Giô-sép – bậc thầy của những giấc mơ

Câu gốc

“Chúng bèn nói nhau rằng: Kìa, thằng nằm mộng đến kia!” (Sáng-thế Ký 37:19).

Kinh Thánh nghiên cứu

Sáng-thế Ký 37, Ma-thi-ơ 20:26,27; Công-vụ các Sứ-đồ 7:9; Sáng-thế Ký 38; Sáng-thế Ký 39; Sáng-thế Ký 40:1 - 41:36.

Câu chuyện Giô-sép (Sáng-thế Ký 37–50) bao gồm phần cuối của sách Sáng-thế Ký, từ những giấc mơ đầu tiên của ông ở Ca-na-an (Sáng-thế Ký 37:1–11) cho đến khi ông qua đời ở Ê-díp-tô (Sáng-thế Ký 50:26). Thật ra, Giô-sép chiếm nhiều chỗ trong sách Sáng-thế Ký hơn bất kỳ vị tộc trưởng nào khác. Mặc dù Giô-sép chỉ là một trong những con trai của Gia-cốp, nhưng ông được thể hiện trong Sáng-thế Ký như một tộc trưởng vĩ đại giống Áp-ra-ham, Y-sác và Gia-cốp.

Như chúng ta sẽ thấy, cuộc đời của Giô-sép nêu bật hai lẽ thật thần học quan trọng: thứ nhất, Đức Chúa Trời thực hiện những lời hứa của Ngài; thứ hai, Chúa có thể biến điều ác thành điều thiện.

Trong nghiên cứu tuần này, chúng ta sẽ tập trung vào thời gian đầu đời của Giô-sép. Người là con trai được Gia-cốp yêu thương nhất và có biệt danh mỉa mai là “ba‘al hakhalomot” nghĩa là “thằng nằm mộng” (Sáng-thế Ký 37:19), có nghĩa đen là “bậc thầy của những giấc mơ”, ngụ ý rằng Giô-sép là một chuyên gia về những giấc mơ. Danh xưng này rất phù hợp với Giô-sép bởi vì người không chỉ có thể tiếp nhận, hiểu và giải thích những giấc mơ tiên tri mà còn thực hiện chúng trong cuộc sống của mình.

Trong những chương này, một lần nữa chúng ta sẽ thấy rằng sự quan phòng của Đức Chúa Trời được khẳng định bất chấp sự xấu xa và gian ác của lòng người.

Cuối cùng thì Gia-cốp cũng đã định cư ở vùng đất này. Trong khi Y-sác chỉ là “một khách kiều ngụ”, Kinh Thánh cũng nói rằng Gia-cốp “ở tại xứ của cha mình” (Sáng-thế Ký 37:1). Dầu vậy khi người đang ổn định cuộc sống thì những rắc rối bắt đầu, lần này là từ bên trong gia đình. Sự tranh cãi không liên quan đến việc sở hữu đất hoặc sử dụng giếng nước; mà chủ yếu là về vấn đề thuộc linh.

Đọc Sáng-thế Ký 37:1–11. Động lực nàotrong gia đình khiến các anh của Giô-sép ghen ghét người đến vậy?

Ngay từ đầu, chúng ta hiểu rằng Giô-sép là con muộn của Gia-cốp (Sáng-thế Ký 37:3), có được mối quan hệ đặc biệt với cha và “các anh thấy cha thương Giô-sép hơn bọn mình” (Sáng-thế Ký 37:4). Gia-cốp còn “may cho chàng một cái áo dài có nhiều sắc” (Sáng-thế Ký 37:3), giống với áo của công chúa (II Sa-mu-ên 13:18), một dấu hiệu cho thấy ý định bí mật của Gia-cốp nhằm nâng cao địa vị của Giô-sép vì đó là con trai đầu lòng của Ra-chên.

Quả thật, tương lai sẽ xác nhận mong muốn của Gia-cốp vì cuối cùng Giô-sép sẽ nhận được các quyền lợi của con trưởng (I Sử-ký 5:2). Vì vậy, không ngạc nhiên khi các anh của Giô-sép cực kỳ ghét người và thậm chí không thể có lấy lời tử tế nói cùng người (Sáng-thế Ký 37:4).

Hơn nữa, Giô-sép thuật lại cho cha về bất kỳ thái độ đáng chê trách nào của anh mình (Sáng-thế Ký 37:2). Không ai thích một kẻ hay mách lẻo.

Vì vậy, khi Giô-sép chia sẻ những giấc mơ của mình gợi ý rằng Đức Chúa Trời sẽ đặt người ở một vị trí cao hơn và những các anh sẽ cúi đầu trước người, họ càng ghen ghét Giô-sép hơn. Tính chất xác thực của lời tiên tri về những giấc mơ thậm chí còn được chấp nhận bởi thực tế là chúng được lặp lại (xem Sáng-thế Ký 41:32). Mặc dù Gia-cốp công khai quở trách con trai mình (Sáng-thế Ký 37:10) nhưng ông vẫn giữ sự việc này trong tâm trí, suy ngẫm về ý nghĩa của nó và chờ đợi sự việc xảy ra (Sáng-thế Ký 37:11). Có lẽ trong sâu thẳm của tâm hồnGia-cốp nghĩ rằng có thể có điều gì đó xảy ra với những giấc mơ này. Ông đã đúng, tuy nhiên ông không thể hiểu biết về nó vào thời điểm ấy.

Đọc Ma-thi-ơ 20:26,27. Nguyên tắc quan trọng nào được bày tỏở đây, và làm thế nào chúng ta có thể học cách bày tỏ những gì được dạy trong cuộc sống của mình?

Tuy sự việc xảy ra sau đó thật kinh khủng và chúng không khó để hiểu. Một người mà bạn ghen ghét, dù là ở gần hay thậm chí có quan hệ họ hàng chắc chắn sớm hay muộn cũng sẽ dẫn đến rắc rối. Và điều này đã đúng.

Đọc Sáng-thế Ký 37:12–36. Đoạn Kinhthánh này dạy chúng ta điều gì về những tấm lòng không ăn năn đầy nguy hiểm và xấu xa, chúng có thể khiến bất kỳ ai trong chúng ta phải hànhđộng sai?

Các anh ghen ghét Giô-sép vì họ ghen tị với sự ban ơn của Đức Chúa Trời (Công-vụ các Sứ-đồ 7:9), sự ban ơn mà sẽ được xác nhận ở phần sau câu chuyện. Khi Giô-sép bị lạc đường, một người đàn ông nhìn thấy và chỉ đường cho người (Sáng-thế Ký 37:15). Khi các anh của Giô-sép âm mưu giết người, Ru-bên can thiệp và đề nghị hãy liệng vào hố nước (Sáng-thế Ký 37:20–22). Thật khó để tưởng tượng sự thù hận đã thể hiện ở đây, đặc biệt là đối với một người nào đó trong gia đình của họ. Làm thế nào mà những người này có thể làm điều tàn ác như vậy? Dù chỉ trong một vài khoảnh khắc, họ đã không nghĩ việc này sẽ ảnh hưởng đến cha của họ như thế nào sao? Dù họ có bực bội gì đối với cha mình vì ông đã ưu ái cho Giô-sép thì việc làm này với một trong những anh em mình thực sự là hèn hạ. Thật là một bằng chứng mạnh mẽ cho thấy con người có thể xấu xa như thế nào.

“Nhưng một số người trong số họ (các anh của Giô-sép) không cảm thấy thoải mái khi họ trả thù em mình. Ngay sau đó, một đoàn dân đang đến gần. Đó là một đoàn lữ hành gồm những người Ích-ma-ên từ bên ngoài Giô-đanh đang trên đường đến Ê-díp-tô với các loại thuốc thơm, nhũ hương và một dược. Giu-đa đề nghị bán em của họ cho những lái buôn ngoại đạo này thay vì giết chết.”- Ellen G. White, Tộc Trưởng và Tiên Tri, trang 211.

Sau khi họ ném Giô-sép xuống hố và lên kế hoạch giết người sau đó, một đoàn dân đi qua và Giu-đa đề nghị bán Giô-sép cho họ (Sáng-thế Ký 37:26, 27). Sau khi Giô-sép bị bán cho người Ma-đi-an (Sáng-thế Ký 37:28), người Ma-đi-an bán người cho một người ở Ê-díp-tô (Sáng-thế Ký 37:36), nhờ vậy đoán trước được danh tiếngtrong tương lai của Giô-sép.

Tại sao việc tìm kiếm quyền năng của Đức Chúa Trời lại quan trọng trong việc thay đổi những tính cách xấu trước khi chúng biểu hiện thành một số hành vi mà bạn sẽ không bao giờ tưởng tượng được điều mình sẽ làm trong tương lai?

Ở đây câu chuyện Ta-ma không phải là không phù hợp với hoàn cảnh. Sự việc này diễn ra theo trình tự thời gian khi Giô-sép bị bán qua Ê-díp-tô (Sáng-thế Ký 38:1) và nó phù hợp với việc Giu-đa vừa lìa xacác anhem mình, điều này cho thấy sự bất đồng của ông với họ. Ngoài ra, đoạn Kinh Thánh này chia sẻ một số từ ngữ và chủđề chung với đoạn trước và dạy cùng một bài học thần học: một hành động xấu xa sẽ biến thành một sự việc tích cực có liên quan với sự cứu rỗi.

Đọc Sáng-thế Ký 38. So sánh hành vi của Giu-đa với hành vi của Ta-ma người Ca-na-an. Ai trong số hai người là người công bình hơn, và tại sao?

Giu-đa tìm được một người vợ Ca-na-an (Sáng-thế Ký 38:2) và có ba con trai: Ê-rơ, Ô-nan và Sê-la. Giu-đa đã cưới một người Ca-na-na tên là Ta-ma làm vợ cho Ê-rơ, con đầu lòng của ông, để đảm bảo dòng dõi phù hợp. Khi Ê-rơ và Ô-nan bị Chúa giết đi vì sự gian ác của họ, Giu-đa hứa với Ta-ma sẽ gả nàng cho đứa con trai út của mình là Sê-la.

Sau một thời gian, Giu-đa dường như đã quên đi lời hứa của mình và khi Giu-đa nguôi lòng sau cái chết của vợ mình thì Ta-ma quyết định đóng vai một kỵ nữ để buộc Giu-đa thực hiện lời hứa. Vì Giu-đa không có tiền để trả cho kỵ nữ nên người hứa sẽ gửi cho nàng một con dê từ bầy mình.

Trong khi đó, Ta-ma yêu cầu Giu-đa đưa vật làm của tin, là con dấu, dây và cây gậy của người. Ta-ma thọ thai sau lần gặp mặt này. Khi bị buộc tội hoang thai, bà sai người đến cho Giu-đa nhìn lại con dấu, dây và cây gậy của mình. Giu-đa nhìn biết và xin lỗi bà.

Kết quả của câu chuyện hèn mọn này là sự ra đời của Phê-rết, có nghĩa là “hư-rách”, giống như Gia-cốp, vốn được sinh sau nhưng trở thành trưởng nam và được lưu danh trong lịch sử cứu rỗi như là tổ phụ của Đa-vít (Ru-tơ 4:18–22) và sau cùng là của Đức Chúa Giê-su Cơ-đốc (Ma-thi-ơ 1:3). Về phần Ta-ma, bà là người đầu tiên trong bốn người nữ, theo sau là Ra-háp (Ma-thi-ơ 1:5), Ru-tơ (Ma-thi-ơ 1:5,6) và vợ của U-ri (Ma-thi-ơ 1:6) vàcuối cùng làMa-ri, mẹ của Đức Chúa Giê-su (Ma-thi-ơ 1:16), têncủa năm người nữ này có đề cập trong gia phổcủa Đấng Cứu Thế.

Một bài học mà chúng ta có thể rút ra từ câu chuyện này: giống như Đức Chúa Trời đã cứu Ta-ma bằng ân điển của Ngài, biến điều ác thành điều thiện, thì Ngài cũng sẽ cứu dân sự Ngài bởi thập tự giá của Đức Chúa Giê-su. Và trong trường hợp của Giô-sép, Ngài sẽ biến những khó khăn của Giô-sép thành sự cứu rỗi của Gia-cốp và các con trai ông.

Bây giờ chúng ta tiếp tục câu chuyện của Giô-sép vốn đã bị gián đoạn bởi biến cố của Ta-ma. Giô-sép làm nô lệ cho một người quan thị vệ phụ trách nhà tù cho các quan chức hoàng gia (Sáng-thế Ký 40:3,4; Sáng-thế Ký 41:10–12).

Đọc Sáng-thế Ký 39. Dựa theo gương của Giô-sép khi làm người coi sóc cho Phô-ti-pha thì đâu là yếu tố dẫn đến sự thành công như vậy?

Gần như ngay lập tức, Giô-sép được mô tả là một người thạnh vượng (Sáng-thế Ký 39:2,3). Giô-sép rất tốt và chủ của ông tin tưởng ông đến nỗi “phó của cải mình cho chàng hết” và thậm chí để Giô-sép “cai quản cửa nhà” (Sáng-thế Ký 39:4).

Tuy nhiên, thành công của Giô-sép không làm ông truỵ lạc. Khi vợ của Phô-ti-pha để ý đến Giô-sép và muốn ngủ với ông, Giô-sép rõ ràng từ chối và thà mất việc làm cùng sự an toàn của mình hơn là “làm điều đại ác dường ấy mà phạm tội cùng Đức Chúa Trời” (Sáng-thế Ký 39:9). Người nữ bị làm nhục bởi sự từ chối của Giô-sép đã thuật lại sai sự thật với các gia nhân của mình và với chồng rằng Giô-sép chọc ghẹo mình. Kết quả là Giô-sép bị giam vào tù.

Giô-sép trải nghiệm ở đây điều mà tất cả chúng ta đều đã trải qua: cảm giác bị Đức Chúa Trời bỏ rơi mặc dù ngay cả trong thời điểm khó khăn “Đức Giê-hô-va phù hộ Giô-sép” (Sáng-thế Ký 39:21).

Cuối cùng, Chúa hành động và Ngài đã tác động đến mối quan hệ của Giô-sép với chủ ngục. Ở đây, cũng như trong nhà của chủ mình, Chúa ban phước cho Giô-sép. Giô-sép rõ ràng là một người được ơn và mặc dù hoàn cảnh hiện tại tồi tệ hơn trước nhưng ông vẫn tìm cách làm cho mọi thứ tốt đẹp. Tuy nhiên, bất cứ món quà nào Giô-sép có được cuối cùng cũng bởi nơi Đức Chúa Trời là Đấng đã mang lại sự thạnh vượng cho ông. “Chủ ngục chẳng soát lại những việc đã ở nơi tay Giô-sép, vì có Đức Giê-hô-va phù hộ chàng, xui cho việc chi chàng làm cũng được thạnh vượng.” (Sáng-thế Ký 39:23). Điều quan trọng là tất cả những người được ơn, tất cả những người “thành công”, hãy nhớ tất cả những điều đó đến từ đâu!

Đọc Sáng-thế Ký 39:7–12. Giô-sép đã chống lại sự đề nghị của vợ chủ như thế nào? Tại sao Giô-sép lại nói cụ thể rằng làm những gì bà yêu cầu sẽ là tội chống lại Đức Chúa Trời? Giô-sép cho thấy sự hiểu biết nào về bản chất của tội lỗi và nó là gì?

Đọc Sáng-thế Ký 40:1 – 41:36. Những giấc mơ của Pha-ra-ôn có liên quan như thế nào đến giấc mơ của các quan tửu chánh và quan thượng thiện? Ý nghĩa của sự liên quan này là gì?

Tính quan trọng của các sự kiện vẫn tiếp tục. Theo thời gian, Giô-sép được giao trách nhiệm quản lý các tù nhân, hai người trong số họ là cựu quan chức của Pha-ra-ôn, một quan tửu chánh và một quan thượng thiện (Sáng-thế Ký 41:9–11). Cả hai đều gặp rắc rối bởi những giấc mơ mà họ không thể hiểu được, bởi vì “không ai bàn giùm” (Sáng-thế Ký 40:8). Sau đó Giô-sép giải thích những giấc mơ tương ứng cho họ. Song song với hai giấc mơ của hai quan, Pha-ra-ôn cũng có hai giấc mơ mà không ai có thể giải thích được (Sáng-thế Ký 41:1–8). Vào lúc đó, quan tửu chánh nhớ đến Giô-sép và tiến cử người với Pha-ra-ôn (Sáng-thế Ký 41:9–13).

Pha-ra-ôn giống như các quan ấy, đang gặp khó khăn và cũng giống như họ tiết lộ những giấc mơ của mình cùng Giô-sép (Sáng-thế Ký 41:14–24) và Giô-sép đãgiải thích chúng. Giống như giấc mơ của các quan, giấc mơ của Pha-ra-ôn thể hiện sự tương đồng các biểu tượng: hai chuỗi bảy con bò (béo và gầy) cũng như hai chuỗi giẻ lúa (chắc và lép) đại diện cho hai chuỗi năm, một tốt và một xấu. Bảy con bò tương đồng với bảy gié lúa, lặp lại cùng một thông điệp, một bằng chứng về nguồn gốc thiêng liêng của chúng, giống như những giấc mơ của Giô-sép (Sáng-thế Ký 41:32; so sánh với Sáng-thế Ký 37:9).

Mặc dù Giô-sép là người giải thích giấc mơ cho Pha-ra-ôn, nhưng Giô-sép chắc chắn rằng Pha-ra-ôn biết chính Đức Chúa Trời là Đấng đã chỉ cho vua những điều mà Ngài sẽ làm (Sáng-thế Ký 41:25,28). Có vẻ như Pha-ra-ôn cũng nhận được sứ điệp bởi vì khi ông quyết định chỉ định một người nào đó cai trị xứ mình, lập luận của ông như sau: “Vì Đức Chúa Trời xui cho ngươi biết mọi việc nầy, thì chẳng còn ai được thông minh trí tuệ như ngươi nữa. Vậy, ngươi sẽ lên cai trị nhà trẫm; hết thảy dân sự của trẫm đều sẽ vâng theo lời ngươi” (Sáng-thế Ký 41:39,40).

Thật hấp dẫn làm sao: nhờ ơn Chúa, Giô-sép từ người cai quản nhà của Phô-ti-pha trở thành người cai trị trên toàn xứ Ê-díp-tô. Thật là một câu chuyện mạnh mẽ về việc những dự liệu của Đức Chúa Trời được tiết lộ ra sao ngay cả trong những hoàn cảnh tồi tệ nhất.

Làm thế nào chúng ta có thể học cách tin cậy Đức Chúa Trời và níu lấy những lời hứa của Ngài khi mọi thứ xảy đến không như Chúa báo trước và Ngài dường như im lặng?

NGHIÊN CỨU BỔ TÚC

Ellen G. White, “Giô-sép ở Ê-díp-tô” , Tộc Trưởng và Tiên Tri, trang 213–223.

“Trong thời gian đầu đời, khi họ đang chuyển từ thời thanh niên sang thời trưởng thành, Giô-sép và Đa-ni-ên đã rời khỏi nhà của họ và bị bắt đến vùng đất ngoại đạo làm phu tù. Đặc biệt là Giô-sép phải chịu những cám dỗ liên quan đến những thay đổi lớn về tài sản. Trong nhà cha, Giô-sép là một đứa trẻ được yêu thương dịu dàng; trong nhà của Phô-ti-pha là một tôi tớ, sau đó là bạn tâm giao và bạn đồng hành; trong ngục tối của Pha-ra-ôn là một tù nhân của đất nước, bị kết án bất công và không có hy vọng được minh oan hoặc có hy vọng được tự do; đứng trước một cuộc khủng hoảng lớn đối với sự lãnh đạo của quốc gia — điều gì đã giúp Giô-sép giữ được sự chính trực của mình?”.

“Thời thơ ấu, Giô-sép đã được dạy về tình yêu thương và sự kính sợ Đức Chúa Trời. Thường trong trại của cha mình, dưới các vì sao ở Sy-ri, người đã được nghe kể câu chuyện về giấc mơ ở Bê-tên, về bậc thang từ trên trời xuống đất, các thiên sứ đi xuống và đi lên, và về Đấng từ ngôi trên đã mặc khải chính Ngài cho Gia-cốp. Người đã được kể câu chuyện về cuộc xung đột ở Gia-bốc, và khi từ bỏ tội lỗi, Gia-cốp đứng lên chinh phục và nhận được danh xưng con của Đức Chúa Trời.

“Là một cậu bé chăn chiên chăm sóc đàn gia súc của cha mình, cuộc sống trong sáng và giản dị của Giô-sép đã tạo điều kiện cho sự phát triển cả về sức mạnh thể chất và tinh thần. Nhờ sựthông công với Đức Chúa Trời qua thiên nhiên và việc nghiên cứu những lẽ thật vĩ đại được truyền lại như một sự tin cậy thiêng liêng cha truyền con nối, Giô-sép đã có được sức mạnh tâm trí và sự vững vàng về nguyên tắc”.

“Trong cơn khủng hoảng của cuộc đời, khi thực hiện cuộc hành trình khủng khiếp đó từ ngôi nhà thời thơ ấu của mình ở Ca-na-an đến nơi giam cầm đang chờ đợi mình ở Ê-díp-tô, lần cuối cùng trên những ngọn đồi che giấu những chiếc trại của người thân, Giô-sép đã nhớ đến Đức Chúa Trời của cha mình. Người nhớ lại những bài học thời thơ ấu của mình, và tâm hồn người rộn ràng với quyết tâm chứng minh mình là đúng – từng hành động như một thần dân của Vua Thiên Đàng.”- Ellen G. White, Giáo Dục, trang 51, 52.

Câu hỏi thảo luận:

1. So sánh Giô-sép với Đa-ni-ên và Đức Chúa Giê-su. Những điểm chung là gì? Giô-sép và Đa-ni-ên biểu lộhìnhảnh của Đức Chúa Giê-su theo cách riêng của họ như thế nào và Ngài trông ra sao?

2. Hãy thảo luận về câu hỏi vào cuối buổi học ngày thứ năm. Làm thế nào để chúng ta học cách tin cậy Đức Chúa Trời khi mọi thứ không diễn ra tốt đẹp cho chúng ta như cách chúng đã xảy đến với Giô-sép?