Lời Khuyên Khôn Ngoan

Sự cần thiết của lời khuyên khôn ngoan

Trong loạt bài Nguyên Tắc Của Đức Chúa Trời Cho Các Mối Quan Hệ Lành Mạnh, chúng ta đã đi qua nhiều chủ đề khác nhau và đang tiến gần đến phần cuối. Hôm nay, chúng ta sẽ bàn về lời khuyên khôn ngoan — làm thế nào để nhận được sự trợ giúp và nuôi dưỡng cần thiết cho mối quan hệ của mình.

Sách Châm Ngôn dạy:

“Người khôn sẽ nghe và thêm lên sự học vấn, người thông sáng sẽ được rộng mưu trí.” (Châm Ngôn 1:5)

Kinh Thánh khuyến khích chúng ta sẵn lòng lắng nghe những lời khuyên khôn ngoan từ những người có kinh nghiệm.

Hãy thử hình dung: bạn gia nhập một đội bóng đá, nhưng không có huấn luyện viên, không có ai hướng dẫn. Khi vào trận, mỗi cầu thủ chơi theo cách riêng của mình, không ai đưa ra góc nhìn của người thứ ba, không ai chỉ ra điểm cần cải thiện. Điều đó sẽ không hiệu quả. Tương tự, trong các mối quan hệ, chúng ta cần một người cố vấn, một nhà trị liệu hoặc một người dẫn dắt có kinh nghiệm để hướng dẫn mình.

Kinh nghiệm cá nhân với người cố vấn

Khi chúng tôi mới bắt đầu mối quan hệ và quá trình tìm hiểu nhau, có những điều giữa hai người chưa thực sự ăn khớp. Chúng tôi chưa hiểu được góc nhìn của nhau. Chỉ sau vài tháng, chúng tôi quyết định tìm những người cố vấn để có thể tiến tới với sự rõ ràng hơn, với những công cụ tốt hơn từ những người có kinh nghiệm hơn mình. Đức Chúa Trời đã dẫn dắt chúng tôi đến với mục sư của Hội Thánh và vợ của ông.

Lần đầu tiên đến buổi tư vấn, chúng tôi không biết phải mong đợi điều gì. Liệu mình có thể bộc lộ chính mình không? Liệu người kia có đủ chân thành, không sợ hãi hay che giấu điều gì không? Có rất nhiều điều có thể được hé lộ một khi chúng ta dám bước đi tìm kiếm sự cố vấn.

Ngay cả trong thời gian được tư vấn, chúng tôi vẫn gặp những vấn đề. Chúng tôi cứ đi vòng quanh, không hiểu được nhau. Nhưng khi đến với những người cố vấn và mở lòng chia sẻ, chúng tôi nhìn thấy mọi sự từ một góc nhìn khác — một góc nhìn rất độc đáo mà trước đây chúng tôi chưa từng thấy. Sau mỗi buổi tư vấn, cả hai đều cảm thấy gắn kết với nhau hơn bao giờ hết. Đó là lúc chúng tôi nhận ra tầm quan trọng của việc có người cố vấn trong đời sống.

Bảo dưỡng mối quan hệ — phòng bệnh hơn chữa bệnh

Chúng ta không nên chỉ đến với người cố vấn khi có vấn đề. Phòng bệnh tốt hơn chữa bệnh. Vậy chúng ta cần làm gì để có một mối quan hệ lành mạnh?

Dành thời gian học hiểu về tình yêu và mối quan hệ. Khi vào đại học, bạn dành ít nhất bốn năm để học một chuyên ngành — bác sĩ, kỹ sư, hay luật sư. Bạn đầu tư rất nhiều công sức và thời gian. Còn về tình yêu thì sao? Bạn có dành đủ thời gian để thực sự nghiên cứu và hiểu tình yêu là gì, người kia đang trải qua điều gì, người kia là ai không?

Tìm kiếm sự cố vấn như một biện pháp duy trì. Đừng đợi đến khi mối quan hệ đang sụp đổ mới tìm sự giúp đỡ. Hãy xem việc tư vấn như một công cụ trang bị cho mình — giống như đi khám sức khỏe định kỳ để ngăn bệnh tật tiềm ẩn. Đó là tâm thế giúp bạn chuẩn bị từ trước, không phải khi đã quá muộn và cả hai đều kiệt sức nói rằng: “Chúng ta đã hết, không muốn cố gắng nữa.”

Chúng tôi rất biết ơn vị mục sư và vợ của ông — những người cố vấn của mình. Chính họ cũng đã làm điều đó trong hôn nhân của mình. Dù lớn hơn chúng tôi khoảng 10–15 tuổi và có gia đình con cái, mỗi nơi họ chuyển đến, họ đều tìm một nhà cố vấn hôn nhân — như cách người ta tìm một bác sĩ chăm sóc chính. Thật khích lệ khi thấy một cặp vợ chồng trẻ nghiêm túc với hôn nhân và làm việc trên đó.

Đối diện với khó khăn và xem mối quan hệ như báu vật

Khi vấn đề phát sinh, đừng chờ đến khi quá muộn. Hãy giải quyết càng sớm càng tốt. Cách xử lý vấn đề sẽ cho bạn thấy người kia có thực sự là người bạn đời phù hợp hay không. Nếu họ không nhìn nhận vấn đề, không sẵn lòng thay đổi, không trung thực hay cởi mở với người cố vấn, đó là dấu hiệu cảnh báo. Bạn không thể tiến tới với một người như vậy, vì bạn sẽ kết hôn với họ cả đời.

Nếu cả hai cùng sẵn lòng thay đổi, các bạn có thể cùng nhau trưởng thành. Đây là một quyết định rất quan trọng cần phải nhận biết.

Phần cuối cùng của việc duy trì là xem mối quan hệ của mình như một báu vật bạn muốn gìn giữ lâu dài — không phải như một món quà có thể vứt bỏ và đổi lấy món khác sau vài năm, mà là điều bạn muốn duy trì trong tình trạng tốt nhất, lành mạnh nhất, lâu dài bởi ân điển của Đức Chúa Trời. Đây là một quyết định cần được thực hiện trong sự cầu nguyện và cam kết: chúng ta sẽ giữ mối quan hệ này như báu vật, và làm bất cứ điều gì cần thiết để duy trì nó.

Những thói quen lành mạnh

Một thói quen lành mạnh là đọc những cuốn sách hay về mối quan hệ. Hãy đọc cùng nhau. Đừng tái phát minh lại bánh xe khi đã có những người với kinh nghiệm và nghiên cứu đã đúc kết kiến thức cho chúng ta. Hãy chọn sách có chất lượng — không phải sách ngẫu nhiên ai đó giới thiệu — mà nên tìm hiểu, đọc đánh giá. Nhiều cuốn sách hay đi kèm với những bài tập thực hành giúp bạn đặt câu hỏi, tương tác và hiểu nhau hơn. Đó không chỉ là đọc thông tin, mà là thực hành và thảo luận.

Ngoài sách, có rất nhiều khóa học trực tuyến về hầu như mọi chủ đề bạn có thể nghĩ tới. Ngay cả khi không phải tất cả đều hoàn hảo, bạn vẫn có thể nhặt ra những lời khuyên hữu ích để bổ sung vào kho công cụ của mình.

Một nguồn lực khác là người dẫn dắt (mentor). Hãy tìm một mục sư và vợ của ông, hoặc một cặp vợ chồng có nền tảng thuộc linh vững chắc, cân bằng, có hôn nhân thịnh vượng và nhiều kinh nghiệm hơn. Họ không phải là tiếng nói của Đức Chúa Trời — Đức Chúa Trời mới là nguồn chính của bạn — nhưng họ chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn và đem đến góc nhìn khác. Khi đó, bạn có thể bừng tỉnh: “Ồ, giờ thì tôi hiểu rồi” hay “Wow, tôi chưa từng nghĩ đến điều đó.”

Khi chúng tôi bắt đầu các buổi tư vấn với những người dẫn dắt mình, họ có thể đồng cảm với chúng tôi vì nhiều điều chúng tôi đang trải qua hoặc suy nghĩ thì họ đã từng trải qua. Họ chia sẻ điều gì đã giúp ích cho họ, điều gì họ đã áp dụng. Đó là những buổi gặp gỡ tuyệt vời — chúng tôi kết nối được với họ, và họ đồng cảm với những gì chúng tôi đang trải qua.

Những điều cần cảnh giác

Hãy cẩn thận với những người dẫn dắt không được mời. Có những người sẽ len lỏi vào hôn nhân, vào mối quan hệ của bạn. Ban đầu họ có vẻ thực sự quan tâm, nhưng rồi sẽ bắt đầu gieo những nghi ngờ, sợ hãi và bối rối không cần thiết. Điều đó không trang bị cho bạn, mà phá vỡ mối quan hệ và cả hôn nhân của bạn. Hãy bảo vệ hôn nhân mình. Đừng cho những người không phải là người dẫn dắt của bạn cơ hội chia sẻ ý kiến của họ về mối quan hệ của bạn.

Đừng xem người dẫn dắt như tiếng nói của Đức Chúa Trời. Người dẫn dắt, nhà tư vấn, nhà trị liệu — họ không phải là Đức Chúa Trời, nhưng họ đã được đào tạo và có kinh nghiệm hữu ích. Không phải mọi điều họ nói đều áp dụng cho bạn. Điều gì không phù hợp, bạn có thể bỏ qua. Điều gì không chắc chắn, hãy cầu nguyện và xin Đức Chúa Trời cho thấy rõ ràng cách áp dụng. Chúng ta cần có hành trình cá nhân với Đức Chúa Trời, nhưng vẫn xem xét và lắng nghe lời khuyên của họ vì luôn có điều gì đó hữu ích để học.

Đừng trở nên lệ thuộc vào người dẫn dắt. Có những người trở nên lệ thuộc đến mức bất cứ điều gì người dẫn dắt nói, họ đều làm theo. Trong mối quan hệ, chúng ta đã được khuyên tránh sự lệ thuộc không lành mạnh, thì với người dẫn dắt càng phải cẩn thận hơn. Vâng, họ có nguồn lực và kinh nghiệm tốt, nhưng bạn phải sống đời mình một cách độc lập, tin cậy nơi Đức Chúa Trời.

Điều này đã xảy ra với tôi (Debbie). Tôi từng có một người dẫn dắt và rất biết ơn sự hỗ trợ và sự khôn ngoan đó. Nhưng tôi cảm thấy như mọi điều mình cần đều phải hỏi qua người ấy mới có thể sống. Đó là sự lệ thuộc từ phía tôi. Nhưng nó cũng có thể dẫn đến rối loạn nhiều hơn — người dẫn dắt có thể trở nên kiểm soát hơn, cảm thấy có quyền hơn trên đời sống của bạn, vì khi bạn trao quá nhiều một cách thường xuyên, đó không phải là khuôn mẫu lành mạnh.

Một người dẫn dắt tốt sẽ chỉ bạn về Đức Chúa Giê-su, về các nguyên tắc trong lời Đức Chúa Trời, và những công cụ bạn có thể áp dụng. Họ không chỉ cho bạn cá ăn, mà dạy bạn cách câu cá, để bạn trưởng thành hơn trên hành trình của mình. Giống như đi khám bác sĩ — không phải mỗi lần hắt hơi nhỏ đều đến bác sĩ, mà là học từ bác sĩ cách ăn uống, cách chăm sóc thân thể, và chỉ tìm đến khi thực sự có nhu cầu hoặc cho lần kiểm tra định kỳ.

Hãy cẩn thận với những người dẫn dắt cố kiểm soát, thao túng và đứng vào vị trí của Đức Chúa Trời. Đó không phải vai trò Đức Chúa Trời kêu gọi bất cứ ai. Khi chính chúng ta làm người dẫn dắt cho người khác, chúng ta cũng phải ý thức không để họ phụ thuộc vào sự khôn ngoan và kinh nghiệm của mình, mà phải hướng họ về Đức Chúa Trời. Chúng ta chỉ là những máng truyền chỉ về nguồn của sự khôn ngoan và lẽ thật.

Sự cân bằng và quyền tự do Đức Chúa Trời ban cho

Điều này có thể đi cả hai hướng: người dẫn dắt cố kiểm soát, thao túng, ép buộc bạn; hoặc bạn hoàn toàn đầu hàng họ, sẵn sàng nghe theo một cách mù quáng. Cần có sự cân bằng. Người cố vấn, người dẫn dắt, nhà trị liệu phải trang bị cho bạn, chứ không phải hướng dẫn bạn từng bước nhỏ như đứa bé.

Vì với những đứa trẻ, khi vấp ngã, chúng học cách đứng dậy. Khi té, chúng học cách đi và cách chạy. Bạn không bao giờ làm cho ngôi nhà mình mềm như đệm để con không bị đau khi ngã. Trẻ phải ngã thì mới học được cách đứng lên; phải đau thì mới biết cách tránh đau. Sự lệ thuộc hoặc ép buộc sẽ khiến bạn trở nên tàn tật — và khi có sự khác biệt ý kiến hoặc khi không thể liên lạc với người dẫn dắt, bạn sẽ cảm thấy bất lực, không thể tự mình xử lý tình huống.

Đức Chúa Trời đã ban cho chúng ta sự khôn ngoan và sự tự do. Hãy sử dụng sự tự do và khôn ngoan đó. Hãy xin Đức Chúa Trời chỉ cho bạn khi nào cần tìm đến huấn luyện viên, người cố vấn hay nhà trị liệu. Đừng dùng họ thay cho bộ não của bạn. Đừng dùng họ thay cho suy nghĩ của bạn — vì Đức Chúa Trời đã ban cho bạn một bộ não riêng để có thể suy nghĩ và xử lý.

Trong kinh nghiệm của chúng tôi, nhiều lần chúng tôi đến gặp người cố vấn chỉ để có thêm công cụ cho mối quan hệ lành mạnh. Chúng tôi bắt đầu khi còn đang tìm hiểu nhau, cả trong giai đoạn tư vấn tiền hôn nhân. Nhiều lần ra khỏi buổi tư vấn, chúng tôi đều thốt lên: “Tôi đã học được điều mới về bản thân” hoặc “Những câu chuyện họ chia sẻ đã mở mắt cho chúng tôi thấy những thực tại trước đây không nhận ra.” Mỗi buổi đều có nền tảng Kinh Thánh, đều có cầu nguyện cùng nhau, và đều có những công cụ thực tế để áp dụng — giúp giao tiếp tốt hơn, giải quyết xung đột tốt hơn, và mối quan hệ tốt hơn.

Thử thách dành cho bạn

Thử thách đầu tiên: Hãy tìm một cuốn sách, một huấn luyện viên hoặc một người dẫn dắt có thể hỗ trợ bạn trong hành trình hiện tại. Đừng nghĩ rằng bạn phải đang ở trong một mối quan hệ mới cần huấn luyện viên, hay phải kết hôn rồi mới cần nhà trị liệu. Ngay cả khi còn độc thân, bạn có thể tìm một huấn luyện viên giúp bạn chuẩn bị cho việc tìm kiếm một mối quan hệ.

Gần đây tôi (Martin) nhận ra rằng nhiều người nam không thích có huấn luyện viên hoặc người cố vấn để cải thiện mối quan hệ. Cá nhân tôi không gặp vấn đề đó — tôi sẵn lòng có người cố vấn. Nhưng nếu bạn — dù là nam hay nữ — cảm thấy không muốn có người cố vấn, hãy thử một lần. Hãy tìm những người tốt, những người dẫn dắt, huấn luyện viên hay sách hay, và bắt đầu làm việc trên hành trình mối quan hệ ngay từ khi còn độc thân.

Sự hỗ trợ và trách nhiệm giải trình là cần thiết ở nhiều giai đoạn và nhiều lĩnh vực của đời sống. Gần đây tôi (Debbie) tìm một huấn luyện viên cho hành trình sức khỏe và thể dục của mình. Có người dẫn dắt, trang bị, giữ trách nhiệm là điều rất khích lệ.

Thử thách thứ hai: Viết ra hai thói quen lành mạnh mà bạn sẽ đưa vào mối quan hệ của mình như một biện pháp duy trì.

Thử thách thứ ba: Viết tên một cặp vợ chồng thuộc linh mà bạn tin tưởng và có thể nhờ làm người dẫn dắt cho mình. Dù bạn độc thân hay đã có cặp đôi, hãy viết tên những người mà bạn đã quan sát và biết rằng họ thực sự thuộc linh — không phải vì hình thức, mà là những Cơ-đốc nhân chân thật. Hãy chọn họ làm người dẫn dắt và mạnh dạn hỏi xin.

Đôi điều suy ngẫm

Chúng ta khép lại chủ đề lời khuyên khôn ngoan với một số điều để suy ngẫm. Bạn đang làm gì trong đời sống mình — ngay cả khi còn độc thân — để duy trì sức khỏe tâm thần, thân thể và đời sống thuộc linh của mình? Bạn đang làm gì trong hôn nhân hay mối quan hệ của mình như một sự duy trì để nó không chỉ trì trệ mà tiếp tục tăng trưởng và trở thành một báu vật bạn có thể gìn giữ lâu dài?

Hãy suy ngẫm về những thử thách này, áp dụng chúng vào đời sống mình, và nhớ rằng Đức Chúa Trời muốn là người cố vấn vĩ đại nhất của chúng ta. Nhưng Ngài cũng dùng con người và các nguồn lực để hỗ trợ chúng ta trên hành trình này, để chúng ta không cảm thấy cô đơn hay bế tắc, mà có thể nhận được công cụ và tiếp tục tiến bước trên đường đi của Cơ-đốc nhân — điều sẽ tác động đến các mối quan hệ của chúng ta. Nguyện xin Đức Chúa Trời ban phước cho bạn.