Những lời khôn ngoan dành cho gia đình

Kinh Thánh nghiên cứu

Châm ngôn 5:3–14; 13:22; 14:26; 17:22; 23:13; 31:10–31; Ma-thi-ơ 19:5; 1 Cô-rinh-tô 7:3, 4.

Câu gốc

“Hãy hết lòng tin cậy Đức Giê-hô-va, chớ nương cậy nơi sự thông sáng của con; Phàm trong các việc làm của con, khá nhận biết Ngài, thì Ngài sẽ chỉ dẫn các nẻo của con.” (Châm ngôn 3:5, 6).

Dù hiện nay chúng ta đang ở trong giai đoạn nào của cuộc đời, tất cả chúng ta, dĩ nhiên, cũng đã bắt đầu với một người cha và một người mẹ, cho dù sau khi chúng ta được sinh ra, mối quan hệ giữa chúng ta với họ bất kể là mối quan hệ gì, nếu có. Ngược lại, một số người, ngoài anh chị em hoặc vài người bà con ra, họ chẳng bao giờ có được gia đình của riêng mình, ngoại trừ gia đình mà họ đã lớn lên trong đó.

Dù cho chúng ta đang ở trong hoàn cảnh nào, đang ở giai đoạn nào trong cuôc đời, sách Châm ngôn chứa đựng một sự kết hợp những hướng dẫn, thơ ca, thắc mắc và những lời nói khôn ngoan. Các mối quan hệ trong gia đình được nhắc đến trực tiếp và những lời khôn ngoan khác có thể được áp dụng trong gia đình. Châm ngôn, thật ra, được đúc kết lại như một tài liệu gia đình mà trong đó những giải pháp dẫn đến đời sống mộ đạo được cha mẹ truyền lại cho con cái mình. Cũng giống như các bậc cha mẹ hay viết tâm thư khuyên nhủ con trai hoặc con gái mình khi chúng đi học đại học, khi chúng sắp sửa ra ở riêng, hoặc khi chúng đi làm xa nhà, thì Châm ngôn cũng là lời gửi gắm của người cha dành cho con của mình: “Hỡi con, hãy nghe lời khuyên dạy của cha, chớ bỏ phép tắc của mẹ con” (Châm ngôn 1:8).

Phục-truyền Luật-lệ Ký hướng dẫn cha mẹ hãy chia sẻ các nhận thức hiểu biết của mình cho thế hệ kế tiếp. Đó là điều sách Châm ngôn đã làm. Trong các lời kêu gọi của người cha, chúng ta nghe thấy được tiếng của Cha Thiên Thượng đang mời gọi chúng ta học theo.

Hãy liệt kê những vấn đề và hậu quả trong việc quan hệ thể xác trước hôn nhân hoặc ngoại tình như đã mô tả trong Châm ngôn 5:3–14.

Một người ngoan đạo sẽ giữ gìn (nếu chưa kết hôn) và sẽ duy trì (nếu đã kết hôn) những tình cảm sâu đậm nhất và sự gần gũi thể xác cho hôn nhân. Phái nam được đặc biệt nói đến trong Châm ngôn, tuy nhiên khái niệm tương tự như vậy dành cho phái nữ cũng được đề cập đến trong Nhã ca của Sa-lô-môn (so sánh với Nhã ca 4:12–15). Sự lôi cuốn mạnh mẽ của tình yêu trái phép phải được cân nhắc với những hậu quả khó lường của tội lỗi này. Sự quan hệ thể xác tùy tiện thường thiếu sự ràng buộc và do đó sự gần gũi cũng không còn chân thật. Vật chất, thể xác và tình cảm bị lãng phí. Quan trọng hơn hết, người đó phải trả lời trước mặt Đức Chúa Trời về những sự chọn lựa của mình trong cuộc sống.

Sự gần gũi thể xác, một trong những món quà lớn nhất của Chúa cho nhân loại, là một đặc quyền chỉ dành cho hôn nhân mà thôi (Ma-thi-ơ 19:5; 1 Cô-rinh-tô 7:3, 4; Hê-bơ-rơ 13:4). Trong Châm ngôn, hình ảnh nguồn suối nuôi dưỡng, tuôn trào được dùng như một biểu tượng tinh tế của sự khoái lạc và thỏa mãn mà cặp vợ chồng sẽ có được trong tình yêu của họ với nhau. Nhưng nếu có sự không chung thủy, thì điều này sẽ hoàn toàn trái ngược lại và kết quả là sự buồn tẻ, vô vị. Thành ngữ “vợ con cưới buổi đang thì” (Châm ngôn 5:18) ám chỉ rằng, ngay khi cả hai trở nên già, sự chung thủy và ràng buộc vẫn tiếp tục. Người chồng vẫn còn say đắm (Châm ngôn 5:19) bởi sự duyên dáng của người vợ.

Trong tình trạng của nhân loại sa ngã, bản năng tình dục có thể lôi kéo các cá nhân xa khỏi ý định thiêng liêng của bản năng giới tính. Tuy nhiên, Chúa cũng ban cho nhân loại khả năng để tư duy, lý luận và chọn lựa. Những sự cám dỗ này, nếu không được liên tục ngăn chặn, có thể trở nên rất mạnh mẽ. Một sự cam kết chắc chắn vâng giữ theo ý định thiêng liêng của giới tính trong hôn nhân có thể sẽ ngăn cản sự phát triển của những mối quan hệ tình cảm không hợp pháp. Chọn lựa trọn đời trung tín với ý định của Chúa trong việc quan hệ giới tính trong hôn nhân không những khôn ngoan mà còn mang lại những phần thưởng dồi dào từ đó.

Nếu bạn biết ai đó đang tranh đấu với những cám dỗ trong tình dục mà có thể phá hoại hôn nhân của mình, bạn sẽ có những lời khuyên nào dành cho người đó?

Lưu ý những phẩm chất đặc trưng của người cha diễn tả trong Châm ngôn có thể để lại những kết quả lâu dài trên con cái:

Châm ngôn 13:22; 27:23, 24

Châm ngôn 14:26

Châm ngôn 15:1, 18; 16:32

Châm ngôn 15:27

Châm ngôn 29:17

Những tính cách của người cha có những ảnh hưởng trực tiếp đến con cái và là tải sản thừa kế cha để lại cho con cái. Con cái sẽ hướng về cha để tìm sự ủng hộ, tình cảm trọn vẹn, hướng dẫn và gương mẫu. Sách Châm ngôn tán dương những người cha là người chu cấp đáng tin cậy và là người quản lý gia đình khôn ngoan. Có rất nhiều cách để “người tham lợi làm rối loạn nhà mình” (Châm ngôn 15:27); vì thế các bậc làm cha cần phải để tâm và ưu tiên cho gia đình mình hơn là cho công việc. Những người cha có lòng kính sợ Chúa luôn kiên nhẫn và kiểm soát những tình cảm của họ. Họ để tâm đến sự phụ thuộc của con cái nơi mình. Họ kỷ luật con cái nhưng rất cẩn thận để tránh lạm dụng quyền hạn của mình. Quan trọng hơn hết, những người cha tận tâm muốn theo Chúa, muốn được chịu dưới sự điều khiển của tình yêu Chúa và những sự dạy dỗ từ Lời Chúa, hầu cho họ có thể dẫn dắt những bước chân của con cái mình theo đường ngay lẽ phải.

Đến cuối cùng, điều quan trọng nhất mà một người cha có thể làm cho con cái của mình là yêu mẹ của chúng. Sự chung thủy và tình yêu không ngớt dành cho người vợ hoặc sự thiếu xót trong những điều này, để lại những ảnh hưởng đến hạnh phúc của con cái ngay cả khi chúng trưởng thành.

Trong Châm ngôn, sự trung tín với Chúa, sự thủy chung trong hôn nhân và gia đình, sự chính trực trong đời sống cá nhân cũng như cộng đồng là những chủ đề chính. Thành công trong mọi thứ còn phụ thuộc vào trạng thái của lòng mỗi người. Những sự quyến rũ của tội lỗi – hoặc là quan hệ tình dục, sự lười biếng, giàu có hay quyền lực – đầy dẫy, nhưng người chồng và người cha khôn ngoan hướng về Chúa để tìm sự trợ giúp hầu có thể luôn luôn đưa ra những sự chọn lựa đúng đắn.

Những nguyên tắc đạo đức nêu ra ở đây quan trọng như thế nào đối với bất cứ ai, cho dù người đó có là cha hay không? Những hành động của bạn, cho dù là tốt hay xấu, tác động đến những người khác, đặc biệt là trẻ em như thế nào? Bạn cần phải cẩn thận hơn trong những phương diện nào?

Châm ngôn dạy dỗ điều gì về tầm quan trọng của việc kỷ luật và sửa phạt con cái? Châm ngôn 10:17; 23:13, 14; 29:1; 29:15.

Cha mẹ đôi khi kỷ luật con cái để dạy dỗ chúng những hành vi mà xã hội chấp nhận, để phạt chúng vì không vâng lời, và ngay cả để bày tỏ sự không vui khi làm cha mẹ mắc cỡ. Nhưng ý định của Chúa là gì trong vấn đề kỷ luật những thành viên trẻ trong gia đình của Ngài? Châm ngôn đưa ra những kỷ luật với bối cảnh hy vọng cho tương lai (Châm ngôn 19:18). Các bậc cha mẹ kính sợ Chúa biết rằng con cái có bản tính phạm tội. Chỉ có một quyền năng có thể giúp chúng trong vấn đề này và quyền năng đó chính lả Đấng Cơ-đốc (xem Ellen G. White, Giáo Dục, tr.29). Nhiệm vụ của các cha mẹ Cơ-đốc, bao gồm cả việc kỷ luật, là dẫn dắt con cái mình đến với Chúa.

Nuôi dưỡng một cây non. Trong Đấng Cơ-đốc, kỷ luật không được xem như sự trừng phạt, hoặc một cách thể hiện quyền lực, nhưng là một sự sửa phạt cứu rỗi. Kế hoạch của Chúa là những cha mẹ yêu thương, biết được sức mạnh của tội lỗi, nên hướng dẫn những bước chân của con cái mình đến cùng Đấng Cơ-đốc. Những cha mẹ quan tâm luôn sửa phạt con cái cách tử tế và kiên quyết, kiềm chế và hướng dẫn con cái suốt những năm tháng ấu thơ, giống như những người làm vườn chăm sóc những cây con mới trồng, cho đến khi con cái có được tính tự chủ và khi đến tuổi thanh niên có được đức tin nơi Đức Chúa Trời và có được sự hợp tác với kế hoạch thiêng liêng của sự cứu rỗi, lớn lên và trưởng thành.

Thông điệp nào dành cho cha mẹ được tìm thấy trong Châm ngôn 13:24; 23:13, 14?

Tất cả những điều đó cho thấy rằng, chỉ có một vài câu Kinh Thánh nhắc đến từ “roi” (tiếng Hê-bơ-rơ shebet) khi đề cập đến vấn đề kỷ luật con cái. Khái niệm phổ biến trong tài liệu dành cho các bậc cha mẹ Cơ-đốc là việc sử dụng roi vọt phải trở nên giống như Đấng Chăn Chiên thiên thượng, chỉ dùng để dẫn dắt chiên của Ngài (Thi Thiên 23:4).

Ở chỗ khác, Kinh Thánh dạy rằng phải kiên nhẫn dạy dỗ, luôn làm gương tốt, giao tiếp tốt và có những mối quan hệ gần gũi để có những thay đổi ảnh hưởng đến con trẻ (Phục Truyền 11:18, 19). Đối với trẻ con, sự cảm nhận được cha mẹ yêu thương rất quan trọng và kỷ luật sẽ đạt được hiệu quả mong muốn là sửa đổi và cứu vớt (Châm ngôn 13:24).

Khi sự kỷ luật không đúng mục đích dự định vì quá khắc khe hoặc hiểu lầm, cha mẹ có thể sửa lại cho đúng với con cái mình bằng cách nào?

Sách Châm ngôn đã hài hước diễn tả một vài tình huống khổ sở khi sống chung trong gia đình như thế nào? Châm ngôn 21:9, 19; 27:15, 16. Những lời nói hài hước này có ảnh hưởng gì?

Một số đoạn trong Châm ngôn quan ngại đến cách chúng ta đối xử với nhau trong những mối quan hệ gần gũi. Châm ngôn bày tỏ ý của mình với sự dí dỏm nhẹ nhàng, và một chút châm biếm, như khi nói về một người bạn không mấy nhạy cảm là người “hát cho lòng buồn thảm nghe” (Châm ngôn 25:20) và về một người trong gia đình thức dậy sớm rồi “chúc phước” “lớn tiếng” cho những người còn đang ngủ (Châm ngôn 27:14). Những người vợ khi đọc các câu Châm ngôn về những người phụ nữ hay sinh sự này có thể muốn đưa thêm vài câu “châm ngôn” về đàn ông vào! Họ có thể đáp trả lại rằng những câu châm ngôn, tục ngữ đó làm cho vấn đề tồn tại dài dài vì nó chỉ nhằm vào những người phụ nữ mà thôi, trong khi các ông chồng, là người cũng chia sẻ trách nhiệm cho không khí trong gia đình, cũng có những hành vi sinh sự ngang bằng với phụ nữ. (Hãy tưởng tượng sẽ như thế nào nếu phải sống chung trong nhà của Cai-phe hoặc An-ne!)

Một tấm lòng vui mừng. Trong cuộc sống gia đình, nếu có được tính hài hước là một điều rất tốt. Sự hài hước bôi trơn máy móc của cuộc sống, giúp giảm bớt căng thẳng và mệt mỏi. “Lòng vui mừng vốn một phương thuốc hay; còn trí nao sờn làm xương cốt khô héo” (Châm ngôn 17:22). Châm ngôn cũng đã mang lại vài liều thuốc đó xuyên suốt sách và cho phép chúng ta cười một chút với một vài hành vi khó chịu, bực mình. Có thể khi chúng ta cười (hoặc nhức nhối một chút nếu lời châm biếm đang nói về chúng ta), chúng ta sẽ dễ dàng hơn khi nói về những thói quen hoặc hành vi gây cho chúng ta khó chịu hoặc bực mình. Ngược lại, chúng ta không nên để sự hài hước làm giảm nhẹ đi hoặc phớt lờ những vấn đề quan trọng cần chú ý.

Một cơn sốt nhẹ có thể là triệu chứng của nhiễm trùng mãn tính. Sự cải vã, mè nheo, hoặc phàn nàn có thể là dấu hiệu cho thấy có sự giận hờn ức chế trong một hoặc nhiều thành viên của gia đình, có thể liên quan đến những khó khăn trong sự hổ tương hoặc giao tiếp trong mối quan hệ. Người phàn nàn cố gắng để đáp trả lại quyền lực, kiểm soát và sự không sẵn sàng để giao tiếp của người kia. Nếu sự nhiễm trùng không còn nữa, thì triệu chứng cũng sẽ mất đi. Trong gia đình, thay vì tránh né các vấn đề hoặc tránh mặt nhau, các thành viên nên xây dựng tình yêu dành cho Chúa và giao ước với nhau rằng họ sẽ luôn nói ra những nhu cầu và cảm xúc của mình, nói đến tận gốc rễ của sự giận hờn và sau đó mọi sự giận hờn sẽ được xóa hết.

Tại sao tiếng cười rất quan trọng trong gia đình? Bằng hình thức nào tiếng cười có thể được sử dụng để đem lại lợi ích tốt, hoặc dùng sai cách và dùng cho mục đích xấu? Hãy chuẩn bị sẵn câu trả lời ở nhà và đem đến lớp học.

Sách Châm ngôn kết thúc với những lời khen ngợi dành cho người vợ tài đức. Hãy xác định những đức tính và phẩm chất được khen ngợi trong Châm Ngôn. Châm ngôn 31:10–31.

Người phụ nữ được diễn tả cách đặc biệt, và bài thơ cũng vậy. Trong Châm ngôn 31:10, mỗi câu được bắt đầu với một trong 22 chữ cái của tiếng Hê-bơ-rơ. Một trong những ý nghĩa để bày tỏ sự khen ngợi người vợ đáng quý rằng ngay cả bảng chữ cái quốc gia cũng không đủ để nói lên hết những lời tán dương thích hợp cho cô ấy!

Sự nhấn mạnh của Châm ngôn về việc kết hôn đúng với người được phản ánh qua các châm ngôn của các giáo sĩ người Do Thái: “Ngôi nhà của người đàn ông chính là người vợ.” “Người đàn bà nhân đức là mão triều thiên cho chồng nàng; Còn vợ làm xấu hổ khác nào sự mục trong xương cốt người.” (Châm ngôn 12:4). Ở đây, phần cuối của sách Châm ngôn, hình ảnh lý tưởng của một người được phát họa, là người với rất nhiều khả năng khác nhau: sản xuất áo quần, mua bán bất động sản, nông nghiệp, quản lý gia đình và quản lý tài chính. Cùng lúc đó, cô ấy cũng chăm sóc tốt cho cả gia đình mình. Họ yêu quý và ngợi khen cô ấy.

Những tài năng bao quát này không phải được mong chờ ở mỗi một người phụ nữ, cũng không phải là người đề xuất để các ông chồng dùng làm thước đo vợ mình. Đúng hơn, qua việc mô tả những khả năng và phẩm chất này, Châm ngôn truyền đạt những điều phổ biến có liên quan nhất và quan trọng nhất đối với phụ nữ, cũng như cho nam giới: những đức tính đáng tin cậy, yêu thương, sự đảm bảo, chung thủy, tử tế và chăm chỉ. Bí quyết của một cuộc đời như vậy, theo như trong Châm ngôn 31:30, là “kính sợ Đức Giê-hô-va”.

Trong Châm ngôn 31:10 từ ngữ “tài đức” hoặc “đức tính cao quý”, có nghĩa là “sức mạnh”, “sự mạnh mẽ” hoặc “giàu có”. Nó được phiên dịch như là “của cải” trong Thi Thiên 62:10 và diễn tả như là “những người mạnh dạn” của Giô-suê (Giô-suê 1:14). Bô-ô khen ngợi Ru-tơ với từ “đức hạnh” (Ru-tơ 3:11). Trong Châm ngôn 31:10 có cách chơi chữ trong khái niệm của “sự giàu có”. Sự giàu có thật nằm trong bản tính, sự liêm chính, và sự kính sợ Đức Chúa Trời. Điều này vượt quá những giá trị tìm thấy trong những viên đá quý giá.

Những phụ nữ dũng cảm và đức hạnh nào có sức ảnh hưởng trong cuộc đời bạn? Làm sao để bạn mở rộng danh sách những giá trị của đức tính, đức hạnh và khả năng của những người nữ kính sợ Chúa?

NGHIÊN CỨU BỔ TÚC

Hãy để lòng mình nơi thiên đàng. “Cơ-đốc Nhân nên cẩn thận và siêng năng gìn giữ lòng mình. Họ nên trau dồi sự ham thích tịnh tâm và quý mến tinh thần dâng hiến. Nhiều người có vẻ miễn cưỡng trong lúc tịnh tâm, nghiên cứu học hỏi Kinh Thánh và cầu nguyện, họ cho những việc đó là phí thời gian. Tôi ao ước anh chị em có thể nhìn thấy được rằng đó là những lúc Chúa dành cho chúng ta; là những lúc chúng ta có thể đặt nước thiên đàng lên vị trí quan trọng nhất. Hãy giữ lòng mình nơi thiên đàng, có như vậy thì những ân tứ của bạn mới được dồi dào và bạn có thể đặt hết sức vào những phận sự của mình. Hãy rèn luyện tâm trí chúng ta hướng về những điều trên thiên đàng, như vậy sẽ đặt cuộc sống và sự nghiêm túc vào tất cả nỗ lực của chúng ta… Chúng ta là những con trẻ trong sự nhận thức tâm linh…(Ê-phê-sô 4:13).”—Ellen G. White Comments, The SDA Bible Commentary, vol. 3, tr. 1157.

Câu hỏi thảo luận

1. Nhiều Cơ-đốc Nhân thấy rằng những nhóm nhỏ hay giúp đỡ và khích lệ tinh thần rất hữu ích mỗi khi họ tìm đến để “bảo vệ tấm lòng họ” khỏi sự cám dỗ. Bằng cách nào điều này có thể làm tăng thêm sự cầu nguyện, học Kinh Thánh cũng như trông cậy vào Đức Thánh Linh? Trong một vài trường hợp, tại sao chúng ta nên khuyên người khác tìm đến sự hỗ trợ chuyên nghiệp nếu như họ đang đấu tranh với những sự cám dỗ đang lôi kéo họ vào con đường phạm tội và có vẻ như họ không thể nào dừng lại được?

2. Trong lớp học, hãy đọc câu giải đáp của bạn cho câu hỏi cuối cùng trong bài học ngày thứ tư. Thảo luận những gợi ý khác nhau trong phần trả lời của mọi người. Trong rất nhiều điều kỳ diệu, tuyệt vời mà Chúa ban cho chúng ta, làm thế nào mà tiếng cười và sự hài hước có thể bị xuyên tạc và bóp méo trở thành điều gì đó thật sự gây nguy hại?

3. Ngược lại với Châm ngôn 31, những đức tính nào trong văn hóa đương đại có khuyng hướng được đề cao ở người phụ nữ? Làm sao để mỗi cá nhân chúng ta có thể tự bảo vệ mình để không bị cuốn vào quan điểm thái hóa đó?

4. Nhìn chung, những quan điểm văn hóa nào về cuộc sống gia đình trong xã hội hiện nay đối lập hẳn với những nguyên tắc của Kinh Thánh? Trái lại, có những quan điểm văn hóa nào tương đồng với nguyên tắc của Kinh Thánh? Nếu có, đó là những quan điểm nào, và làm sao chúng ta có thể áp dụng để làm cho gia đình mình vững mạnh hơn?