa của trời và đất.

Trong câu chuyện về mười tai vạ, lần đầu tiên một câu Kinh Thánh đề cập đến việc “Đức Giê-hô-va làm cho Pha-ra-ôn cứng lòng” (Xuất Ê-díp-tô Ký 9:12). Dù cụm từ này có thể gây nhầm lẫn, nhưng khi hiểu theo toàn bộ bối cảnh của câu chuyện, nó lại cho thấy rằng Chúa sẽ để chúng ta gặt hái hậu quả của việc chúng ta liên tục từ chối Ngài.

Vấn đề của Pha-ra-ôn không phải là vấn đề trí tuệ; ông có đủ bằng chứng hợp lý để đưa ra lựa chọn đúng đắn. Thay vào đó, đây là vấn đề sâu kín trong lòng ông. Điều này cho chúng ta biết gì về lý do tại sao chúng ta phải bảo vệ lòng mình?

Đọc Xuất Ê-díp-tô Ký 9:13–10:29. Những tai vạ này thành công như thế nào trong việc khiến Pha-ra-ôn thay đổi ý định?

Nut là nữ thần bầu trời và thiên đàng của Ê-díp-tô và thường được miêu tả là người kiểm soát những gì xảy ra dưới bầu trời và trên trái đất. Osiris là thần mùa màng và khả năng sinh sản. Trong Kinh Thánh, mưa đá thường gắn liền với sự phán xét của Đức Chúa Trời (Ê-sai 28:2,17; Ê-xê-chi-ên 13:11–13). Trong tai vạ này, những người cất giữ tài sản của mình trong nơi trú ẩn an toàn sẽ được bảo vệ (Xuất Ê-díp-tô Ký 9:20,21). Bây giờ mọi người đều trải qua một cuộc khảo nghiệm: họ sẽ tin Lời Đức Chúa Trời và làm theo hay không?

Đức Chúa Trời tuyên bố rằng mục đích của Ngài khi để Pha-ra-ôn sống là tạo cơ hội cho toàn thế gian biết đến danh Ngài (Xuất Ê-díp-tô Ký 9:16). Vua của xứ Ê-díp-tô lúc này thú nhận rằng mình đã phạm tội, nhưng sau đó ông đã thay đổi ý định.

Vị thần của bão tố, chiến tranh và hỗn loạn của Ê-díp-tô được gọi là Seth. Cùng với Isis, họ được coi là các vị thần nông nghiệp. Shu là vị thần của bầu khí quyển. Serapis tượng trưng cho sự uy nghiêm, khả năng sinh sản, sự chữa lành và thế giới bên kia. Không một vị thần nào của xứ Ê-díp-tô có thể ngăn chặn sự phán xét của Đức Chúa Trời (Xuất Ê-díp-tô Ký 10:4–20) vì thần tượng chỉ là hư vô, chẳng ích lợi gì (Ê-sai 44:9,10,12–17).

Những người hầu cận của Pha-ra-ôn hối thúc ông để dân Y-sơ-ra-ên ra đi, nhưng ông lại từ chối. Ông đưa ra một sự thỏa hiệp, mà Môi-se đã đúng khi từ chối thỏa hiệp đó, vì phụ nữ và trẻ em là một phần thiết yếu và không thể tách rời khỏi việc thờ phượng và cộng đồng đức tin.

Cuối cùng, Ra là vị thần chính của Ê-díp-tô, thần mặt trời. Thoth là thần mặt trăng. Không vị thần nào có thể ban ánh sáng. Pha-ra-ôn một lần nữa cố gắng mặc cả, nhưng vô ích. Trong ba ngày bóng tối dày đặc bao trùm cả xứ Ê-díp-tô, nhưng nơi người Y-sơ-ra-ên sinh sống vẫn có ánh sáng như bình thường. Sự chia cắt rạch ròi, không thể nào ngoạn mục hơn.

Tuy nhiên, bất kể dân tộc của mình phải chịu bao nhiêu sự tổn thất, Pha-ra-ôn vẫn ngoan cố chống trả và không chịu nhượng bộ. Mặc dù chúng ta không biết động cơ sâu xa của ông, nhưng đến một lúc nào đó, nó có thể trở thành một điều hoàn toàn là do lòng kiêu hãnh. Bất kể bằng chứng có mạnh mẽ đến đâu, bất kể điều gì đang xảy ra có rõ ràng đến đâu (ngay cả những người hầu cận của ông cũng tuyên bố, “Đến chừng nào người này mới thôi gài bẫy ta? Hãy tha dân ấy đi, để chúng nó hầu việc Giê-hô-va Đức Chúa Trời chúng nó! Bệ hạ há chưa biết rằng nước Ê-díp-tô đã bị nguy vong sao?” (Xuất Ê-díp-tô Ký 10:7) và bất kể sự lựa chọn đúng đắn đã ở ngay trước mắt ông ta, sau một chút do dự, Pha-ra-ôn tiếp tục từ chối vâng theo ý muốn của Đức Chúa Trời, nhất quyết không cho dân sự Ngài ra đi.

Quả là một hình ảnh đầy ấn tượng của câu Châm-ngôn, “Sự kiêu ngạo đi trước, sự bại hoại theo sau, và tánh tự cao đi trước sự sa ngã” (Châm-ngôn 16:18).

NGHIÊN CỨU BỔ TÚC

Đọc Ellen G. White, “Những Tai Vạ Của Xứ Ai Cập”, trang 265–272 trong quyển “Tộc Trưởng và Tiên Tri”.

Dân sự của Ngài [Đức Chúa Trời] được trao cho cơ hội để trải nghiệm sự tàn ác, áp bức của người Ê-díp-tô, để họ không bị lừa dối vì ảnh hưởng xấu xa của việc thờ hình tượng. Trong cách đối xử với Pha-ra-ôn, Đức Chúa Trời đã thể hiện lòng căm ghét đối với việc thờ hình tượng, quyết tâm trừng phạt sự gian ác và áp bức… Không có sự thực thi quyền năng siêu nhiên nào nhằm mục đích làm cứng lòng của nhà vua. Chúa đã ban cho Pha-ra-ôn bằng chứng nổi bật nhất về quyền năng của Ngài, nhưng nhà vua vẫn ngoan cố không chịu bước theo sự sáng. Mọi sự thể hiện của một quyền năng vô hạn đều bị ông từ chối, điều đó lại khiến ông càng quyết tâm nổi loạn hơn. Những hạt giống nổi loạn mà ông đã gieo khi từ chối phép lạ đầu tiên, đã sản sinh ra một vụ mùa bội thu.” - Ellen G. White, Tộc trưởng và Tiên tri, trang 268.

“Mặt trời và mặt trăng là đối tượng thờ phượng hết sức tôn kính của người Ê-díp-tô; trong bóng tối bí ẩn này, cả người dân và các vị thần của họ đều bị đánh bại bởi quyền năng đã đảm nhận việc thực hiện mục đích của những người nô lệ. Tuy đáng sợ như vậy, nhưng sự phán xét này là bằng chứng về lòng thương xót của Đức Chúa Trời và bày tỏ lòng bao dung, không sẵn lòng hủy diệt của Ngài. Ngài luôn dành cho dân chúng thời gian để suy gẫm và ăn năn trước khi giáng trên họ tai vạ cuối cùng và khủng khiếp nhất.” – Tộc trưởng và Tiên tri, trang 272.

Câu hỏi thảo luận:

Hãy tập trung nhiều hơn vào câu hỏi tại sao Pha-ra-ôn lại để mình trở nên chai lì đến mức, trước sự lựa chọn hiển nhiên và đúng đắn - Hãy cho dân ta đi! - ông vẫn từ chối. Làm thế nào một người có thể tự lừa dối mình như vậy? Chúng ta nên rút ra những lời cảnh báo nào từ điều này cho bản thân về cách chúng ta thực sự có thể trở nên chai lì trong tội lỗi, đến mức đưa ra những quyết định hoàn toàn tai hại, trong khi con đường đúng đắn đã ở ngay trước mắt chúng ta trong suốt thời gian qua? Những nhân vật Kinh Thánh nào khác đã mắc phải lỗi lầm tương tự? Ví dụ, hãy nghĩ đến Giu-đa.

Vào một thời điểm nào đó, giữa sự tàn phá mà Pha-ra-ôn đã chuốc lấy cho đất nước và dân tộc của mình, ông tuyên bố “Lần này trẫm đã phạm tội; Đức Giê-hô-va là công bình, trẫm cùng dân sự trẫm là kẻ phạm tội” (Xuất Ê-díp-tô Ký 9:27). Mặc dù đó là một lời thú nhận tội lỗi tuyệt vời vào thời điểm đó, làm thế nào để chúng ta biết rằng đó không phải là lời thú nhận chân thành?