Các cặp vợ chồng: bên nhau nơi thập tự giá

Câu gốc

“Hỡi người làm chồng, hãy yêu vợ mình, như Đấng Cơ-đốc đã yêu Hội Thánh, phó chính mình vì Hội Thánh, để khiến Hội nên thánh sau khi lấy nước rửa và dùng Đạo làm cho Hội tinh sạch, đặng tỏ ra Hội Thánh đầy vinh hiển, không vết, không nhăn, không chi giống như vậy, nhưng thánh sạch không chỗ trách được ở trước mặt Ngài.” (Ê-phê-sô 5:25–27).

Kinh Thánh nghiên cứu

Ê-phê-sô 5:21–33; Phi-líp 2:3,4; Ê-xê-chi-ên 16:1–14; 2 Cô-rinh-tô 11:1–4; Sáng-thế Ký 2:15–25.

Trong Ê-phê-sô 5:21–33, Phao-lô dựng nên ý niệm về sự vâng phục của các tín đồ với nhau (Ê-phê-sô 5:21); sau đó ông đưa ra lời khuyên cho những người vợ (Ê-phê-sô 5:22–24) và người chồng Cơ-đốc (Ê-phê-sô 5:25–32); và ông kết luận bằng một lời hướng dẫn đầy tinh tế cho cả hai (Ê-phê-sô 5:33).

Trong lời khuyên này, những học viên Kinh Thánh ngày nay có thể nghe được Đấng Cơ-đốc phán về những mối quan hệ của chúng ta. Chúng ta có thể thực hiện được điều đó khi hiểu được Ê-phê-sô 5:21–6:9 theo cách Phao-lô hiện thực hóa đại chủ đề của thư tín về sự hiệp nhất, nhưng trong tình huống này là dành cho gia đình Cơ-đốc. Trong khi ông đưa ra một lời chỉ trích mạnh mẽ đối với cấu trúc xã hội đầy tì vết của lốt người cũ (xem Ê-phê-sô 4:22), ông cũng tán dương sự tạo dựng của con người mới (xem Ê-phê-sô 2:15) giữa vòng nhân loại rộng lớn hơn cùng với những cấu trúc xã hội đầy tì vết của nó. Từ trong những cấu trúc này, các tín đồ cho thấy một quyền phép mới, Đức Thánh Linh (Ê-phê-sô 2:22; Ê-phê-sô 3:16; Ê-phê-sô 5:18–21; Ê-phê-sô 6:17,18) và một khuôn mẫu đạo đức mới dựa trên Đấng Cơ-đốc (Ê-phê-sô 4:13,15,20–24,32; Ê-phê-sô 5:2,10,17,21–33) đã được mở ra, và hướng đến sự ứng nghiệm tối cao trong kế hoạch của Đức Chúa Trời dành cho dân sự Ngài và cho cả thế gian.

*Nghiên cứu bài học tuần này để chuẩn bị cho Sa-bát, ngày 2 tháng 9.

Phao-lô bắt đầu với một câu Kinh Thánh mấu chốt, Ê-phê-sô 5:21, kết nối Ê-phê-sô 5:1–20 và Ê-phê-sô 5:22–33, trong đó ông kêu gọi các tín đồ hãy vâng phục nhau (so sánh Mác 10:42–45; Rô-ma 12:10; Phi-líp 2:3,4). Những tín đồ phải làm vậy vì “kính sợ Đấng Cơ-đốc” (Ê-phê-sô 5:21), lần đầu tiên trong chuỗi những lần Phao-lô xác định mối quan hệ với Đấng Cơ-đốc là điều quan trọng nhất và định nghĩa một người là tín đồ.

Phao-lô có ý gì khi khuyên nhủ các tín đồ trong Hội Thánh phải vâng phục lẫn nhau? Chúng ta hiểu như thế nào về tư tưởng này? Ê-phê-sô 5:21.

Phao-lô cũng mời những người vợ Cơ-đốc hãy “vâng phục chồng mình như vâng phục Chúa” (Ê-phê-sô 5:22), làm sáng tỏ rằng ông đang thảo luận về sự vâng phục của người vợ đối với người chồng của họ (cũng xem trong 1 Phi-e-rơ 3:1,5). Khi Phao-lô nói người vợ phải vâng phục chồng như “vâng phục Chúa”, liệu ông có ý nói rằng người vợ phải vâng phục chồng mình như thể chàng chính là Đấng Cơ-đốc chăng, hay thật ra ông chỉ có ý rằng Đấng Cơ-đốc là trọng tâm thật và cao nhất cho sự vâng phục của nàng?

Khi đọc Ê-phê-sô 6:7, nơi người tôi mọi bị yêu cầu phải phục vụ “như hầu việc Chúa, chẳng phải như hầu việc người ta”, và trong Cô-lô-se 3:18, người vợ được yêu cầu phải vâng phục chồng mình “y như điều đó theo Chúa đáng phải nên vậy”, chúng ta thấy quan điểm thứ hai được ưa chuộng hơn. Người vợ tin kính phải tôn trọng Chúa hơn cả người chồng của mình.

Trong cả Cô-lô-se và Ê-phê-sô, Đấng Cơ-đốc - và chỉ Đấng Cơ-đốc mà thôi - được xác định là Đầu của Hội Thánh, cũng chính là thân thể Ngài (Ê-phê-sô 1:22; Ê-phê-sô 5:23, Cô-lô-se 1:18): “Đấng Cơ-đốc là đầu Hội Thánh, Hội Thánh là thân thể Ngài, và Ngài là Cứu Chúa của Hội Thánh” (Ê-phê-sô 5:23). Tương tự như vậy, người chồng là “đầu vợ” (Ê-phê-sô 5:23), tượng trưng cho sự trung tín của Hội Thánh đối với Đấng Cơ-đốc là hình mẫu cho sự chung thủy của người vợ đối với chồng mình. Câu Kinh Thánh này đề cập đến một cuộc hôn nhân đầy yêu thương và chăm sóc, chứ không phải một cuộc hôn nhân bất thường. Câu Kinh Thánh này không nên được giải nghĩa để cho phép bất kỳ hình thức bạo lực gia đình nào.

Qua những gì chúng ta vừa đọc, tại sao lại phải ghi nhớ lời khuyên quan trọng sau, nếu người chồng là một người “thô lỗ, hung bạo, huyên hoang, tự cao tự đại, hà khắc, thì đừng bao giờ để ông nói rằng ông là đầu của người vợ, và vợ phải phục tùng ông trong mọi sự; vì ông không phải là Chúa, không phải là người chồng theo đúng nghĩa của từ này” - Ellen G. White, The Adventist Home, trang 117?

Hãy so sánh Ê-phê-sô 5:25–27,29 với câu chuyện được tìm thấy trong Ê-xê-chi-ên 16:1–14. Phao-lô đã nhắc đến những thành phần nào trong bức thư của chính ông?

Trong Ê-phê-sô 5:25–27,29, khi Phao-lô sử dụng hình ảnh ẩn dụ về đám cưới khi nhắc đến Hội Thánh và mối quan hệ của nó đối với Đấng Cơ-đốc, ông cũng mô tả một cách sáng tạo về tục lệ và những vai trò trong một đám cưới cổ đại. Trong mối quan hệ với Hội Thánh với tư cách là cô dâu, Đấng Cơ-đốc, với tư cách là Chàng Rể thiêng liêng, là Đấng:

1. Yêu Hội Thánh như nàng dâu của mình (Ê-phê-sô 5:25). Chúng ta đừng bao giờ quên rằng đây là công việc từ đáy lòng cho Đức Chúa Giê-su. Ngài yêu chúng ta!

2. Dâng chính Ngài làm của lễ cưới. Trong bối cảnh đám cưới cổ đại, chàng rể sẽ “mua” cô dâu với “của sính lễ”, thường là một món tiền giá trị lớn đến nỗi nền kinh tế nông thôn cổ đại phụ thuộc vào tục lệ này. Đấng Cơ-đốc đã trả cái giá cao tột bậc cho Hội Thánh là cô dâu của Ngài bởi Ngài đã “phó chính mình vì Hội Thánh” (Ê-phê-sô 5:25). Trong sự giáng sinh và tại nơi thập tự giá, Ngài đã dâng chính Ngài là của sính lễ.

3. Lấy nước rửa cô dâu. Sự chuẩn bị cho cô dâu là một phần quan trọng trong lễ cưới cổ đại. Ngày nay cũng vậy, những phụ dâu và họ hàng của cô dâu sửa soạn cho cô trong lễ cưới. Dù vậy, Phao-lô tưởng tượng ra hình ảnh Chàng Rể thiêng liêng sắm sửa cho cô dâu của Chàng cho đám cưới! Chính Ngài là Đấng thánh hóa và thanh tẩy nàng bởi “nước rửa” (Ê-phê-sô 5:26), một sự ám chỉ đến phép báp-têm.

4. Hứa hẹn. Sự thanh tẩy này được thực hiện bởi “Đạo” (Ê-phê-sô 5:26), nhắc đến lời hứa mà Chàng Rể thiêng liêng nói với nàng dâu của Chàng, có lẽ trong bối cảnh đám cưới (so sánh Ê-phê-sô 1:3–14, Ê-phê-sô 2:1–10, ghi lại những lời hứa của Đức Chúa Trời dành cho các tín đồ vào lúc họ cải đạo). Sự hứa hôn là hình thức cổ đại của sự đính hôn ngày nay, nhưng là một hình thức đối thoại nghiêm túc hơn, bao gồm cả một thỏa thuận bằng văn bản về tiền sính lễ (từ phía người chồng) và của hồi môn (tài sản mà cô dâu sẽ mang đến cho cuộc hôn nhân từ nhà mẹ đẻ).

5. Sửa soạn và tô điểm cho cô dâu. Khi cô dâu xuất hiện trước mắt Chàng Rể của nàng, cô cực kỳ xinh đẹp và dường như không tì vết (Ê-phê-sô 5:27). Đấng Cơ-đốc không chỉ rửa cho cô dâu; Ngài còn sửa soạn và tô điểm cho nàng nữa.

Những câu Kinh Thánh này giúp chúng ta hiểu được cách Đấng Cơ-đốc cảm nhận về chúng ta như thế nào? Tại sao chúng ta lại thấy được an ủi bởi điều này?

Phao-lô sử dụng những nhân tố nào trong đám cưới cổ đại để kêu gọi các Cơ-đốc nhân tại thành Cô-rinh-tô? Bài rao giảng của ông diễn ra lúc nào (2 Cô-rinh-tô 11:1–4).

Sử dụng một nhân tố cuối cùng trong đám cưới cổ đại, trong Ê-phê-sô 5:25–27 Phao-lô mô tả Đấng Cơ-đốc là Đấng: (6) gả cô dâu (cho chính Ngài!). Trong thời cổ đại, cô dâu sẽ được gả đi bởi chàng rể phụ, hoặc cha cô. Chứ không phải bởi chàng rể! Nhưng ở đây, Phao-lô lại tưởng tượng ra cảnh Đức Chúa Giê-su gả Hội Thánh cho chính Ngài.

Phao-lô sử dụng những phong tục và vai trò trong hôn lễ để nhấn mạnh vai trò của Đấng Cơ-đốc đối với Hội Thánh trong một khuôn mẫu mở ra theo trình tự thời gian:

1. Hứa hôn. Đấng Cơ-đốc dâng chính Ngài cho Hội Thánh (làm “của sính lễ”) và đính hôn với nàng (Ê-phê-sô 5:25).

2. Chuẩn bị cho lễ cưới. Sự chú ý của chàng rể tiếp tục trong những nỗ lực nhằm thánh hóa và thanh tẩy cô dâu (Ê-phê-sô 5:26).

3. Đám cưới. Sự chú ý của Đấng Cơ-đốc hướng đến quang cảnh “gả” cô dâu tại hôn lễ (Ê-phê-sô 5:27). Yếu tố cuối cùng này hướng đến lễ cưới trọng thể khi Ngài trở lại, khi Đấng Cơ-đốc, với tư cách là Chàng Rể, sẽ đến để nhận lấy Hội Thánh và gả nàng cho chính Ngài (Ê-phê-sô 5:27; so sánh với 2 Cô-rinh-tô 11:1,2; Cô-lô-se 1:21–23,28).

Đám cưới cổ đại thường bắt đầu với một nghi thức rước chàng rể vào ban đêm (xem Ma-thi-ơ 25:1–13). Chàng rể và những người đi cùng thường tập trung tại nhà chàng rể - tổ ấm mới của đôi tân hôn - và đám rước bắt đầu bằng một nghi lễ lớn. Được thắp sáng bằng những ngọn đuốc, cùng với tiếng nhạc vui vẻ du dương, và niềm hân hoan tột độ, đám đông xô đẩy kéo nhau đến nhà cha của cô dâu. Đón cô dâu tại đó hoặc gặp đoàn diễu hành của cô dâu dọc đường, và rồi tất cả đám rước sẽ hộ tống đôi vợ chồng mới cưới đến ngôi nhà mới của họ, nơi các vị khách sẽ dự bữa tiệc kéo dài cả tuần, đỉnh điểm là đám cưới, khi cô dâu sẽ được gả cho chàng rể.

Khi Phao-lô khắc họa hình ảnh Đấng Cơ-đốc gả Hội Thánh cho chính Ngài, ông cũng ám chỉ đến cuộc diễu hành hoành tráng này và giây phút cưới gả. Qua việc này, ông vẽ nên một bức tranh sinh động về sự trở lại của Đấng Cơ-đốc tựa như một lễ cưới trong tương lai, khi cuộc đính hôn lâu năm giữa Đấng Cơ-đốc và Hội Thánh Ngài kết thúc và lễ cưới được cử hành.

Chúng ta rút ra được sứ điệp gì cho bản thân từ hình ảnh đầy tích cực, hạnh phúc và hy vọng này?

Phao-lô sử dụng lập luận mới nào để khuyến khích người chồng thực hành tình yêu thương nhu mì đối với vợ mình? Ê-phê-sô 5:28–30.

Những nguyên tắc của Phao-lô dành cho gia đình Cơ-đốc nhân (Ê-phê-sô 5:21–6:9) tiết lộ một bối cảnh xã hội đầy thách thức. Trong Ê-phê-sô 5:28–30, Phao-lô nhắc đến người chồng bắt chước những hình mẫu quen thuộc trong thời đại bấy giờ, có thể lựa chọn để “ghét chính thân mình” (xem Ê-phê-sô 5:28,29), bạo hành và đánh đập vợ của họ. Trong xã hội La Mã trong thời của Phao-lô, quyền lực hợp pháp của “người cha trong gia đình” (Tiếng La-tinh là pater familias) rất rộng rãi. Ông có thể trừng phạt cay nghiệt hoặc thậm chí giết chết vợ, con cái và nô lệ của ông và trong quyền hạn hợp pháp của ông (mặc dù việc thực thi quyền bằng những cách tiêu cực như vậy ngày càng bị hạn chế bởi áp lực dư luận).

Trong Ê-phê-sô 5:25–27, Phao-lô trình bày chi tiết về tấm gương cao cả nhất của tình yêu thương, đó chính là tình yêu thương của Đấng Cơ-đốc dành cho Hội Thánh, đưa ra một hình mẫu người chồng hoàn toàn khác so với hình mẫu thông thường. Giờ đây, trước khi đưa ra một biện luận mới, ông chỉ ra Tấm Gương vĩ đại, yêu cầu những người chồng Cơ-đốc hãy đáp lời “Cũng một thể ấy” (Ê-phê-sô 5:28) như Đức Chúa Giê-su, Đấng đã “phó chính mình” cho nàng dâu của Ngài, tức là Hội Thánh, và đáp ứng mọi nhu cầu của nàng (Ê-phê-sô 5:25–27). Phao-lô đòi hỏi những người chồng Cơ-đốc nhân từ bỏ những tập tục như mong đợi trong thời đại của mình và cố gắng để xứng đáng với tình yêu thương nhu mì của Đấng Cơ-đốc.

Trong Ê-phê-sô 5:28–30, Phao-lô thêm một lý lẽ để ủng hộ tình yêu của người chồng Cơ-đốc với vợ mình: Yêu bản thân. Ông đưa ra một chân lý: “Chẳng hề có người nào ghét chính thân mình” (ít nhất là với những người suy nghĩ thấu đáo). Những người chồng thường không làm tổn thương bản thân hoặc đánh đập chính bản thân họ. Thay vào đó, họ “nuôi nấng săn sóc” nó (Ê-phê-sô 5:29). Trong nỗ lực loại bỏ sự khắc nghiệt và bạo lực đối với những người vợ Cơ-đốc, Phao-lô mời gọi người chồng Cơ-đốc phải đồng cảm với vợ mình. Phao-lô biện luận, bạn và vợ là một thể và việc làm tổn thương nàng chẳng khác nào tự làm tổn thương chính bản thân mình, và hầu hết những người có đầu óc minh mẫn không làm điều đó.

Quay trở lại với tấm gương của Đức Chúa Giê-su, Phao-lô chỉ rõ rằng chính Đấng Cơ-đốc đã thực hiện sự tự chăm sóc dịu dàng qua việc yêu thương tín đồ, là “thân thể Ngài” (Ê-phê-sô 5:29,30). Phao-lô nói, khuôn mẫu hành động của bạn đối với vợ mình chính là cách bạn đối xử với bản thân mình, và trên hết, là cách Đấng Cơ-đốc đối xử với bạn.

Phao-lô trích dẫn ví dụ của Đức Chúa Giê-su cho cả người vợ lẫn người chồng. Chúng ta có thể học hỏi gì từ Đức Chúa Giê-su về việc yêu thương những người khác trong vòng gia đình mình?

Hãy nghiên cứu câu chuyện tạo thế trong Sáng-thế Ký 2:15-25. Chuyện gì xảy ra trước khi xuất hiện lời tuyên bố liên quan đến việc một đôi vợ chồng trở nên “một thịt” (Sáng-thế Ký 2:24)?

Bí quyết để áp dụng lời khuyên của Phao-lô dành cho người vợ và chồng là hãy xem trích dẫn của ông về Sáng-thế Ký 2:24 (trong Ê-phê-sô 5:31) như đỉnh cao của lời khuyên ấy. Khi suy gẫm về câu chuyện Tạo Thế, Phao-lô suy xét đến nhu cầu của các Hội Thánh Cơ-đốc và tình trạng sức khỏe của những mối quan hệ gia đình trong đó. Ông nghe được trong Sáng-thế Ký 2:24 một sứ điệp vang vọng mãi với thời gian. Bởi ý định thiêng liêng của Đức Chúa Trời, hôn nhân là một mối quan hệ “một thịt”, với sự hiệp nhất về thể xác được phản chiếu trong sự hiệp nhất về cảm xúc cũng như tinh thần và sự hiệp nhất về cảm xúc và tinh thần này mang lại ý nghĩa cho mối quan hệ về thể xác.

Hãy chú ý rằng trong việc lựa chọn Sáng-thế Ký 2:24, Phao-lô đưa ra một lời tuyên bố về hôn nhân đã được ban cho trước Sự Sa Ngã và áp dụng nó cho mối quan hệ giữa người vợ và chồng Cơ-đốc nhân. Trong thế giới sau sự Sa Ngã của chúng ta ngày nay, việc khai thác tràn lan mối quan hệ thể xác giữa một người nam và một người nữ cho thấy ý tưởng rằng sự kết hợp tình dục thể hiện sự khuất phục của người phụ nữ đã ăn sâu vào các nền văn hóa hiện đại như thế nào. Phao-lô cho rằng sự mối quan hệ về thể xác, như được phản ánh trong Sáng-thế Ký, không phải là một sự khuất phục, mà là một sự hiệp nhất. Sự hiệp nhất của người chồng và người vợ không hề tượng trưng hay hiện thực hóa sự thống trị của người nam, nhưng là sự kết hợp sâu sắc đến nỗi họ trở nên “một thịt”. Chúng ta có thể xem ở cả Ê-phê-sô 5:21-33 và Sáng-thế Ký 2:24 và rồi có được một sự hiểu biết giáo lý quan trọng, đi ngược với xu hướng của văn hóa hiện hành và đúng đắn về hôn nhân và tình dục.

Cũng trong cùng bối cảnh này, trong câu tiếp theo, Phao-lô nói về một “sự mầu nhiệm lớn” (xem Ê-phê-sô 5:32). Điều này bao gồm hai mặt của phép ẩn dụ kép mà Phao-lô đang thảo luận: mối hôn nhân của tín đồ Đấng Cơ-đốc được thấu hiểu dưới ánh sáng của mối quan hệ giữa Đấng Cơ-đốc và Hội Thánh của Ngài (Ê-phê-sô 5:32) và mối quan hệ giữa Đấng Cơ-đốc và Hội Thánh được hiểu biết dựa trên cuộc hôn nhân của tín đồ Đấng Cơ-đốc (Ê-phê-sô 5:32).

Cuộc hôn nhân của tín đồ Đấng Cơ-đốc được nâng cao khi so sánh điều đó với mối quan hệ giữa Đấng Cơ-đốc và Hội Thánh. Ngoài ra, qua việc suy gẫm về mối quan hệ của Hội Thánh đối với Đấng Cơ-đốc qua lăng kính của một cuộc hôn nhân đầy tính chăm sóc của Cơ-đốc nhân, các tín đồ nhận được sự rõ ràng về mối quan hệ chung của họ đối với Đấng Cơ-đốc.

Ê-phê-sô 5:33 đóng vai trò như một bản tóm tắt ngắn gọn những lời khuyên của Phao-lô trong Ê-phê-sô 5:21–32 theo những phương cách nào? Nếu đã kết hôn, làm thế nào bạn có thể áp dụng những nguyên tắc này trọn vẹn hơn trong cuộc hôn nhân của bản thân mình?

NGHIÊN CỨU BỔ TÚC

Ellen G. White, “Trách nhiệm đối với đời sống gia đình”, phần 7, trang 45–50, và “Nghĩa vụ chung”, trang 114–120.

Bà White không ngừng thúc giục những đôi vợ chồng xoay khỏi nỗ lực kiểm soát người còn lại, “Đừng cố ép buộc nhau phải tuân theo ý muốn của mình. Bạn không thể thực hiện được điều này và vẫn giữ được tình yêu thương của nhau. Hãy tử tế, kiên nhẫn và chịu đựng, ân cần và lịch sự” - The Adventist Home, trang 118.

Bà bình luận trực tiếp vào cách giải thích và áp dụng của sách Cô-lô-se 3:18 (và Ê-phê-sô 5:22–24): “Câu hỏi thường được đặt ra là, ‘Phải chăng một người vợ thì chẳng thể có ý riêng của mình?’. Kinh Thánh đã nói rõ rằng người chồng là đầu của gia đình. ‘Hỡi người làm vợ, hãy vâng phục chồng mình’. Nếu mạng lệnh này kết thúc ở đây, thì chúng ta có thể thấy vị thế của người vợ không phải là một vị thế đáng ao ước… Nhiều người chồng kết thúc ở chỗ, ‘Hỡi người làm vợ, hãy vâng phục’, nhưng chúng ta đọc tiếp phần kết luận của cùng một mạng lệnh, đó chính là, ‘y như điều đó theo Chúa đáng phải nên vậy’ (Cô-lô-se 3:18). Chúa yêu cầu người vợ giữ sự kính sợ và vinh hiển của Đức Chúa Trời trước mặt nàng. Toàn bộ sự phục tùng chỉ dành cho Đức Chúa Giê-su Cơ-đốc, Đấng đã mua nàng làm con của chính Ngài với cái giá vô hạn là chính cuộc đời Ngài… Đối với người vợ, còn có một Đấng đúng cao hơn chồng mình; đó chính là Đấng Cứu Chuộc của nàng, và sự đầu phục của nàng đối với chồng mình phải được thực hiện như Chúa hướng dẫn - ‘y như điều đó theo Chúa đáng phải nên vậy’ - The Adventist Home, trang 115,116.

Câu hỏi thảo luận:

Hãy tưởng tượng ai đó tranh cãi với bạn rằng Ê-phê-sô 5:21-33 là những câu Kinh Thánh lỗi thời không còn đề cập đến những mối quan hệ Cơ-đốc nhân nữa bởi nó thúc đẩy một mô hình hôn nhân tập trung vào sự tể trị và uy quyền của người chồng. Bạn sẽ trả lời như thế nào? Những yếu tố nào trong chính câu Kinh Thánh ấy cung cấp thông tin cho câu trả lời của bạn?

Lời khuyên của Phao-lô trong Ê-phê-sô 5:21–33 có thể mang điều gì đến cho những ai thấy mình đang ở trong một cuộc hôn nhân khó khăn và đầy thử thách?

Một số Cơ-đốc nhân tranh luận rằng Câu chuyện Tạo Hóa trong Sáng-thế Ký đoạn 1 và 2 chỉ là một phép ẩn dụ và nó không mô tả thực sự những gì đã xảy ra, bởi đã phải có hàng tỉ năm tiến hóa. Cách mà sứ đồ Phao-lô sử dụng câu chuyện dạy chúng ta điều gì về việc người đã dùng nó theo nghĩa đen như thế nào?

Suy gẫm thêm về chủ đề “một thịt”. Điều này giúp chúng ta hiểu rõ hơn như thế nào về tính chất thiêng liêng của hôn nhân, và tại sao những đôi hôn nhân nên làm mọi thứ có thể để bảo vệ tính chất thiêng liêng này?