Bài Học 2 · 2 – 8 Tháng 1

Sự khủng hoảng về lãnh đạo

Kinh Thánh Nghiên Cứu: Ê-sai 6:1-4;5-7; 8,9-13

"Về năm vua Ô-xia băng, tôi thấy Chúa ngồi trên nơi cao sang, vạt áo của Ngài đầy dẫy đền thờ" — Ê-sai 6:1
Sa-bát Sự Khủng Hoảng Về Lãnh Đạo

Câu gốc

“Về năm vua Ô-xia băng, tôi thấy Chúa ngồi trên nơi cao sang, vạt áo của Ngài đầy dẫy đền thờ” (Ê-sai 6:1).

Kinh Thánh nghiên cứu

Ê-sai 6:1-4;5-7; 8,9-13.

Khi được học trò của mình hỏi làm cách nào để đất nước vững mạnh?

Khổng Tử trả lời: “Khi thức ăn đầy đủ, vũ khí đầy đủ và có được sự tin tưởng của dân chúng”.

Nhưng, học trò của ông hỏi tiếp: “Giả sử con muốn bỏ một trong ba điều trên, thì con sẽ bỏ điều nào?”

Khổng Tử nói: “Vũ khí”.

Học trò vẫn tiếp tục hỏi: “Nếu như là thầy buộc phải bỏ một trong hai điều còn lại, thầy sẽ bỏ điều nào tiếp?”

Khổng Tử trả lời: “Đồ ăn”. Vì từ xưa, rất nhiều người nam đã phải nhịn đói để ra chiến trận, nhưng nếu không có được sự tin tưởng từ dân chúng thì thực sự là thất bại”. Biên tập bởi Michael P. Green, 1500 minh họa cho việc giảng dạy Kinh Thánh (Grand Rapids, Mich.: Baker Books, 1989), trang 215.

Mọi người thực sự muốn người lãnh đạo phải giỏi và đáng tin cậy. Có một người lính đăng ký tham gia nhập ngũ lần thứ hai. Bộ phận tuyển dụng quân sự hỏi tại sao anh ta muốn tái nhập ngũ? “Vì tôi thử cuộc sống dân sự”, Anh ta nói tiếp: “Nhưng tôi không thấy ai làm quản lý ở ngoài đó cả”.

Tuần này, chúng ta sẽ nghiên cứu về cuộc khủng hoảng lãnh đạo của dân Giu-đa và có một kết quả đáng buồn sau đó.

Thứ Nhất Vị Vua Đã Chết. Đức Vua Vạn Tuế!

Ê-sai 6:1 nói về cái chết của vua Ô-xia. Xin hãy đọc 2 Sử-ký 26 và sau đó trả lời cho câu hỏi này: cái chết của vua Ô-xia có ý nghĩa gì?

Nhiều ý kiến khác nhau có thể được đưa ra liên quan đến cái chết của vị vua này.

  1. Mặc dù triều đại của vua Ô-xia đã thịnh vượng từ rất lâu “song khi người được trở nên cường thạnh, lòng bèn kiêu ngạo” (2 Sử-ký 26:16) và vua cố gắng xông hương trong đền thờ. Khi các thầy tế lễ ngăn cản Ô-xia xông hương vì vua không phải là dòng dõi của thầy tế lễ A-rôn (2 Sử-ký 26:18), vua bèn nổi giận. Ngay lập tức, khi vua từ chối lời quở trách thì bệnh phung nổi lên nơi trán vua tại trong đền thờ của Đức Chúa Trời, và vua đã bị “bịnh phung cho đến ngày băng hà; và vì bị phung phải ở riêng ra trong một nhà khác, chẳng còn được vào đền của Đức Giê-hô-va nữa” (2 Sử-ký 26:21). Thật mỉa mai khi mà Ê-sai được sự hiện thấy về Vị Vua tinh sạch, bất tử và quyền năng trong đền thờ của Ngài vào đúng năm mà vị vua ô uế này băng hà.
  2. Có một sự tương phản rõ rệt giữa vua Ô-xia và tiên tri Ê-sai. Vua Ô-xia đã được ban cho sự vinh hiển, nhưng vì hành động sai trái (tự phụ), mà vua trở nên ô uế và tự đánh mất đi sự vinh hiển. Mặt khác, tiên tri Ê-sai được Chúa ban phước rất nhiều. Ông luôn luôn khiêm tốn thừa nhận sự yếu đuối của mình và ông đã nhận được vinh hiển của Chúa mà ông đã khát khao bấy lâu nay (Ê-sai 6:5-7). Giống như người thu thuế trong câu chuyện của Đức Chúa Giê-su, việc ông ra đi minh chứng cho Lời Ngài: “vì ai tự nhắc mình lên sẽ phải hạ xuống, ai tự hạ mình xuống sẽ được nhắc lên” (Lu-ca 18:14).
  3. Có một sự tương đồng đáng kinh ngạc giữa bệnh phung của vua Ô-xia và tình trạng đạo đức của dân tộc mình “… chẳng có chỗ nào lành: rặt những vết thương, vít sưng cùng lằn mới …” (Ê-sai 1:6).
  4. Cái chết của vua Ô-xia vào khoảng năm 740 trước Chúa, đánh dấu một cuộc khủng hoảng lớn trong sự lãnh đạo của dân sự Đức Chúa Trời. Cái chết của bất kì người cai trị tối cao nào cũng làm cho đất nước của người ấy dễ bị tổn hại trong quá trình chuyển giao quyền lực. Nhưng nước Giu-đa đang gặp một mối nguy hiểm đặc biệt, bởi vì Tiếc-la-phi-lê-se III đã lên làm vua của A-si-ri được vài năm, vào năm 745 trước Chúa, vua ngay lập tức tuyên bố chiến tranh để biến quốc gia của mình thành một vương quốc bất khả chiến bại đe dọa sự tồn tại độc lập của các quốc gia ở Cận Đông. Trong thời kỳ khủng hoảng này, Chúa đã khích lệ tiên tri Ê-sai bằng cách cho ông thấy rằng Ngài vẫn còn kiểm soát mọi thứ.

Hãy đọc 2 Sử-ký 26:16 một cách kỹ càng. Mỗi một chúng ta cũng sẽ đối mặt với khả năng mắc phải sai lầm tương tự trên những phương diện nào? Làm thế nào để việc dự phần với Thập Tự Giá lại có thể bảo vệ chúng ta khỏi những cạm bẫy đó?

Thứ Hai “Thánh Thay, Thánh Thay, Thánh Thay!” (Ê-sai 6:1-4)

Lưu ý những gì đã xảy ra ở đây trong bốn câu đầu tiên trong sách Ê-sai đoạn 6. Nhà vua băng hà trong thời kỳ hỗn loạn chính trị lớn (người A-si-ri đang ở trên chiến tuyến). Đối với Ê-sai, đó có thể là khoảng thời gian đáng sợ khi ông không chắc ai là người đang kiểm soát.

Rồi thì chuyện gì xảy ra? Khi được sự hiện thấy, Ê-sai nhìn chằm chằm vào vinh quang rực rỡ của Chúa trên ngai cao sang của Ngài, nghe thấy tiếng của các sê-ra-phim cùng nhau kêu lên rằng: “Thánh thay, thánh thay, thánh thay!” là Đức Giê-hô-va vạn quân. Trong tiếng kêu đó, các nền ngạch cửa rúng động, và đền thờ đầy khói. Đó hẳn là một trải nghiệm tuyệt vời cho nhà tiên tri. Chắc chắn, ngay lúc đó Ê-sai biết ai là người đang kiểm soát, mặc kệ những gì diễn ra bên ngoài.

Chúa ở đâu trong sự hiện thấy này? (Ê-sai 6:1). Vì sao Chúa lại hiện ra với Ê-sai ở đây, mà không ở một nơi nào khác (Xuất Ê-díp-tô Ký 25:8, 40:34-38)?

Ê-xê-chi-ên, Đa-ni-ên và Giăng bị lưu đày khi họ nhận được sự hiện thấy của mình trong Ê-xê-chi-ên 1; Đa-ni-ên 7:9,10; và Khải Huyền 4, 5. Giống như Ê-sai, họ cần sự an ủi và khích lệ đặc biệt rằng Chúa vẫn đang nắm quyền, mặc dù thế giới trước mặt của họ sụp đổ. (Đa-ni-ên và Ê-xê-chi-ên bị giam cầm ở một quốc gia ngoại giáo đã từng hủy hoại đất nước của mình và Giăng cũng bị đày ải ở một hòn đảo không người bởi một thế lực chính trị thù địch). Không còn nghi ngờ gì nữa, những sự hiện thấy này đã giúp cho họ giữ vững niềm tin, ngay cả trong tình huống tồi tệ nhất.

“Khi Ê-sai đuợc sự hiện thấy về vinh quang và uy quyền của Chúa, ông đã bị choáng ngợp với cảm nhận về sự thánh sạch và thánh khiết của Chúa. Thật là một sự tương phản rõ rệt giữa sự hoàn hảo tuyệt đối của Đấng Tạo Hóa và tội lỗi của nhân loại, là những kẻ từ lâu đã được liệt vào vòng dân được chọn của Y-sơ-ra-ên và Giu-đa, bao gồm cả chính ông!” E.G.White, Tiên tri và các vua, trang 307.

Sự thánh khiết của Chúa, được nhấn mạnh trong sự hiện thấy của Ê-sai, là một khía cạnh cơ bản trong sứ điệp của ông. Chúa luôn thánh thiện và Ngài đòi hỏi sự thánh thiện từ dân của Ngài, sự thánh thiện mà Ngài sẽ ban cho họ chỉ khi họ ăn năn, từ bỏ những đường lối xấu xa của mình và phục tùng Ngài trong đức tin và sự vâng phục.

Tất cả chúng ta đã từng ở trong những hoàn cảnh nản lòng, tưởng chừng như mất tất cả. Và ngay cả khi bạn không thể thấy được về vinh quang của Chúa, như Ê-sai được thấy ở đây, hãy kể lại những cách mà Chúa đã giúp bạn duy trì đức tin của mình trong những lúc khủng hoảng này. Bạn đã học được gì từ những kinh nghiệm đó và bạn có thể chia sẻ lại với người khác?

Thứ Ba Nhân Phẩm Mới (Ê-sai 6:5-7)

Tại nơi thánh, chỉ có những thầy tế lễ thượng phẩm mới có thể tiếp cận với sự hiện diện của Chúa trong Nơi Chí Thánh vào ngày Đại Lễ Chuộc Tội và với khói hương bảo vệ, nếu không thầy tế lễ sẽ chết. (Lê-vi Ký 16:2,12,13). Ê-sai nhìn thấy Chúa, mặc dù ông không phải là thầy tế lễ thượng phẩm, và ông không xông hương! Đền thờ đầy dẫy khói (Ê-sai 6:4) gợi cho chúng ta về đám mây trong vinh quang của Chúa xuất hiện vào lúc Đại Lễ Chuộc Tội (Lê-vi Ký 16:2). Ông đã khiếp sợ và nghĩ rằng cuộc đời mình đã kết thúc (Xuất Ê-díp-tô Ký 33:20, Các Quan Xét 6:22,23), Ê-sai nhận thức được về tội lỗi của bản thân và tội lỗi của dân tộc mình (Ê-sai 6:5), gợi nhớ đến sự xưng tội của thầy tế lễ trong Lễ Chuộc Tội (Lê-vi Ký 16:21). “Đứng trong ánh sáng của sự hiện diện thiêng liêng bên trong đền thánh, ông nhận ra rằng nếu cứ giữ mãi sự không hoàn hảo và tồi tệ của mình, ông sẽ hoàn toàn không thể hoàn thành sứ mệnh mà ông được kêu gọi”. Ellen G. White, Tiên tri và các vua, trang 308.

Tại sao thiên sứ sử dụng một cục than đang cháy từ nơi bàn thờ để làm sạch môi miệng của Ê-sai (Ê-sai 6:6,7)?

Các thiên sứ giải thích rằng: Qua việc thiên sứ chạm vào môi miệng Ê-sai thì tội lỗi của ông đã được tha (Ê-sai 6:7). Tội lỗi không được nêu rõ ràng, nhưng nó không cần phải bị giới hạn bởi lời nói sai, bởi vì đôi môi biểu thị không chỉ lời nói mà còn phản ánh hoàn toàn con người của chúng ta. Sau khi nhận được thanh tẩy thuộc linh, giờ đây, Ê-sai đã có thể dâng lời ngợi khen thánh khiết dành cho Chúa.

Lửa có tác dụng thanh tẩy, vì nó đốt cháy mọi thứ ô uế (Dân-số Ký 31:23). Nhưng thiên sứ đã sử dụng than từ ngọn lửa đặc biệt, ngọn lửa thánh từ bàn thờ, thứ lửa mà chính Chúa đã thắp sáng và luôn luôn cháy ở đó (Lê-vi Ký 6:12). Vì vậy, thiên sứ làm cho Ê-sai được nên thánh, cũng như tinh sạch. Và hơn thế nữa. Trong việc thờ lạy tại nơi thánh, hoặc đền thờ, lý do chính để lấy than từ bàn thờ là để xông hương. So sánh Lê-vi Ký 16:12,13 nơi thầy tế lễ sẽ lấy một lư hương đầy than từ bàn thờ và dùng nó để xông hương. Nhưng trong Ê-sai 6 thiên sứ đã dùng than cho Ê-sai chứ không phải để xông hương. Trong khi đó, Ô-xia thì muốn dâng hương, còn Ê-sai là hương thơm. Cũng giống như xông hương bằng lửa thánh để nhà Chúa luôn đầy ắp hương thơm thánh và thắp lên lời tiên tri để truyền bá sứ điệp tốt lành. Không phải ngẫu nhiên mà trong những câu tiếp theo của Ê-sai 6 (Ê-sai 6:8 và sau đó), Chúa đã gửi Ê-sai ra cho dân của Ngài.

Hãy đọc cách cẩn trọng về phản ứng của Ê-sai (Ê-sai 6:5) đối với sự hiện thấy của ông về Chúa. Làm thế nào để chúng ta thấy rõ nhất vấn đề cơ bản, về một dân tộc tội lỗi tồn tại trong thế giới này được tạo ra bởi một Đức Chúa Trời “Thánh thay, thánh thay, thánh thay? (Ê-sai 6:3). Tại sao Đức Chúa Giê-su trên thập giá là câu trả lời duy nhất cho vấn đề này? Điều gì đã xảy ra tại Thập tự giá để giải quyết vấn đề này?

Thứ Tư Sứ Mệnh Thánh (Ê-sai 6:8)

“Đoạn, tôi nghe tiếng Chúa phán rằng: Ta sẽ sai ai đi? Ai sẽ đi cho Chúng Ta? Tôi thưa rằng: Có tôi đây, xin hãy sai tôi” (Ê-sai 6:8).

Sau khi được thánh sạch, Ê-sai lập tức đáp lại lời kêu gọi của Chúa để trở thành một người đại diện được cử đi thay cho Ngài. Theo như thuật ngữ Tân Ước, Ê-sai sẽ được gọi là một sứ đồ; nghĩa là, “một người được sai đi”.

Thật thú vị, chẳng giống như những sách tiên tri khác, sách Ê-sai không bắt đầu bằng lời mô tả về lời kêu gọi trở thành tiên tri của ông (so sánh Giê-rê-mi 1:4,10; Ê-xê-chi-ên 1-3). Nói cách khác, ông hẳn đã được kêu gọi làm tiên tri, ngay cả trước khi các sự kiện của đoạn 6 diễn ra. Kinh Thánh cho thấy một cuộc gặp gỡ thiêng liêng có thể khích lệ một Đấng tiên tri ngay cả sau khi chức vụ bắt đầu (Môi-se trong Xuất Ê-díp-tô Ký 34; Ê-li trong 1 Các Vua 19). Ngược lại với các ví dụ khác, Chúa phán với mọi người rằng họ phải là Đấng tiên tri, thì trong Ê-sai 6, Đấng tiên tri lại tình nguyện ra đi thực hiện một nhiệm vụ đặc biệt. Dường như sách Ê-sai đoạn 1-5 miêu tả những tình huống khi Ê-sai lần đầu tiên được kêu gọi, sau đó thì Chúa đã đến đền thờ để bắt đầu khuyến khích Ê-sai hoàn thành sứ mệnh của mình và tái xác nhận sứ mạng của ông là tiên tri của Chúa.

Chúa khuyến khích Ê-sai tại đền thờ của Ngài. Có bằng chứng nào khác trong Kinh Thánh rằng đền thánh của Đức Chúa Trời là một nơi khích lệ nhau không? Thi Thiên 73 (xem Thi Thiên 73:17), Hê-bơ-rơ. 4:14-16, Hê-bơ-rơ 10:19-23, Khải Huyền đoạn 5. Những đoạn này cho chúng ta biết điều gì?

Đền thánh của Chúa không chỉ rung chuyển với quyền năng đáng sợ; đó còn là một nơi mà những người yếu đuối và tội lỗi như chúng ta có thể tìm thấy chốn nương náu. Chúng ta có thể yên tâm khi biết rằng Đức Chúa Trời đang làm việc để giải cứu chúng ta qua Đức Chúa Giê-su, thầy tế lễ thượng phẩm của chúng ta.

Giăng cũng thấy được Đức Chúa Giê-su trở thành con chiên sinh tế vừa bị giết (Khải Huyền 5:6). Đây không phải là một cảnh tượng đẹp đẽ gì. Sư mô tả nhấn mạnh rằng mặc dù Đức Chúa Giê-su đã sống lại từ cõi chết và đã lên thiên đàng, Chúa vẫn tiếp tục mang sự kiện Thập tự giá theo cùng. Chúa vẫn được nâng cao lên để kéo mọi người đến gần Ngài tại tại bàn thờ của Ngài.

Bạn đã tìm được sự khích lệ như thế nào bởi việc bước vào đền thánh của Chúa, bởi đức tin, và bởi lời cầu nguyện? Hê-bơ-rơ 4:16 mời gọi bạn hãy mạnh dạn đến với ngai Chúa, “hầu cho được sự thương xót và tìm được ơn để giúp chúng ta trong thì giờ có cần dùng”. Nếu có ai đó hỏi bạn rằng bạn đã tìm thấy ân điển và sự thương xót ra sao trong lúc bạn có cần, bạn sẽ trả lời như thế nào?

Thứ Năm Lời Kêu Gọi Kính Sợ (Ê-sai 6:9-13)

Khi Chúa chỉ định Ê-sai, tại sao Ngài lại truyền cho tiên tri một sứ điệp kỳ lạ để gửi đến dân sự Ngài (Ê-sai 6:9,10)?

Vì sợ rằng chúng ta nghĩ Ê-sai đã nghe sai hoặc sứ điệp này không quan trọng, Đức Chúa Giê-su đã trích dẫn đoạn Kinh Thánh này để giải thích lý do tại sao Ngài dạy trong các ẩn dụ (Ma-thi-ơ 13:13-15).

Đức Chúa Trời không muốn bất kỳ ai bị chết mất (2 Phi-e-rơ 3: 9), điều này giải thích tại sao Ngài sai Ê-sai đến với dân Giu-đa và Đức Chúa Giê-su đến thế gian. Mong muốn của Chúa không phải là hủy diệt mà là cứu rỗi đời đời. Nhưng trong khi vài người hưởng ứng lời kêu gọi tích cực của Ngài, thì những người khác trở nên cứng lòng với sự chống đối của họ. Tuy nhiên, Chúa vẫn tiếp tục kêu gọi để cho họ có nhiều cơ hội ăn năn. Nhưng, càng cố chống cự, họ càng cứng lòng hơn. Vì thế, theo đó, những gì Chúa làm cho họ lại khiến họ trở nên cứng lòng, mặc dù Ngài muốn những việc làm đó giúp họ trở nên mềm lòng. Tình yêu của Chúa đối với chúng ta không thay đổi; câu trả lời cá nhân chúng ta đối với tình yêu của Ngài là một sự thay đổi rất quan trọng.

Vai trò của một người hầu việc Chúa, như Môi-se, Ê-sai, Giê-rê-mi, Ê-xê-chi-ên, hoặc thậm chí là Đức Chúa Giê-su, là tiếp tục kêu gọi, ngay cả khi mọi người từ chối sứ điệp. Chúa phán với Ê-xê-chi-ên: “Còn như chúng nó, hoặc nghe ngươi, hoặc chẳng khứng nghe – vì là nhà bạn nghịch, ít nữa chúng nó cũng biết rằng ở giữa mình đã có một Đấng tiên-tri” (Ê-xê-chi-ên 2:5). Vai trò của Chúa và những người hầu việc cho Ngài là đem mọi người đến một sự chọn lựa đúng đắn, để họ có cảnh báo đầy đủ nhất (so sánh Ê-xê-chi-ên 3:16-21), cho dù đến cuối cùng họ chọn hủy diệt và bị lưu đày (Ê-sai 6:11-13).

Lưu ý những tư tưởng này, làm thế nào để chúng ta hiểu được vai trò của Chúa trong sự làm cứng lòng vua Pha-ra-ôn?

Trong Xuất Ê-díp-tô Ký 4:21, Chúa phán: “nhưng Ta sẽ khiến người cứng lòng”. Đây là lần đầu tiên trong số chín lần tai vạ khi Chúa phán rằng Ngài sẽ làm cứng lòng Pha-ra-ôn. Nhưng cũng có chín lần Pha-ra-ôn tự rắn lòng (xem Xuất Ê-díp-tô 8:15,32; 9:34).

Rõ ràng Pha-ra-ôn đã có được sự tự do ý chí, nếu không ông sẽ không thể nào tự rắn lòng mình. Nhưng việc Chúa làm vua Pha-ra-ôn cứng lòng ngụ ý rằng Chúa đã tạo ra những tình huống mà Pha-ra-ôn đã phản ứng lại khi vua đưa ra sự lựa chọn của riêng mình, lựa chọn từ chối những dấu mà Chúa đã ban cho ông. Phải chi Pha-ra-ôn mở lòng với những dấu lạ mà Chúa đã cho ông thấy. Nếu Pha-ra-ôn mở lòng với những dấu ấy, tấm lòng vua sẽ trở nên mềm mại, không bị cứng cỏi nữa.

Theo kinh nghiệm của riêng bạn với Chúa, có bao giờ bạn cảm thấy mình cứng lòng trước Đức Thánh Linh chưa? Hãy suy nghĩ về những nguyên nhân gây ra điều đó. Nếu lúc đó bạn không thấy ý niệm đó là đáng sợ (sau tất cả, đó là điều khiến mình cứng lòng), thì bây giờ bạn thấy thế nào? Làm thế nào để vươt qua (Xem 1 Cô-rinh-tô 10:13)?

Thứ Sáu Nghiên Cứu Bổ Túc

NGHIÊN CỨU BỔ TÚC

“Những thói quen trái đạo đức đã trở nên phổ biến trong mọi tầng lớp đến nỗi số rất ít người chân chính đối với Chúa vẫn thường bị cám dỗ mất đi lương tâm để nhường chỗ cho sự chán nản và tuyệt vọng. Dường như kế hoạch của Chúa đối với dân Y-sơ-ra-ên sắp thất bại và quốc gia nổi loạn này phải chịu một số phận tương tự như Sô-đôm và Gô-mô-rơ”.

“Trước tình trạng như vậy, không có gì ngạc nhiên khi trong năm cuối cùng của triều đại Ô-xia, Ê-sai được kêu gọi phải mang đến những sứ điệp cảnh báo và quở trách dành cho dân Giu-đa, ông chùn bước trước trách nhiệm đó. Ông cũng biết rằng mình sẽ phải gặp sự chống đối quyết liệt. Khi ông nhận ra sự bất lực của chính mình trong tình huống đó, ông nghĩ đến sự cứng lòng và không tin tưởng của những người mà ông phải truyền đạt, nhiệm vụ của ông dường như không có chút hy vọng. Ông có nên tuyệt vọng từ bỏ nhiệm vụ của mình và bỏ mặc dân Giu-đa về sự thờ hình tượng của họ không? Phải chăng các vị thần của Ni-ni-ve đã cai trị đất này chứ không phải là Đức Chúa Trời của thế gian?”. Ellen G. White, Tiên tri và các vua, trang 306, 307.

Câu hỏi thảo luận:

1. Nếu một người nghi ngờ hoặc người vô thần thách thức bạn bằng câu hỏi: “Làm thế nào để bạn chứng tỏ rằng Chúa đang dẫn dắt cuộc đời bạn?”, bạn trả lời như thế nào?

2. Nếu Chúa đã dẫn dắt bạn, tại sao những người vô tội phải chịu đau khổ? Có phải Ê-sai 1:19,20 phán bảo là trong cuộc sống hiện tại, chỉ có những điều tốt là xảy ra với những người trung tín với Chúa và còn những điều xấu thì xảy ra với những người nổi loạn? So sánh Gióp 1,2; Thi Thiên 37; Thi Thiên 73. Chúng ta có thể dung hòa sự hiểu biết của mình về tính cách của Chúa với những điều xấu xảy ra cho con người không? Có cần thiết để bày tỏ điều đó không?

3. Trong Ê-sai 6, tại sao có quá nhiều mối liên hệ với Lễ Chuộc Tội? Hãy xem xét sự thật là vào ngày Lễ Chuộc Tội hàng năm, Chúa làm thánh sạch dân sự của Ngài bằng cách tẩy sạch tội lỗi khỏi những người trung tín (Lê-vi Ký 16:30) và loại bỏ những kẻ bất trung (Lê-vi Ký 23:29,30).