Tiền Bạc và Hẹn Hò
Tiền bạc — vấn đề không thể né tránh trong tình yêu
Trong tình yêu và hôn nhân, tiền bạc luôn là một trong những đề tài nhạy cảm nhất. Dù người ta có nhiều tiền hay ít tiền, vấn đề tài chính vẫn thường xuất hiện và ảnh hưởng trực tiếp đến mối quan hệ. Vì vậy, đây là chủ đề rất cần được nói đến một cách thẳng thắn giữa hai người đang yêu nhau hoặc chuẩn bị bước vào hôn nhân.
Kinh Thánh dạy rõ về nguyên tắc quản lý tài chính:
“Các ý tưởng của người cần mẫn dẫn đến sự dư dật; còn những kẻ khờ dại chỉ chạy đến điều thiếu thốn.” (Châm Ngôn 21:5)
Sự cần mẫn, có kế hoạch và kiên nhẫn trong tài chính là điều Đức Chúa Trời muốn mỗi người con của Ngài học tập, đặc biệt khi bước vào đời sống chung.
Hai bối cảnh khác nhau, hai bài học giống nhau
Debbie lớn lên trong gia đình giáo sĩ, cha mẹ phục vụ ở nhiều quốc gia khác nhau. Gia đình không bao giờ thiếu thốn những nhu cầu thiết yếu, nhưng cũng không có dư dả để mua sắm tự do. Từ nhỏ, cô đã học cách tiết kiệm, mua đồ cũ, sửa lại quần áo người khác cho, và xem việc tìm được những món hời là một niềm vui.
Mẹ của Debbie là một người rất giỏi quản lý tiền bạc. Ngay cả khi còn đi học và chỉ có khoản trợ cấp tương đương 2 đô la mỗi tháng, bà vẫn dư dả ở cuối tháng. Tinh thần tiết kiệm ấy được truyền lại cho Debbie. Năm 12 tuổi, cô đã dành dụm đủ 600 đô la để mua chiếc đàn dương cầm đầu tiên — một bài học sống động rằng khi tiết kiệm cách nhất quán, tiền sẽ tích lũy; còn khi không có thói quen ấy, tiền sẽ ra đi như chưa từng có.
Martin lớn lên trong một gia đình trung lưu thấp tại Ấn Độ. Tiền bạc là điều hiếm khi dư dả, và nhiều khi chỉ những nhu cầu căn bản mới được đáp ứng. Anh cũng học cách dành dụm từng đồng rupee nhỏ, và có lần đã tích cóp được 100 rupee để đi cắm trại với trường. Khi gia đình có nhu cầu khẩn cấp, anh đã dâng số tiền ấy. Năm ngày sau, anh nhận lại 200 rupee — một kinh nghiệm cho thấy Đức Chúa Trời luôn thành tín với những ai dâng hiến trong đức tin.
Dâng phần mười — bài học khởi đầu
Từ nhỏ, cha mẹ Debbie đã dạy cô về việc trả lại phần mười cho Đức Chúa Trời. Đó không phải là điều con người “trả công” cho Đức Chúa Trời, mà là việc dâng lại phần đã thuộc về Ngài.
“Hãy đem hết thảy phần mười vào kho… và từ nay hãy lấy điều này mà thử ta, Đức Giê-hô-va vạn quân phán, xem ta có mở các cửa sổ trên trời cho các ngươi, đổ phước xuống cho các ngươi đến nỗi không chỗ chứa chăng!” (Ma-la-chi 3:10)
Năm 10 tuổi, Debbie đã dâng 100 đô la — toàn bộ số tiền tiết kiệm — cho công việc truyền giáo. Vài tháng sau, cô nhận lại gấp đôi. Đây là nguyên tắc đầu tiên và quan trọng nhất: Đức Chúa Trời ban phước cho người trung tín dâng hiến.
Khi sang một môi trường mới: bài học về tín dụng
Khi đến Hoa Kỳ, Martin đối diện với một thực tế hoàn toàn xa lạ: hệ thống điểm tín dụng. Ở Ấn Độ, người ta vay mượn dựa trên số dư ngân hàng và phiếu lương; còn ở Mỹ, mọi giao dịch lớn đều phụ thuộc vào điểm tín dụng.
Được khuyên nên có 8–10 thẻ tín dụng để xây dựng điểm số, anh đã mở bảy tám thẻ. Ban đầu chi tiêu rất tiết chế, nhưng dần dần con số tăng lên mà chính anh cũng không nhận ra. Khi tỉnh ngộ, anh quyết định đóng bớt, chấp nhận điểm tín dụng giảm để giữ mình khỏi nợ nần. Bài học rút ra: phải hết sức cẩn trọng và có chủ đích trong mỗi khoản chi tiêu, đặc biệt với thẻ tín dụng.
Giao tiếp cởi mở về tài chính
Điểm khởi đầu cho mọi cuộc trò chuyện về tiền bạc trong mối quan hệ là sự tử tế và cởi mở. Hai người đến từ hai bối cảnh khác nhau, hai cách hiểu khác nhau về tiền bạc. Điều bình thường với người này có thể là điều cấm kỵ với người kia.
Vì vậy, hãy tiếp cận chủ đề này với sự nhạy cảm, đồng thời thẳng thắn chia sẻ về những thói quen tốt và những thói quen nguy hiểm mà mỗi người mang theo. Chỉ khi cởi mở thật sự, hai người mới có thể cùng tiến tới trong một lĩnh vực rất dễ gây xung đột.
Ổn định tài chính không nằm ở chỗ bạn kiếm được bao nhiêu, mà ở chỗ bạn quản lý số tiền ấy thế nào. Có người kiếm 500.000 đô la mỗi năm vẫn phải xin trợ cấp y tế khi đau ốm, vì cách quản lý không đúng. Ổn định tài chính là khả năng đáp ứng các chi phí và đồng thời để dành được một phần.
Những nguyên tắc thực tế trong hôn nhân
Khi đã kết hôn, đời sống tài chính trở thành một dự án chung. Martin và Debbie chia sẻ một vài nguyên tắc thực tế mà họ đã áp dụng:
Đặt một mức chi tiêu cần thảo luận. Hai vợ chồng thống nhất một con số — chẳng hạn 100 đô la — dưới mức ấy thì không cần hỏi nhau. Nhưng vượt mức ấy phải bàn bạc trước. Điều này tránh được rất nhiều xung đột về sau.
Phân công ai quản lý tài chính. Nếu một trong hai có khả năng quản lý tốt hơn, người kia nên sẵn lòng nhường vai trò ấy. Nếu cả hai đều giỏi, có thể chia trách nhiệm: một người lo tiết kiệm, một người lo chi tiêu thường ngày và hóa đơn.
Minh bạch về tài khoản. Khi kết hôn ở độ tuổi đã có sẵn tài khoản riêng, hai người vẫn cần đặt tên nhau trong các tài khoản, công khai mọi thứ và từng bước hòa nhập vào một kế hoạch chung. Có những cặp vợ chồng chọn giữ tài khoản riêng và đóng góp vào quỹ gia đình — điều đó hoàn toàn được, miễn là không có sự giấu giếm và tiền bạc không trở thành vấn đề lớn nhất trong gia đình.
Mục tiêu và thứ tự ưu tiên
Mỗi gia đình cần xác định rõ thứ tự ưu tiên trong tài chính.
Thứ nhất, dâng phần mười cho Đức Chúa Trời. Đây không phải là khoản chi, mà là sự trả lại phần Ngài đã ban cho.
Thứ hai, lập quỹ dự phòng. Dù tiết kiệm không phải sở thích của bạn, hãy cố gắng để dành một khoản — 500 đô, 1.000 đô, hoặc nhiều hơn nếu có thể. Khoản này dành cho những lúc mất việc, chi phí y tế, chuyển nhà, hay bất cứ tình huống bất ngờ nào.
Một mẹo thực tế: khi đã tiết kiệm, hãy đưa số tiền đó ra khỏi tầm mắt — đặt vào một tài khoản bạn không hay xem, hoặc giữ tiền mặt ở nơi riêng. Khi không xem nó như một phần ngân sách hiện tại, bạn sẽ không bị cám dỗ tiêu vào nó.
Thứ ba, mọi quyết định tài chính lớn đều là việc của cả hai. Khi mua nhà, mua xe, hay đầu tư bất kỳ khoản đáng kể nào, hai vợ chồng phải cùng bàn bạc. Hãy đặt mục tiêu khả thi — chẳng hạn để dành 10.000 đô la trong một năm — và cùng nhau thực hiện.
Vùng nguy hiểm: nợ nần và thẻ tín dụng
Mẹ của Debbie từng dạy một câu mà cô luôn ghi nhớ: đừng bao giờ mắc nợ. Nợ giống như một con quái vật, ăn dần sự tự do của bạn và xích bạn lại. Trừ khi đó là khoản vay thiết yếu như mua nhà, hãy tránh nợ bằng mọi giá.
Nếu đã lỡ mắc nợ, hãy quyết tâm “giết con quái vật” càng sớm càng tốt. Thay vì chỉ trả mức tối thiểu mỗi tháng, hãy hy sinh ở những khoản khác và trả gấp đôi, gấp ba số ấy. Càng kéo dài, lãi càng chồng chất.
Thẻ tín dụng là một lĩnh vực đặc biệt nguy hiểm. Cảm giác như đang chi tiêu bằng “tiền của ai đó khác”, trong khi thực ra mỗi đồng đều phải trả lại — kèm theo lãi suất nếu không trả đúng hạn. Nguyên tắc cần ghi nhớ: chỉ dùng thẻ tín dụng như tiền mặt — nghĩa là chỉ dùng khi bạn thật sự đang có số tiền tương ứng trong ngân hàng.
Tương tự, hãy cẩn thận với việc chi tiêu vượt ngân sách. Học cách sống tiết kiệm và khôn ngoan. Đôi khi một chiếc xe đã qua sử dụng nhưng chất lượng tốt sẽ giúp bạn tránh được khoản nợ kéo dài nhiều năm.
Những thử thách thực hành
Martin và Debbie đề nghị ba thử thách cụ thể cho người nghe.
Thử thách thứ nhất: Nếu bạn đang có nợ, hãy viết ra số tiền tối đa mỗi tháng bạn có thể hy sinh để trả nợ. Càng quyết liệt, bạn càng sớm được giải phóng.
Thử thách thứ hai: Nếu bạn không có nợ, hãy đặt một mục tiêu tiết kiệm cụ thể — một con số và một thời hạn — rồi biến nó thành một trò chơi thú vị. Hãy thực tế: đừng đặt mục tiêu 100.000 đô trong một năm khi thu nhập chỉ vài nghìn mỗi tháng.
Thử thách thứ ba: Nếu hai bạn đang trong một mối quan hệ nghiêm túc và chuẩn bị cho hôn nhân, hãy ngồi lại và nói chuyện rõ ràng về tài chính. Đặc biệt nếu một trong hai đang mắc nợ, người kia có quyền được biết.
Đã có những cặp vợ chồng đổ vỡ vì sự thiếu trung thực này. Một bên giấu khoản nợ 10.000, 20.000 đô la cho đến khi đã cưới xong, và rồi cả gia đình mới bắt đầu cuộc sống chung trong một gánh nặng không lường trước. Điều đó để lại tổn thương sâu sắc về niềm tin.
Niềm vui giữa sự khôn ngoan
Điều quan trọng cần ghi nhớ: tiết kiệm không có nghĩa là không bao giờ tận hưởng. Đức Chúa Trời yêu kẻ dâng cách vui lòng, và Ngài muốn con cái Ngài tận hưởng đời sống. Du lịch cùng nhau, tạo nên những kỷ niệm đẹp, làm những điều có ý nghĩa — tất cả đều là phần đáng quý của cuộc sống.
Vấn đề không phải là chọn giữa tiết kiệm và tận hưởng, mà là không đi đến cực đoan. Đừng vì muốn tận hưởng mà tự xích mình vào nợ nần, vì điều ấy có sức phá hủy cả những gia đình tưởng chừng vững vàng nhất.
Khi hai người cùng cầu nguyện, cùng lập kế hoạch, cùng dâng phần mười và cùng tiến tới những mục tiêu chung, tiền bạc sẽ trở thành công cụ phục vụ tình yêu — chứ không phải lý do hủy hoại nó.