Những phép lạ xung quanh hồ Ga-li-lê

Câu gốc

“Nhưng Đức Chúa Giê-su không cho, phán rằng: Hãy về nhà ngươi, nơi bạn hữu ngươi, mà thuật lại cho họ điều lớn lao thể nào Chúa đã làm cho ngươi, và Ngài thương xót ngươi cách nào” (Mác 5:19).

Kinh Thánh nghiên cứu

Mác 4:35-41; Thi Thiên 104:1-9; Mác 5:1-43; Dân số Ký 27:17.

Sứ mạng của Đức Chúa Giê-su chủ yếu tập trung ở xứ Ga-li-lê, đặc biệt là ngay tại và chung quanh vùng Biển hồ Ga-li-lê, một biển hồ dài khoảng 21 km và rộng khoảng 13km. Nó là hồ nước rộng nhất ở khu vực này và là trung tâm sinh sống của những cư dân ở vùng gần đó.

Mác 4 kết thúc với lời tường thuật về hành trình của Đức Chúa Giê-su và các môn đồ của Ngài khi băng ngang qua biển Ga-li-lê. Một trận bão nổi lên và Đức Chúa Giê-su đã dẹp tan cơn bão chỉ bằng một lời phán, sóng gió liền lặng im. Mác đoạn 6 cũng kết thúc với cảnh tương tự như vậy, nhưng lần này Ngài để các môn đồ lên thuyền vượt biển trước, đến nửa đêm, khi các môn đồ còn lênh đênh giữa biển khơi, Ngài đi bộ trên mặt biển đến cùng các môn đồ. Khoảng thời gian giữa những cảnh tượng xảy ra trên mặt nước này là vô số phép lạ mà Đức Chúa Giê-su thực hiện trên đất liền và những hoạt động truyền giáo đầu tiên của các môn đồ Ngài. Những câu chuyện này là chủ đề của bài học tuần này.

Đặc điểm bao quát của những câu chuyện đầy kịch tính này là để cho người đọc nhìn biết Đức Chúa Giê-su là ai. Ngài là Đấng có thể làm lặng yên cơn bão, chữa lành kẻ bị quỷ ám, chữa lành một người phụ nữ khi bà chỉ cần chạm vào y phục của Ngài, cứu sống lại một bé gái đã chết, rao giảng tại quê hương của Ngài, phái các môn đồ của Ngài đi truyền giáo, cho cả đoàn dân 5.000 người ăn chỉ với vài chiếc bánh, vài con cá và đi bộ trên mặt nước – những sự thể hiện đầy quyền năng đáng kinh ngạc, đang lôi kéo các môn đồ đến gần hơn với việc nhận biết rằng Ngài là Con Đức Chúa Trời.

*Nghiên cứu bài học tuần này để chuẩn bị cho Sa-bát ngày 3 tháng 8.

Đọc Mác 4:35-41. Điều gì xảy ra trong câu chuyện này, và chúng ta có thể rút ra bài học gì từ đây trong việc nhận biết Đức Chúa Giê-su là ai?

Mở đầu Mác 4, Đức Chúa Giê-su bước vào một chiếc thuyền để giảng dạy cho đoàn dân đông trên bờ biển. Trong Mác 4:10-12, dường như Ngài đã ra khỏi thuyền và nói chuyện riêng cùng các môn đồ. Giờ đây, sau một ngày dài miệt mài giảng dạy, các môn đồ đón Đức Chúa Giê-su lên thuyền như ý Ngài muốn vậy, nói cách khác, Ngài đã rất mệt mỏi. Gần như ngay tức thì, Ngài chìm vào giấc ngủ ở sau đuôi thuyền. Một cơn bão bất chợt nổi lên, chiếc thuyền mong manh có nguy cơ bị chìm giữa biển khơi, các môn đồ hoảng hốt đánh thức Ngài dậy. Quá ấn tượng khi các môn đồ tận mắt chứng kiến cảnh dẹp yên cơn bão chỉ bằng một lời phán. Một sự tĩnh lặng đến ngạc nhiên bao phủ trên mặt hồ, khác hoàn toàn với giây phút trước đó. Chúng ta có thể hiểu được cảm giác ngạc nhiên, thán phục, lẫn lo sợ trước quyền năng quá đỗi siêu nhiên của Ngài.

Đọc Thi Thiên 104:1-9. Hình ảnh của Đức Giê-hô-va ở đây có thể so sánh như thế nào với hình ảnh của Đấng Cơ-đốc khi làm tan cơn bão?

Câu chuyện trong Mác 4:35-41 ăn khớp với một khuôn mẫu chung trong Kinh Thánh, đó là “sự hiển linh” – sự xuất hiện của Đức Chúa Trời hay một trong các thiên sứ của Ngài. Những sự kiện này có năm đặc điểm chung là: (1) sự thể hiện quyền năng thiêng thượng, (2) sự sợ hãi của con người, (3) mệnh lệnh: “Đừng sợ hãi”, (4) Những lời mặc khải mà Đức Chúa Trời hoặc các thiên sứ phán truyền, (5) phản ứng của con người đối với sự mặc khải đó. Bốn trong năm chi tiết trên hiện diện trong câu chuyện này: khiến bão tố lặng yên thể hiện quyền năng thiên thượng, sự sợ hãi của các môn đồ là nỗi sợ hãi của con người. Câu hỏi “Sao các ngươi sợ?” là có ý nhắn nhủ “Đừng sợ hãi”. Câu hỏi của các môn đồ, “Vậy thì người này là ai, mà gió và biển cũng đều vâng lịnh người?”, chính câu hỏi này đã cho người đọc, câu trả lời trọn vẹn về những ý tưởng còn bỏ lửng trong câu hỏi của các môn đồ: Ngài chính là Con Đức Chúa Trời, là Chúa quyền năng.

Hãy suy gẫm về quyền năng của Đức Chúa Trời. Bạn có thể học hỏi và áp dụng như thế nào, để hoàn toàn tin tưởng và trông cậy vào quyền năng này trong tất cả mọi tình huống của cuộc đời bạn?

Đọc Mác 5:1-20. Chúng ta có thể học hỏi gì về cuộc chiến khốc liệt từ phép lạ thần diệu này, và một lần nữa, từ quyền năng của Đức Chúa Giê-su?

Nếu trận bão kinh hoàng giữa biển khơi vào đêm hôm trước là một trải nghiệm không thể nào quên, thì tình huống xảy ra vào sáng hôm sau, khi vừa đặt chân lên bờ tại xứ Giê-ra-sê, cũng gây ấn tượng không kém. Câu chuyện về người bị tà ma ám, chuyên lưu trú ở nơi mồ mả được diễn tả một cách chi tiết khiến người đọc cảm thấy nhói lòng. Thoát ra khỏi mọi ràng buộc, ông ta sống đơn độc giữa những ngôi mộ, tự hành hạ thân xác bằng cách lấy những mảnh đá cắt vào da thịt mình, “Không ai có sức trị được” (Mác 5:4), và rồi ông ta đã tìm gặp Đức Chúa Giê-su.

Ông ta lao thẳng vào Đức Chúa Giê-su – không có câu nào nói đến sự can ngăn của các môn đồ (Có lẽ họ đã bỏ chạy!). Khi người đàn ông chạy đến bên Đức Chúa Giê-su, ông ta liền sấp mình xuống đất trước mặt Ngài. Từ “sấp mình” được dịch từ tiếng Hy-lạp “proskyneò” thường được dịch là “thờ phượng”. Dường như người bị quỷ ám nhận thức được rằng Ngài là một Đấng nào đó có thể giúp ông ta. Nhưng khi ông ta vừa mở miệng, thì ma quỷ bên trong ông ta liền hét thẳng vào Đức Chúa Giê-su, nhưng Đức Chúa Giê-su vẫn nghe được lời thì thầm kêu cầu sự giúp đỡ giữa sự lấn át bởi tiếng thét của ma quỷ. Khi bọn quỷ cầu xin được nhập vào đàn heo bên đường, Đức Chúa Giê-su đã cho phép chúng nhập vào đàn heo. Cả đàn heo khoảng hai ngàn con, liền lao xuống vực, chết chìm dưới nước sâu. Đó là một thất thoát tài chính trầm trọng đối với người chủ bầy heo.

Điều đáng kinh ngạc là ma quỷ đã biết một cách chính xác Đức Chúa Giê-su là ai và chúng cũng biết được mình hoàn toàn bất lực trước mặt Ngài, đó là lý do tại sao chúng “cầu xin” Ngài đến hai lần (Mác 5:10,12) để Ngài thực hiện điều mà chúng yêu cầu. Rõ ràng là chúng đã nhận biết được quyền năng của Ngài như thế nào.

Câu chuyện này có hai đặc điểm hết sức quan trọng. Thứ nhất, nó chứa đầy những thứ ô uế hoặc lễ nghi thiếu tính thiêng liêng theo như luật trong thời Cựu Ước. Mồ mả và người chết đều ô uế (Dân số Ký 19:11,16). Máu chảy ra cũng khiến người đó bị ô uế (Lê-vi Ký 15). Bầy heo cũng là những con vật ô uế (Lê-vi Ký 11:7).

Nhưng, thứ hai là, bao trùm lên chuỗi phiền não này là trận chiến qua lại giữa thiện và ác. Đức Chúa Giê-su đuổi quỷ (hai điểm cho Đức Chúa Giê-su), bầy quỷ giết đàn heo (hai điểm cho Sa-tan). Người dân trong làng yêu cầu Đức Chúa Giê-su rời đi (hai điểm cho Sa-tan), nhưng Đức Chúa Giê-su sai người được chữa lành trở lại làm chứng nhân cho Ngài (ba điểm cho Đức Chúa Giê-su). Ở một khía cạnh nào đó, người đàn ông này là nhà truyền giáo kém may mắn nhất, nhưng có điều chắc chắn rằng ông ta có một câu chuyện thật kỳ diệu để thuật lại cho mọi người.

Từ câu chuyện trên, bạn có thể rút ra hy vọng nào về quyền năng của Đức Chúa Giê-su trong việc cứu giúp bạn, khi bạn bị bủa vây bởi những khốn khó?

Đọc Mác 5:21-24. Những đặc điểm hết sức nổi bật ở Giai-ru là gì?

Các nhà lãnh đạo tôn giáo thường không phải là bạn hữu của Đức Chúa Giê-su (đọc Mác 1:22; Mác 3:2,6; Lu-ca 13:14). Vì vậy, rất có thể ông ta đang vô cùng tuyệt vọng. Sự tuyệt vọng này được thể hiện bằng hành động quỳ trước mặt Đức Chúa Giê-su của Giai-ru. Lời khẩn cầu của ông ta là điều hết sức dễ hiểu đối với bất kỳ bậc cha mẹ nào – bởi vì con gái ông ta sắp chết. Nhưng ông có niềm tin rằng Đức Chúa Giê-su có thể cứu giúp. Không nói một lời, Đức Chúa Giê-su cùng với người cha tội nghiệp ấy đi thẳng về nhà của ông ta.

Đọc Mác 5:25-34. Điều gì làm gián đoạn tiến trình đi đến nhà Giai-ru?

Câu chuyện đột nhiên bị cắt ngang, chuyển hẳn sang một cung bậc cảm xúc khác của một người đàn bà chịu bao khổ sở suốt mười hai năm vì căn bệnh quái ác. Câu chuyện về Giai-ru và người đàn bà bị bệnh kinh niên này là Câu chuyện theo dạng Bánh mì kẹp thứ hai trong Mác (xem Mác 3:20-35, được đề cập trong bài 3). Trong câu chuyện này, hai nhân vật với hai tính cách tương phản nhau, Giai-ru và người đàn bà, cùng đến với Đức Chúa Giê-su để cầu xin sự cứu giúp.

Người đàn bà đến từ sau lưng Đức Chúa Giê-su và khẽ chạm vào áo Đức Chúa Giê-su. Ngay lập tức, bà ta được lành bệnh. Nhưng Đức Chúa Giê-su dừng chân và hỏi, “Ai đã rờ áo ta?”.

Người đàn bà, vốn đã mang bệnh rất nghiêm trọng, nay đột nhiên được chữa lành. Tuy nhiên, bà lo sợ rằng Đức Chúa Giê-su sẽ tức giận về những gì vừa mới xảy ra. Đó là một cảm xúc hết sức mãnh liệt trào dâng trong lòng của bà ta. Nhưng Đức Chúa Giê-su muốn chữa lành, không chỉ về thể xác, mà Ngài còn muốn chữa lành cả phần tâm linh của bà.

Sau đó, với Giai-ru (xem Mác 5:35-43). Đó lại là một cảm xúc mãnh liệt đối với người cai quản nhà hội. Đức Chúa Giê-su không cho phép ai khác đi theo Ngài và Giai-ru, ngoại trừ Phi-e-rơ, Gia-cơ và Giăng. Đức Chúa Giê-su cho rằng con gái của Giai-ru không chết mà là đang ngủ. Ngài đuổi hết những người chuẩn bị đám tang ra ngoài và bước vào căn phòng cô gái đang nằm. Nắm lấy tay cô gái, Ngài phán, “Ta-li-tha Cu-mi”, Mác dịch những từ này là: “Hỡi con gái nhỏ, ta truyền cho con, hãy chờ dậy”. Thật ra, từ Ta-li-tha có nghĩa là “con chiên”, do đó, đây sẽ là một thuật ngữ đầy trìu mến dành cho một đứa trẻ trong gia đình. Mệnh lệnh giữ bí mật mọi sự là một phần của cung cách mặc khải kín đáo xuyên suốt sách Mác trong việc chỉ ra Đức Chúa Giê-su là ai, và cuối cùng Ngài vẫn không thể ẩn giấu.

Đọc Mác 6:1-6. Tại sao người đồng hương với Đức Chúa Giê-su lại từ chối Ngài?

Thông thường, khi một người xuất thân từ thị trấn nhỏ nào đó bỗng chốc thành công và trở nên nổi tiếng, mọi người ở quê nhà sẽ hãnh diện và quan tâm đến nhân vật đó. Nhưng xứ Na-xa-rét thì không! Họ cảm thấy bị xúc phạm và hết sức ngạc nhiên trước sự thành công vượt bậc của Đức Chúa Giê-su trong vai trò của một người thầy và người chữa lành. Việc Ngài chuyển đổi từ một thợ mộc qua cương vị một người thầy, dường như là một điều khó chấp nhận đối với họ. Cũng có thể có một số định kiến thù nghịch cho rằng, Ngài đã thực hiện hầu hết các phép lạ tại Ca-bê-na-um mà bỏ quên quê hương mình (xem Lu-ca 4:23). Thêm một vấn đề nữa là Ngài đã có một mối bất đồng với chính gia đình của mình (xem Mác 3:31-35).

Đọc Mác 6:7-30. Sứ mạng của mười hai môn đồ tương phản như thế nào với việc chặt đầu Giăng Báp-tít?

Đây là Câu chuyện theo dạng Bánh mì kẹp thứ ba trong sách Mác (xem lại bài 3). Sứ mạng của mười hai môn đồ trong việc rao truyền sứ điệp của Đức Chúa Giê-su đi khắp nơi, trái ngược với việc bị giam cầm và im lặng của Giăng Báp-tít. Các môn đồ của Ngài được truyền dạy rằng phải di chuyển nhẹ nhàng và nhờ người khác hỗ trợ khi cần thiết. Chiến lược này thực sự khiến những nhà truyền giáo phải phụ thuộc vào những người mà họ phục vụ, điều này giúp tạo nên sự gắn kết giữa những nhà truyền giáo với những ai cần nghe về sứ điệp của họ.

Nhưng Giăng Báp-tít không có mối quan hệ êm đẹp như vậy với Hê-rốt và gia đình của ông ta. Cái chết của Giăng Báp-tít được thuật lại với các chi tiết gây chấn động, khi Hê-rô-đia âm mưu lợi dụng tính thiếu kiên định và lòng ham muốn nhục dục của Hê-rốt. Con gái của Hê-rô-đia cũng góp phần không nhỏ vào kế hoạch thâm độc này, bằng một yêu cầu hết sức kỳ quặc là nhận được đầu của Giăng Báp-tít đặt trên một cái mâm.

Sự im lặng của giọng nói sang sảng từ con người của Giăng Báp-tít, xảy ra cùng lúc với việc các môn đồ bắt đầu sứ mạng rao giảng, kêu gọi mọi người hãy ăn năn, giống như Giăng Báp-tít đã từng làm. Sự chết của Giăng Báp-tít báo trước về sự chết của Đức Chúa Giê-su. Giăng đã bị xử tử, chôn cất và được cho là đã sống lại từ kẻ chết (Mác 6:14-16,29), giống như những gì Đức Chúa Giê-su sẽ phải gánh chịu (Mác 15 và 16). Những câu chuyện song song này hướng tới một cuộc khủng hoảng sắp sửa xảy ra với Đức Chúa Giê-su và những kẻ theo Ngài.

Bạn có bao giờ bị từ chối như Đức Chúa Giê-su đã từng bị, hoặc phải trải qua một vài cuộc khủng hoảng khó hiểu nào đó không? Bạn đã học hỏi được gì từ những trải nghiệm đó, để có thể giúp ích cho bạn trong việc đối phó với những điều xảy ra tương tự?

Đọc Mác 6:34-52. Vấn đề mà Đức Chúa Giê-su và các môn đồ gặp phải là gì và đã được giải quyết như thế nào?

Sau khi các môn đồ thực hiện sứ mạng của mình và quay trở về, họ cùng Đức Chúa Giê-su đi đến một vùng vắng vẻ bên bờ đông của Biển hồ Ga-li-lê để nghỉ ngơi. Nhưng một đoàn dân đông độ chừng 5.000 người đã đến đó trước và đang chờ đợi họ. Khi thấy đoàn dân, Đức Chúa Giê-su chợt thấy thương cảm, vì họ lạc lõng như một bầy chiên không có người chăn. Ngài cảm động vì sự nhiệt thành của họ, bèn dành trọn ngày hôm đó dạy dỗ họ nhiều điều.

Đến xế chiều, các môn đồ thưa cùng Đức Chúa Giê-su hãy để dân chúng đi mua thức ăn, nhưng Ngài bảo các môn đồ hãy cho họ ăn. Cuộc đối thoại tiếp theo (Mác 6:35-38) cho thấy rằng các môn đồ đang tìm cách giải quyết vấn đề theo như cách nghĩ thông thường của con người. Tuy nhiên, Đức Chúa Giê-su giải quyết vấn đề bằng một phép lạ đầy quyền năng, khi Ngài cho cả đoàn dân đông ăn no nê chỉ với năm cái bánh và hai con cá.

Nét đặc thù của câu chuyện này liên quan đến khái niệm hết sức phổ biến về Đấng Mê-si vào thời ấy. Người ta kỳ vọng rằng Đấng Mê-si sẽ đến như một vị vua đầy oai phong lẫm liệt, sẽ giải thoát dân Y-sơ-ra-ên khỏi ách thống trị của kẻ thù và mang lại sự công bình và an lành cho họ. Một số lượng lớn những người sống trong bối cảnh của sa mạc, nhen nhóm những tư tưởng quân sự dành cho một cuộc nổi dậy (so sánh với Giăng 6:14,15 và Công vụ các Sứ đồ 21:38).

Quan niệm này được củng cố bằng việc đề cập đến ý tưởng của Đức Chúa Giê-su khi Ngài cho rằng dân sự “như chiên không có người chăn”, một phần trích dẫn từ Dân số Ký 27:17, khi Môi-se kêu cầu Chúa bổ nhiệm một người lãnh đạo cho dân Y-sơ-ra-ên để kế vị ông. Cụm từ này nói về người chăn dắt dân sự Đức Chúa Trời, xuất hiện rải rác trong Cựu Ước, thường đề cập đến việc dân Y-sơ-ra-ên thiếu một người lãnh đạo hay một vị vua (so sánh với I Các Vua 22:17; II Sử Ký 18:16; Ê-xê-chi-ên 34:5,6).

Tuy nhiên, Đức Chúa Giê-su không đáp ứng được những kỳ vọng sai lầm của họ. Thay vào đó, Ngài phái các môn đồ đi giải tán đám đông lầm lạc đó. Và, thay vì lãnh đạo một cuộc nỗi loạn chống lại La Mã, Ngài làm gì? Ngài ẩn mình trên núi để cầu nguyện – không phải là hành động mà mọi người mong đợi nơi Ngài.

Thay vì đáp ứng đúng quan điểm phổ biến về Đấng Mê-si như một vị vua đến để giải phóng dân Y-sơ-ra-ên, Ngài đến để giải cứu loài người khỏi ách thống trị của tội lỗi. Ngài đi trên mặt nước để chứng tỏ cùng các môn đồ rằng, Ngài thực sự là Chúa của thiên nhiên. Nhưng Ngài đến không phải để cai trị mà là để phó mạng sống chính mình làm giá cứu chuộc cho nhiều người (Mác 10:45).

Câu chuyện này giúp chúng ta nhận biết được điều gì trong việc hiểu lời tiên tri một cách chính xác là điều hết sức quan trọng? Nếu sự hiểu biết sai lầm về sự kiện Đấng Cơ-đốc đến trần gian lần thứ nhất dẫn đến thảm họa cho một số người, thì sự hiểu biết sai lầm trong việc Đấng Cơ-đốc tái lâm có thể gây ra thảm họa nghiêm trọng như thế nào đối với nhiều người còn lầm lạc?

NGHIÊN CỨU BỔ TÚC

Đọc Ellen G. White, “Peace, Be Still” và “The Touch of Faith”, trang 333-348, trong quyển Nguyện Ước Thời Đại.

“Tất cả những ai sống theo sự dạy dỗ của Đức Chúa Trời, đều thể hiện một cuộc sống không thể hòa hợp với thế gian, không thể chấp nhận những phong tục, tập quán sai lầm của thế gian; và mọi người cần phải có những trải nghiệm riêng trong việc đạt được sự hiểu biết cần có, về ý muốn của Đức Chúa Trời. Chúng ta phải lắng nghe lời Ngài nhắn nhủ đến từng người tận trong đáy lòng mình. Khi mọi giọng nói khác nín lặng, và giữa khoảng không tĩnh lặng, chúng ta chờ đợi Ngài. Sự tĩnh lặng của tâm hồn, khiến lời thì thầm của Đức Chúa Trời trở nên rõ ràng hơn. Ngài dịu dàng nhắn nhủ cùng chúng ta, ‘Hãy yên lặng và biết rằng ta là Đức Chúa Trời’ (Thi Thiên 46:10). Chỉ ở đây mới có thể tìm được sự yên nghỉ đích thực. Và đây là sự chuẩn bị hữu hiệu cho tất cả những ai đã chịu lao khó vì Đức Chúa Trời. Giữa đám đông luôn náo nhiệt vội vã, và luôn căng thẳng bởi những hoạt động dồn dập trong cuộc sống, một tâm hồn thư thái và tươi mới như vậy sẽ được bao bọc bởi bầu không khí đầy ánh sáng và sự bình an. Cuộc sống sẽ lan tỏa hương thơm và thể hiện một năng lực thiêng liêng dễ dàng chạm đến tâm hồn của mọi người” – Ellen G. White, Nguyện Ước Thời Đại, trang 363.

“Những tấm lòng chất chứa đầy bất mãn của họ cứ ấp ủ nỗi thắc mắc rằng nếu Đức Chúa Giê-su có thể thực hiện nhiều việc kỳ diệu như họ đã từng chứng kiến, thì tại sao Ngài không ban cho dân sự của Ngài sức khỏe dồi dào, sự giàu có tột bực và sức mạnh vô địch? Tại sao Ngài không giải thoát họ khỏi những thế lực áp bức và đưa họ lên những vị trí đầy quyền lực và được ca ngợi? Việc Ngài tự xưng là Con Đức Chúa Trời và được Cha phái đến thế gian, nhưng lại từ chối làm vua của Y-sơ-ra-ên, là một điều hết sức bí ẩn mà họ không thể nào hiểu nổi. Thật ra, sự từ chối của Ngài đã bị hiểu một cách lệch lạc. Nhiều người đã vội kết luận rằng, Ngài không dám mạnh dạn khẳng định những lời tuyên bố của mình, bởi vì chính Ngài cũng nghi ngờ tính chất thiêng liêng trong sứ mạng của mình. Vì vậy, họ đã mở rộng lòng mình với sự bất tín,và hạt giống mà Sa-tan gieo trong tâm hồn họ đã nẩy nở và sinh ra loại hoa trái xấu xa, dẫn đến sự lầm lạc và rời bỏ Chúa” – Nguyện Ước Thời Đại, trang 385.

Câu hỏi thảo luận:

Nếu có ai đó hỏi bạn rằng, Đức Chúa Giê-su đã giải thoát bạn khỏi điều gì? Bạn sẽ trả lời như thế nào?

Hãy thảo luận xem, tại sao nhiều khi một người tốt như Giăng Báp-tít lại bị bỏ tù và cuối cùng bị xử tử. Chúng ta có thể tìm thấy niềm an ủi hay hy vọng nào, bất chấp những khó khăn, hoạn nạn như thế này?

Có những bài học nào áp dụng cho Hội Thánh có nguồn lực hạn chế cho việc 5.000 người ăn từ 5 cái bánh và 2 con cá?

Hãy so sánh những quan điểm phổ biến về Đức Chúa Giê-su ngày nay, với hình ảnh của Ngài trong Mác 5 và 6. Nghĩa là, những kẻ lợi dụng danh của Đức Chúa Giê-su để tìm kiếm quyền lực chính trị, và áp đặt sự thống trị lên người khác thì sao?