Giao ước đời đời

Câu gốc

“Ta sẽ lập giao ước cùng ngươi, và cùng hậu tự ngươi trải qua các đời; ấy là giao ước đời đời, hầu cho ta làm Đức Chúa Trời của ngươi và của dòng dõi ngươi” (Sáng-thế Ký 17:7).

Kinh Thánh nghiên cứu

Xuất Ê-díp-tô Ký 3:14; Sáng-thế Ký 15:7–18; 17:1–14; 41:45; Đa-ni-ên 1:7; Khải Huyền 14:6, 7.

Có bao nhiêu người nhớ rõ trong thời thơ ấu của chúng ta về một lần buồn nôn hoặc một lần bị viêm phổi nhẹ khiến chúng ta không khỏe, có khả năng bị bệnh thậm chí còn tồi tệ hơn? Trong một đêm dài nóng sốt, chúng ta sẽ thức giấc sau giấc ngủ chập chờn để thấy mẹ hoặc cha mình đang ngồi trên chiếc ghế bên cạnh giường của chúng ta trong ánh sáng dịu nhẹ của đèn ngủ.

Chính vì vậy, theo nghĩa bóng, trong ý thức của con người, Đức Chúa Trời ngồi bên giường bệnh của một thế giới đầy tội lỗi khi bóng tối của đạo đức bắt đầu thâm nhập sâu hơn trong những thế kỷ sau trận Đại hồng thủy. Vì lý do này, Ngài kêu gọi Áp-ram và lên kế hoạch thông qua tôi tớ trung thành của Ngài, một dân tộc mà Ngài có thể giao phó sự hiểu biết về chính Ngài và ban sự cứu rỗi.

Do đó, Đức Chúa Trời đã lập một giao ước với Áp-ram và dòng dõi của ông, trong đó nhấn mạnh chi tiết hơn về kế hoạch của Đức Chúa Trời để cứu con người khỏi kết quả của tội lỗi. Chúa sẽ không rời khỏi thế gian của Ngài mà không được giám sát, khi thế gian trong tình trạng nghiêm trọng như vậy. Tuần này chúng ta sẽ thấy nhiều lời hứa giao ước được tiết lộ.

Sơ lược về tuần này:

Danh của Đức Chúa Trời là gì? Có nghĩa là gì? Ý nghĩa của những cái tên mà Đức Chúa Trời dùng để Áp-ram nhận biết Ngài? Ngài đã dùng những danh nào để xác định chính Ngài? Tại sao Đức Chúa Trời đổi tên Áp-ram thành Áp-ra-ham? Tại sao tên lại quan trọng? Những điều kiện, hoặc nghĩa vụ nào, được gắn liền với giao ước?

“Đức Giê-hô-va lại phán cùng Áp-ram rằng: Ta là Đức Giê-hô-va, Đấng đã dẫn ngươi ra khỏi U-rơ, thuộc về xứ Canh-đê, để ban cho ngươi xứ nầy làm sản nghiệp” (Sáng-thế Ký 15:7).

Tên đôi khi có thể giống như nhãn hiệu. Chúng liên kết chặt chẽ trong tâm trí chúng ta với những đặc điểm nhất định đến nỗi khi nghe tên chúng ta lập tức nhớ lại những đặc điểm này. Ví dụ, chúng ta nghĩ đến đặc điểm nào khi nghĩ về những cái tên này: Albert Einstein, Martin Luther King Jr., Gandhi, hay Dorcas? Mỗi người đều gắn với những đặc điểm và lý tưởng nhất định.

Vào thời kỳ Kinh Thánh, người dân vùng Cận Đông rất coi trọng ý nghĩa của tên. “Người Hê-bơ-rơ luôn nghĩ về một cái tên để chỉ đặc điểm cá nhân của người được đặt tên, hoặc suy nghĩ và cảm xúc của người đặt tên, hoặc hoàn cảnh của người phục vụ tại thời điểm tên được đặt.” - SDA Kinh Thánh Lược Khảo, tập 1, tr. 523.

Khi Đức Chúa Trời lần đầu tiên bắt đầu mối quan hệ giao ước với Áp-ram, Ngài đã cho tộc trưởng biết đến chính Ngài dưới tên Giê-hô-va (bản in là Chúa, viết hoa trong [Sáng-thế-ký 15:7] và được phát âm là Giê-hô-va). Vì vậy, Sáng-thế Ký 15:7 đọc theo nghĩa đen, “Ta là Đức Giê-hô-va, Đấng đã dẫn ngươi ra khỏi…”

Danh Giê-hô-va, mặc dù xuất hiện 6.828 lần trong Cựu Ước, nhưng phần nào bị che đậy trong bí ẩn. Danh dường như là một dạng của động từ hayah, ’tương lai’, trong trường hợp đó nó có nghĩa là, “Đấng vĩnh cửu”, “Đấng hiện hữu”, “Đấng tự hữu”, “Đấng tự đủ” hoặc “Đấng sống đời đời”. Các thuộc tính thiêng liêng dường như được nhấn mạnh bởi tiêu đề này là sự tự tồn tại và sự trung tín. Chúng chỉ về Chúa là Đức Chúa Trời hằng sống, Nguồn sự sống, trái ngược với các vị thần của người ngoại đạo, không có sự tồn tại nào ngoài trí tưởng tượng của họ từ những người thờ phượng .

Chính Đức Chúa Trời giải thích ý nghĩa của Giê-hô-va trong Xuất Ê-díp-tô Ký 3:14– “Ta là Đấng Tự Hữu Hằng Hữu”. Ý nghĩa này thể hiện thực tế về sự tồn tại không điều kiện của Đức Chúa Trời, đồng thời nó cũng gợi ý sự cai trị của Ngài đối với quá khứ, hiện tại và tương lai.

Giê-hô-va cũng là tên riêng của Đức Chúa Trời. Việc xác định Đức Giê-hô-va là Đấng đã đưa Áp-ram ra khỏi U-rơ ám chỉ việc công bố giao ước của Đức Chúa Trời với ông trong Sáng-thế Ký 12:1–3. Đức Chúa Trời muốn Áp-ram biết tên của Ngài, vì tên đó tiết lộ các khía cạnh về danh tính, bản chất và tính cách của Ngài — và từ sự hiểu biết này, chúng ta có thể học cách tin tưởng vào những lời hứa của Ngài (Thi Thiên 9:10, Thi Thiên 91:14).

Khi chúng ta nghĩ hoặc nghe đến danh Giê-hô-va, chúng ta sẽ tự động nghĩ đến những đặc điểm hay tính cách nào? Đó là tình yêu, lòng nhân từ và sự quan tâm hay sợ hãi, nghiêm khắc và kỷ luật? Suy nghĩ nào tự động xuất hiện trong đầu chúng ta khi chúng ta nghĩ đến tên Đức Chúa Giê-su?

“Khi Áp-ram được chín mươi chín tuổi, thì Đức Giê-hô-va hiện đến cùng người và phán rằng: Ta là Đức Chúa Trời toàn năng; ngươi hãy đi ở trước mặt ta làm một người trọn vẹn.” (Sáng-thế Ký 17:1).

Đức Giê-hô-va hiện ra cùng Áp-ram nhiều lần trước đó (Sáng-thế Ký 12:1,7; Sáng-thế Ký 13:14; Sáng-thế Ký 15:1,7,18). Bây giờ, trong đoạn Kinh Thánh trên, Đức Giê-hô-va lại hiện ra với Áp-ram (“Chúa hiện ra với Áp-ram”), phán chính Ngài là “Đức Chúa Trời toàn năng” —một cái tên chỉ được dùng trong sách Sáng-thế Ký và trong sách Gióp . Tên “Đức Chúa Trời Toàn Năng” bao gồm từ ‘El, tên cơ bản của Đức Chúa Trời được sử dụng trong người Semites. Mặc dù ý nghĩa chính xác của Shaddai không hoàn toàn chắc chắn, nhưng bản dịch “Đấng toàn năng” có vẻ chính xác nhất. (So sánh Ê-sai 13:6 và Giô-ên 1:15). Ý tưởng quan trọng trong việc sử dụng tên này dường như là sự đối chiếu sức mạnh và quyền năng của Đức Chúa Trời với sự yếu đuối và yếu đuối của nhân loại.

Đọc Sáng-thế Ký 17:1–6, hãy đặt mọi thứ trong bối cảnh rộng lớn hơn. Tại sao vào lúc này, Chúa muốn nhấn mạnh đến sức mạnh và quyền năng của Ngài với Áp-ram? Đức Chúa Trời đang nói điều gì mà đòi hỏi Áp-ram phải tin tưởng vào sức mạnh và quyền năng đó? Chú ý đặc biệt vào câu sáu.

Bản dịch theo nghĩa đen của Sáng-thế Ký 17:1–6 sẽ là, “Đức Giê-hô-va hiện đến cùng người và phán rằng: Ta là Đức Chúa Trời toàn năng; ngươi hãy đi ở trước mặt ta làm một người trọn vẹn. Ta sẽ lập giao ước giữa ta và ngươi, làm cho dòng dõi ngươi thêm nhiều quá-bội. Áp-ram bèn sấp mình xuống đất; Đức Chúa Trời phán cùng người rằng: Nầy, phần ta đây, ta đã lập giao ước cùng ngươi; vậy ngươi sẽ trở nên tổ phụ của nhiều dân tộc. Thiên hạ chẳng còn gọi ngươi là Áp-ram nữa, nhưng tên ngươi sẽ là Áp-ra-ham, vì ta đặt ngươi làm tổ phụ của nhiều dân tộc. Ta sẽ làm cho ngươi sanh sản rất nhiều, làm cho ngươi thành nhiều nước; và các vua sẽ do nơi ngươi mà ra”. Cái tên này cũng xuất hiện trong Sáng-thế Ký 28:3, nơi Y-sác nói rằng Đức Chúa Trời sẽ ban phước cho Gia-cốp, làm cho người sanh sản thêm nhiều.

Một lời hứa tương tự của ‘Đức Chúa Trời’ được tìm thấý trong Sáng-thế Ký 35:11, Sáng-thế Ký 43:14 và Sáng-thế Ký 49:25, những đoạn gợi ý về sự giàu có của Chúa: ’ El, Đức Chúa Trời quyền lực và uy quyền, và Shaddai, Đức Chúa Trời của sự giàu có vô tận, sự giàu có mà Ngài sẵn sàng ban cho những ai tìm kiếm chúng trong đức tin và sự vâng lời.

Người ta nói rằng hoa hồng có tên khác sẽ có mùi ngọt ngào, ý tưởng rằng cái tên đó không quan trọng. Tuy nhiên, chúng ta sẽ có được bao nhiêu niềm an ủi và hy vọng nếu tên của Chúa là “Đức Chúa Trời mỏng manh” hay “Đức Chúa Trời yếu đuối”? Nhìn vào câu Kinh Thánh trên, thay “Chúa toàn năng” bằng hai tên khác. Điều đó sẽ làm gì cho đức tin của chúng ta và sự tin cậy vào Ngài nếu Chúa giới thiệu chính Ngài cho chúng ta theo cách đó? Đồng thời, danh Đức Chúa Trời toàn năng mang đến cho chúng ta sự yên ổn như thế nào?

Mặc dù tên của Đức Chúa Trời có ý nghĩa thiêng liêng và mầu nhiệm, và không chỉ kết thúc với Đức Chúa Trời. Tên của những người ở Cận Đông cổ đại không phải là vô nghĩa qua cách nhận dạng như chúng ta thường thấy. Ngày nay việc đặt tên con gái là Mary hoặc Susy không có nhiều khác biệt. Tuy nhiên, đối với người Semites cổ đại, tên người mang nặng ý nghĩa thiêng liêng. Tất cả các tên tiếng Semitic của mọi người đều có ý nghĩa và thường bao gồm một cụm từ hoặc một câu ngắn bao gồm một điều ước hoặc một sự bày tỏ lòng biết ơn đối với cha mẹ. Ví dụ, Đa-ni-ên có nghĩa là “Đức Chúa Trời là quan xét”; Giô-ên có nghĩa là “Giê-hô-va là Đức Chúa Trời”; hay Na-than có nghĩa là “Quà tặng của Đức Chúa Trời”.

Do ý nghĩa gắn liền với cái danh, tên thường được thay đổi để phản ánh sự thay đổi căn bản trong cuộc sống và hoàn cảnh của một người nào đó.

Tìm các câu Kinh Thánh sau. Hoàn cảnh nào chúng được viết ra, và tại sao tên được thay đổi trong những tình huống này?

1. Sáng-thế Ký 32:28

2. Sáng-thế Ký 41:45

3. Đa-ni-ên 1:7

Tuy nhiên, theo một nghĩa nào đó, không quá khó, ngay cả đối với những suy nghĩ hiện đại, để hiểu được ý nghĩa của điều mà một người được gọi là gì. Thường thì chúng có những ấn tượng tinh tế nhưng đôi khi không có. Nếu ai đó liên tục bị gọi là “ngu ngốc” hoặc “xấu xí” và nếu đó là những tên gọi mọi lúc được nhiều người sử dụng cho họ - thì sớm hay muộn những cái tên đó có thể ảnh hưởng đến cách người đó nhìn nhận về bản thân. Tương tự như vậy, bằng cách đặt cho con người những cái tên nhất định hoặc thay đổi tên của họ, dường như có thể ảnh hưởng đến cách họ nhìn nhận về bản thân và do đó ảnh hưởng đến cách họ hành động.

Với suy nghĩ này, không quá khó để hiểu tại sao Đức Chúa Trời muốn đổi Áp-ram thành Áp-ra-ham. Áp-ram có nghĩa là “Cha được tôn cao”; Đức Chúa Trời đổi nó thành Áp-ra-ham, có nghĩa là “Cha của muôn dân”. Khi chúng ta nhìn vào lời hứa trong giao ước, trong đó Đức Chúa Trời phán “Ta sẽ làm cho con sinh sôi nẩy nở thật nhiều, từ nơi con sẽ ra nhiều nước, và các vua cũng sẽ từ nơi con mà ra.” (Sáng-thế Ký 17:6), việc đổi tên có ý nghĩa hơn. Có lẽ đó là cách của Đức Chúa Trời giúp Áp-ra-ham tin tưởng vào lời hứa trong giao ước, được đưa ra cho một người đàn ông 99 tuổi kết hôn với một phụ nữ đã hiếm muộn. Tóm lại, Đức Chúa Trời làm điều đó để giúp tăng thêm niềm tin của Áp-ra-ham vào những lời Đức Chúa Trời hứa với ông.

Trong hai câu đó, giai đoạn đầu tiên của lời hứa giao ước của Đức Chúa Trời với Áp-ram (có ba câu) được tiết lộ. Đức Chúa Trời đến gần Áp-ram, ban cho ông một mệnh lệnh, và sau đó Ngài đã hứa với ông. Cách tiếp cận này bày tỏ sự nhân từ của Đức Chúa Trời chọn Áp-ram làm nhân vật chính đầu tiên trong giao ước ân điển đặc biệt của Ngài. Mệnh lệnh liên quan đến việc thử thách lòng tin cậy hoàn toàn nơi Đức Chúa Trời (Hê-bơ-rơ 11:8). Lời hứa (Sáng-thế Ký 12:1–3,7), mặc dù được đưa ra dành riêng cho dòng dõi của Abram, nhưng cuối cùng cũng bao gồm một lời hứa với toàn thể loài người (Sáng-thế Ký 12:3, Ga-la-ti 3:6–9).

Giai đoạn thứ hai của giao ước của Đức Chúa Trời với Áp-ram xuất hiện trong Sáng-thế Ký 15:7–18. Trong những câu gốc nào chúng ta tìm thấy một số bước giống nhau xuất hiện trong giai đoạn đầu tiên?

Sự tiếp cận của Chúa với con người? Câu?

Kêu gọi sự vâng lời của con người? Câu?

Lời hứa thiêng liêng? Câu?

Trong trình tự trang trọng của giai đoạn hai, Chúa hiện ra với Áp-ram và đi qua giữa các của lễ được sắp xếp cẩn thận. Mỗi con trong số ba con vật bị giết và chia ra, hai nửa được đặt đối diện với nhau, với một khoảng trống ở giữa. Những con chim bị giết nhưng không bị tách rời ra. Những người tham gia vào giao ước phải đi giữa các phần bị tách rời ra, một cách tượng trưng là thề tuân thủ vĩnh viễn các điều khoản đã được thỏa thuận một cách long trọng.

Mô tả những gì đã xảy ra trong giai đoạn thứ ba và giai đoạn cuối của việc lập giao ước thiêng liêng với Áp-ra-ham. (Xem Sáng-thế Ký 17:1–14).

Ý nghĩa của tên Áp-ra-ham nhấn mạnh mong muốn và kế hoạch của Đức Chúa Trời để cứu tất cả các dân tộc. “Nhiều dân tộc” sẽ bao gồm cả người Do Thái và dân ngoại. Tân Ước cho thấy rõ ràng rằng con cháu thật của Áp-ra-ham là những người có đức tin của Áp-ra-ham và tin cậy vào công lao của Đấng Mê-si đã hứa. (Xin xem Ga-la-ti 3:7,29.) Vì vậy, từ xa xưa với Áp-ra-ham, ý định của Chúa là cứu càng nhiều người càng tốt, bất cứ quốc gia nào họ sống. Không nghi ngờ gì nữa, ngày nay không khác gì.

Đọc Khải Huyền 14:6,7, sứ điệp của thiên sứ đầu tiên. Chúng ta có thể tìm thấy điểm tương đồng nào giữa những gì thiên sứ đang rao truyền và những gì đã xảy ra trong giao ước Áp-ra-ham? Các vấn đề giống nhau trong những cách nào?

“Ta đã chọn người đặng người khiến dạy các con cùng nội nhà người giữ theo đạo Đức Giê-hô-va, làm các điều công bình và ngay thẳng; thế thì, Đức Giê-hô-va sẽ làm cho ứng nghiệm lời Ngài đã hứa cùng Áp-ra-ham” (Sáng-thế Ký 18:19).

Như chúng ta đã thấy cho đến nay, giao ước luôn là giao ước của ân điển, của Đức Chúa Trời làm cho chúng ta điều mà chúng ta không bao giờ có thể tự làm cho chính mình. Không có ngoại lệ trong giao ước với Áp-ra-ham.

Trong ân điển của Ngài, Đức Chúa Trời đã chọn Áp-ra-ham làm công cụ của Ngài để giúp công bố kế hoạch cứu rỗi cho thế gian. Tuy nhiên, việc thực hiện các lời hứa trong giao ước của Đức Chúa Trời được liên kết với việc Áp-ra-ham sẵn sàng làm điều công bình và vâng lời Ngài bằng đức tin. Nếu không có sự vâng phục đó từ phía Áp-ra-ham, Đức Chúa Trời không thể sử dụng ông.

Sáng-thế Ký 18:19 thể hiện mối quan hệ giữa ân sủng và luật pháp. Nó mở ra với ân điển (“Ta đã chọn người”) và theo sau là thực tế rằng Áp-ra-ham là người sẽ vâng lời Chúa và gia đình ông cũng phải tuân theo. Vì vậy, đức tin và việc làm xuất hiện ở đây trong một liên kết chặt chẽ, như chúng phải như vậy (Hãy xem Gia-cơ 2:17).

Tuy nhiên, hãy lưu ý đến cách viết của Sáng-thế Ký 18:19, đặc biệt là câu cuối cùng. Ở đây câu này nói gì về sự vâng lời của Áp-ra-ham? Mặc dù sự vâng lời không có nghĩa là sự cứu rỗi, nhưng điều đó có tầm quan trọng gì ở đây? Theo câu gốc này, liệu giao ước có thể được thực hiện mà không có nó? Giải thích câu trả lời của bạn.

Các phước lành của giao ước không thể được hưởng hoặc duy trì trừ khi người tiếp nhận đáp ứng một số điều kiện nhất định. Mặc dù không cần các điều kiện để thiết lập giao ước, nhưng chúng phải là sự đáp lại của tình yêu thương, đức tin và sự vâng lời. Chúng là biểu hiện của mối quan hệ giữa loài người và Chúa. Sự vâng lời là điều cần thiết mà Đức Chúa Trời có thể thực hiện các lời hứa trong giao ước của Ngài với dân sự.

Việc phá vỡ giao ước, do không tuân theo, là sự không trung thành với một mối quan hệ đã được thiết lập. Khi giao ước bị phá vỡ, điều bị phá vỡ không phải là điều kiện ban tặng mà là điều kiện hoàn thành.

Theo kinh nghiệm của riêng chúng ta với Chúa, chúng ta có thể thấy tại sao sự vâng lời lại quan trọng như vậy không? Chúng ta có thể nghĩ đến bất kỳ ví dụ nào, từ Kinh Thánh hoặc từ kinh nghiệm của chính chúng ta, nơi mà sự bất tuân khiến việc thực hiện các lời hứa trong giao ước không thể thực hiện được không? Nếu vậy, chúng là gì, và quan trọng hơn, biện pháp khắc phục là gì?

NGHIÊN CỨU BỔ TÚC

Đọc Ellen G. White, “Lời kêu gọi của Áp-ra-ham” tr. 125–131, trong Tộc trưởng và Tiên tri; “Người Do Thái và dân ngoại,” tr. 188–200, trong Công-vụ-các-sứ-đồ.

Cầu vồng là dấu của giao ước của Đức Chúa Trời với Nô-ê. Đọc Sáng-thế Ký 17:10 để khám phá đâu là dấu hiệu của giao ước của Đức Chúa Trời với Áp-ra-ham. Việc cắt bì “đã được định sẵn: (1) để phân biệt dòng dõi Áp-ra-ham với dân ngoại (Ê-phê-sô 2:11), (2) để ghi nhớ giao ước của Đức Giê-hô-va (Sáng-thế Ký 17:11), (3) để nuôi dưỡng việc trau dồi đạo đức trong sạch (Phục truyền 10:16), (4) để thể hiện sự công bình bằng đức tin (Rô-ma 4:11), (5) để tượng trưng cho việc cắt bì bởi tấm lòng (Rô-ma 2:29), và (6) để báo trước nghi lễ báp-têm của Cơ đốc giáo (Cô-lô-se 2:11,12). ”- Kinh Thánh SDA Lược Khảo, tập. 1, trang 322, 323.

Cầu vồng sẽ vẫn là dấu của lời hứa của Đức Chúa Trời cho đến tận thế, nhưng dấu của phép cắt bì thì không. Theo sứ đồ Phao-lô, việc cắt bì mà Áp-ra-ham nhận là như một dấu ấn của sự công bình mà ông đã nhận được nhờ đức tin nơi Đức Chúa Trời (Rô-ma 4:11). Tuy nhiên, trải qua nhiều thế kỷ, phép cắt bì biểu thị sự cứu rỗi bằng việc tuân theo luật pháp. Đến thời Tân Ước, phép cắt bì không còn ý nghĩa nữa. Thay vào đó, yếu tố thiết yếu là đức tin nơi Đức Chúa Giê-su, dẫn đến một đời sống vâng lời, được biến đổi. Đọc Ga-la-ti 5:6; Ga-la-ti 6:15; và 1 Cô-rinh-tô 7:18,19.

Câu hỏi thảo luận:

1. Thảo luận về mối quan hệ giữa đức tin và việc làm. Có thể có cái này mà không có cái kia không? Nếu không, tại sao không?

2. “Nhiều người vẫn bị thử thách như Áp-ra-ham. Họ không nghe thấy tiếng Đức Chúa Trời phán trực tiếp từ các tầng trời, nhưng Ngài gọi họ bằng sự dạy dỗ của Lời Ngài và các sự kiện quan phòng của Ngài. Họ có thể được yêu cầu từ bỏ sự nghiệp hứa hẹn giàu có và danh giá, từ bỏ các sở thích và lợi nhuận, và phân biệt điều tốt, để bước vào con đường quên mình, gian khó và hy sinh. Chúa có một công việc để họ làm; nhưng một cuộc sống dễ dãi và sự ảnh hưởng đến bạn bè của chúng ta và người thân họ hàng sẽ cản trở sự phát triển của những đặc điểm cần thiết cho việc hoàn thành nó. Ngài kêu gọi họ tránh xa những ảnh hưởng và sự trợ giúp của con người, và khiến họ cảm thấy cần sự giúp đỡ của Ngài, và chỉ trông cậy vào Ngài, để Ngài có thể bày tỏ chính Ngài cho họ. Ai đã sẵn sàng theo lời kêu gọi của Chúa quan phòng để từ bỏ những kế hoạch đã ấp ủ và những hiệp hội quen thuộc?”- Ellen G. White, Tộc trưởng và Tiên tri, trang 126, 127. Thảo luận về những ví dụ đương đại về những người chúng ta biết đã chú ý đến lời kêu gọi này.

Tóm lược: Đức Chúa Trời đã gọi Áp-ra-ham vào một mối thông công đặc biệt với Ngài, một mối quan hệ sẽ tiết lộ kế hoạch cứu rỗi cho thế giới.