Bản Đồ cho Mối Quan Hệ
Bản đồ cho hành trình mối quan hệ
Khi chúng ta đi đường, một tấm bản đồ là điều thiết yếu để biết mình đang đi đâu và phải rẽ chỗ nào. Nếu không có nó, chúng ta rất dễ kết thúc tại một điểm đến hoàn toàn sai. Mối quan hệ — đặc biệt là mối quan hệ tình cảm dẫn đến hôn nhân — cũng cần một bản đồ như vậy.
Làm sao để biết người mà bạn đang muốn xây dựng mối quan hệ chính là người dành cho mình? Làm sao biết phải cầu nguyện điều gì và phải tìm kiếm điều gì? Đức Chúa Trời đã ban cho chúng ta những lời khuyên khôn ngoan trong Kinh Thánh để định hướng cho hành trình này.
“Chớ mang ách chung với kẻ chẳng tin. Bởi vì công bình với gian ác có hội hiệp nhau được chăng? Sự sáng với sự tối có thông đồng nhau được chăng?” (2 Cô-rinh-tô 6:14)
“Nếu hai người không đồng ý nhau, thì há cùng đi chung được sao?” (A-mốt 3:3)
Hai người không thể cùng bước đi nếu mục tiêu và phương hướng của họ hoàn toàn khác nhau. Điều này không chỉ áp dụng cho niềm tin tôn giáo — chẳng hạn một bên muốn đặt nền trên Kinh Thánh còn bên kia chọn con đường khác — mà còn cho nhiều khía cạnh khác trong đời sống. Nhiều khi chúng ta tưởng mình tương hợp, nhưng thực ra không cùng mang một sứ mạng hay những nguyên tắc mà mình muốn giữ vững.
Công thức của một mối quan hệ
Mối quan hệ giống như nấu ăn. Bạn cần biết những nguyên liệu nào sẽ đi vào một công thức, cần bao nhiêu, và phải kết hợp ra sao. Nếu thiếu hiểu biết về các nguyên liệu hoặc cho sai liều lượng, món ăn có thể hỏng nặng. Liều lượng của mỗi thành phần đều quan trọng — và đó chính là lý do chúng ta cần một tấm bản đồ để dẫn dắt suốt tiến trình của mối quan hệ.
Những nguyên liệu thiết yếu ấy chính là các giá trị cốt lõi. Giá trị cốt lõi không phải là những mong muốn hời hợt như vẻ ngoài hay sở thích cá nhân, mà là những điều sâu xa hình thành nên nền tảng của chúng ta. Nếu phải thỏa hiệp về những giá trị này, chúng ta sẽ cảm thấy như đang đi ngược lại lương tâm, đi ngược lại nền tảng mà Đức Chúa Trời đã đặt vào lòng mình khi chúng ta lớn lên trong Đức Chúa Giê-su.
Giá trị cốt lõi là những điều không thể thương lượng — phải có mặt thì bạn mới có thể tiến tới. Hãy tự hỏi: “Tôi có thể sống thiếu điều này không? Tôi có cảm thấy bình an và đang đi đúng mục đích Đức Chúa Trời đặt trong lòng mình không?” Thỏa hiệp về niềm tin cốt lõi có thể dẫn đến một thảm họa hoặc một mối quan hệ bất hạnh.
Những giá trị cốt lõi có thể trông như thế nào
Mỗi lần ra khỏi một mối quan hệ trong quá khứ, danh sách giá trị cốt lõi của chúng ta thường được nâng lên cao hơn. Những điều cơ bản — cùng một đức tin, cùng niềm tin trên Kinh Thánh, có mối tương giao với Đức Chúa Trời — là điều đương nhiên phải có. Nhưng ngoài ra còn nhiều điều khác.
Đối với Martin, sự khiêm tốn trong cách ăn mặc là một giá trị quan trọng, cũng như cách một người xử lý vấn đề khi xung đột nảy sinh. Hôn nhân không nên là một cuộc tranh cãi triền miên; hai người có thể bất đồng hoàn toàn về một vấn đề, nhưng cách họ đối thoại và xử lý sự khác biệt mới là điều then chốt.
Đối với Debbie, mọi sự bắt đầu từ năm hơn hai mươi tuổi, khi một người thầy yêu cầu cô viết ra ba điều bắt buộc phải có trong một mối quan hệ. Cô viết: người ấy phải yêu mến Đức Chúa Trời hết lòng, phải là người biết tôn trọng — vì một người tôn trọng sẽ tôn trọng cả ranh giới của cô — và phải là một người bạn đích thực. Nhưng theo thời gian, cô nhận ra danh sách ba điều này quá cơ bản, vì rất nhiều Cơ-đốc nhân đều đáp ứng được.
Khi tiếp xúc nhiều hơn với mọi người, chúng ta nhận ra giá trị cốt lõi cần được mở rộng. Một người không chỉ cần yêu mến Đức Chúa Trời, mà còn cần có tâm thức truyền giáo — sẵn sàng phục vụ Đức Chúa Trời trong mọi hoàn cảnh và nghề nghiệp. Một người không chỉ cần là bạn tốt, mà còn cần có tâm thái tích cực, biết ơn và biết tận hưởng cuộc sống thay vì luôn than vãn và tiêu cực. Danh sách có thể bắt đầu từ ba điểm và phát triển thành hai mươi điểm — đó là cách giá trị cốt lõi trưởng thành theo thời gian.
Những lĩnh vực cần xem xét
Ngoài đức tin và tính cách, còn nhiều lĩnh vực khác cần được đưa vào danh sách giá trị cốt lõi.
Niềm tin thuộc linh. Việc đi nhà thờ mỗi cuối tuần có là điều bắt buộc với bạn không? Bạn có muốn duy trì giờ thờ phượng gia đình mỗi tối — thời gian cùng nhau cầu nguyện, hát thánh ca, đọc Kinh Thánh — như một sợi chỉ giữ gia đình lại với nhau qua mọi sóng gió?
Lối sống. Bạn hình dung lối sống của mình ra sao? Bạn dành kỳ nghỉ thế nào? Lối sống lành mạnh có quan trọng với bạn không? Có người yêu thiên nhiên, yêu nước, yêu hoạt động ngoài trời. Nếu kết hôn với một người chỉ thích ở trong nhà, bạn sẽ phải hi sinh một phần lớn của cuộc sống mà bạn cảm thấy được Đức Chúa Trời kêu gọi để sống. Một số điều có thể thỏa hiệp; nhưng nếu là điều cốt yếu thì sự thỏa hiệp sẽ trở thành đau khổ về sau.
Đời sống nghề nghiệp. Bạn muốn ở nhà chăm sóc gia đình, con cái, hay muốn đi làm bên ngoài? Đối với người chồng, bạn muốn làm việc tại nơi làm việc hay làm việc tại nhà? Người bạn đời sẽ hòa nhập vào nhịp sống ấy ra sao? Đây là những điều cần được nói rõ và bàn bạc thẳng thắn.
Con cái. Chỉ Đức Chúa Trời biết Ngài có ban cho ơn ấy hay không. Nhưng nếu Đức Chúa Trời ban con cho hai vợ chồng, bạn có muốn ở nhà nuôi con không? Nếu người bạn đời không ủng hộ điều đó, hai người sẽ không thể cùng bước đi trên một con đường, mà sẽ đi hai hướng khác nhau, đầy bất đồng và hiểu lầm.
Giá trị cốt lõi khác nhau ở mỗi cá nhân. Việc của bạn là tự hỏi: Đức Chúa Trời đang cảm động lòng tôi điều gì? Đâu là nền tảng của tôi? Sau đó hãy chia sẻ một cách cởi mở với người bạn đang cân nhắc lập gia đình.
Đừng đi theo cảm xúc — hãy cầu nguyện
Lý do chúng ta phải đi qua bài tập về giá trị cốt lõi là vì không nên đưa ra quyết định dựa trên cảm xúc nhất thời. Trong phim ảnh, người ta thường nghe “Tôi cảm thấy yêu cô ấy”, “Anh ấy làm tôi cười”, “Cô ấy thật xinh đẹp”. Nhưng nếu không có một nền tảng sâu sắc, mối quan hệ sẽ không đứng vững.
Hãy bắt đầu bằng sự cầu nguyện. Viết ra danh sách của bạn, rồi cầu xin Đức Chúa Trời chỉ cho bạn biết đó có phải là ý muốn của Ngài hay không. Đừng thiên vị chỉ vì bạn đã có cảm tình với một người nào đó — đừng giảm bớt giá trị cốt lõi của mình để dễ chấp nhận họ. Hãy chân thành cầu xin Đức Chúa Trời tỏ cho bạn biết.
Một lời khuyên rất quý: Đừng bao giờ tiến tới trong một mối quan hệ — dù là bắt đầu hay đính hôn — khi đèn đỏ hoặc đèn vàng đang bật. Đèn vàng nghĩa là chậm lại. Đèn đỏ nghĩa là dừng lại. Chỉ khi đèn xanh, bạn mới tiến tới cách tự tin. Khi bạn cầu nguyện qua từng giá trị cốt lõi và phân tích người bạn đang gặp gỡ, hãy nhạy bén với những dấu hiệu cảnh báo. Đừng nhắm mắt bước tiếp khi có cờ đỏ — hãy dừng lại và cầu nguyện nhiều hơn để xem Đức Chúa Trời dẫn dắt thế nào.
Khi bạn bắt đầu thấy một khả năng tiềm năng, hãy cầu nguyện ít nhất ba đến năm lần mỗi ngày để Đức Chúa Trời tỏ tường mọi điều. Đây là một quyết định cả đời, không phải là chiếc áo bạn có thể trả lại trên Amazon nếu không vừa.
Lập danh sách “có” và “không”
Một phương pháp thực tế là viết ra hai danh sách: lý do bạn muốn tiến tới với người ấy, và lý do bạn còn do dự hoặc không muốn tiến tới. Có lần Debbie cân nhắc về một người, cả hai đều có cùng tâm thức truyền giáo, cùng tham gia nhiều hoạt động giống nhau — nhưng cô không có sự bình an. Cô lên rừng, cầu nguyện, và viết xuống mọi điều.
Khi nhìn vào danh sách những lý do khiến cô do dự, cô nhận ra mình đang thỏa hiệp rất nhiều giá trị cốt lõi: khác biệt về quan điểm giải trí, khác biệt về cách cư xử với người khác giới. Cô đang đánh đổi cả nền tảng của mình chỉ vì có vài điểm tương đồng. Từ năm mười bốn tuổi cô đã cầu nguyện cho gia đình tương lai — và bây giờ cô lại sẵn sàng buông bỏ chỉ vì một người này. Khoảnh khắc ấy cô biết mình phải dừng lại và bước tiếp.
Những điều tốt thì dễ thấy; nhưng những điều khiến bạn băn khoăn — chính chúng sẽ bật lên rõ ràng, và Đức Chúa Trời sẽ làm cho mọi sự sáng tỏ.
Đừng sa vào lời tâng bốc
Một cạm bẫy lớn trong các mối quan hệ là lời tâng bốc. Có những người đàn ông biết cách nói lời ngọt ngào, biết phải nói gì để chinh phục một cô gái. Và rất nhiều cô gái lại thích nghe những lời tâng bốc ấy.
Nhưng những lời tâng bốc ấy đến từ đâu? Chúng đến từ Sa-tan trong vườn Ê-đen khi nó nói với Ê-va: “Các ngươi sẽ giống như Đức Chúa Trời.” Sa-tan thích tâng bốc để khiến con người sa vào sự lừa dối. Rất nhiều gia đình bất ổn, rất nhiều mối quan hệ trục trặc, không phải vì họ thiếu giá trị cốt lõi — mà vì họ đã sa vào lời tâng bốc, dù là nam hay nữ. Hãy cẩn thận, đừng đi theo lời tâng bốc hay sự tán tỉnh một cách mù quáng, vì điều đó sẽ không dẫn đến một kết thúc tốt đẹp.
Quan sát, đừng để bị giả vờ
Khi viết danh sách giá trị cốt lõi, điều quan trọng trước hết là rõ ràng giữa bạn và Đức Chúa Trời. Bạn không cần chia sẻ ngay tất cả với người kia, mà hãy quan sát đời sống của họ trong thời gian dài: hai bạn có thật sự cùng nhịp không? Đến thời điểm thích hợp, bạn có thể chia sẻ cởi mở những điều quan trọng và xem người kia phản ứng, điều chỉnh ra sao. Có những điều có thể chính người kia chưa từng nghĩ tới, và khi cùng nhau trao đổi, hai người có thể đi đến cùng một xác tín.
Nhưng cũng hãy cảnh giác với những thay đổi giả tạo. Có người thay đổi giá trị cốt lõi chỉ để làm hài lòng người kia, giống như con tắc kè hoa đổi màu để hòa nhập. Đó không phải là sự thay đổi thật — đó là sự dối lừa cả người kia lẫn chính mình. Sau khi kết hôn, người ta sẽ mệt mỏi vì phải đeo mặt nạ và quay về con người thật. Lúc đó người bạn đời sẽ ngỡ ngàng nhận ra: “Tôi đã cưới một người không phải là người tôi mong muốn.”
Một dấu hiệu khác là khi mối quan hệ đứng trên bờ vực tan vỡ vì người kia không thấy được giá trị của mình, một số người vội vàng “đổi” giá trị cốt lõi của mình chỉ để xoa dịu đối phương. Đó không phải là sự thay đổi thật và sẽ không bền lâu — vì bạn không thể giả vờ mãi.
Khi hai bộ giá trị cốt lõi gặp nhau
Khi hai người chia sẻ cùng một bộ giá trị cốt lõi, họ sẽ có ít căng thẳng và đau lòng hơn, có nhiều bình an và thấu hiểu hơn. Trong hôn nhân của Martin và Debbie, mười điều cốt lõi của Martin được Debbie đáp ứng đầy đủ, và hai mươi điều cốt lõi của Debbie cũng được Martin đáp ứng. Hôm nay họ không phải tranh luận về những điều ấy nữa, vì cả hai đều biết mình đứng ở đâu — mọi sự diễn ra trôi chảy.
Dĩ nhiên hôn nhân vẫn đòi hỏi nỗ lực, vẫn có những điều cần làm việc qua, cần cầu nguyện, cần tìm kiếm sự tư vấn. Nhưng khi đã đầu tư công sức và thời gian, bạn sẽ tránh được rất nhiều khó khăn về sau. Hôn nhân có thể là khởi đầu của một điều đẹp đẽ, chứ không phải là điểm kết thúc.
Thử thách
Hãy viết ra danh sách những điều không thể thương lượng trong mối quan hệ — những điều bạn buộc phải có để được bình an với Đức Chúa Trời và với chính mình. Ít nhất mười điều, có thể nhiều hơn. Hãy nghĩ về tất cả các lĩnh vực quan trọng và đáng giá trong cuộc đời bạn. Đức Chúa Trời sẽ giúp bạn tìm được người phù hợp. Đừng từ bỏ và hài lòng với điều ít hơn — hãy nhớ rằng Đức Chúa Trời luôn ở cùng bạn.