Vượt Qua Những Vết Sẹo
Lời Hứa Của Đức Chúa Trời Giữa Những Tổn Thương
Trong thế giới sa ngã này, ai trong chúng ta cũng đều trải qua những tổn thương ở mức độ và hình thức khác nhau. Có người chọn cách đối diện, có người lại tránh né vì cho rằng quá đau đớn, quá khó khăn để xử lý. Nhưng dù chúng ta cố gắng bước tiếp, sự đổ vỡ bên trong vẫn còn đó — bị che lấp qua nhiều năm tháng và chồng chất bởi những điều khác.
Kinh Thánh trong 2 Ti-mô-thê 1:7-9 chép:
“Vì Đức Chúa Trời chẳng ban cho chúng ta tâm thần nhút nhát, bèn là tâm thần mạnh mẽ, có tình thương yêu và dè giữ. […] Ấy là Ngài đã cứu chúng ta, đã gọi chúng ta bởi sự kêu gọi thánh, chẳng phải theo việc làm chúng ta, bèn theo ý riêng Ngài chỉ định, theo ân điển đã ban cho chúng ta trong Đức Chúa Giê-su Christ từ trước muôn đời.”
Tổn thương và tội lỗi phá hủy chính ba điều mà Đức Chúa Trời muốn ban cho chúng ta: nó khiến chúng ta trở nên bất lực, thay tình yêu thương bằng giận dữ và cay đắng, và thay sự bình an tâm trí bằng sự bối rối, lo âu. Nhưng Đức Chúa Trời hứa rằng Ngài đã có một kế hoạch cho mỗi chúng ta từ trước khi thế giới được tạo dựng.
Tổn Thương Ảnh Hưởng Đến Các Mối Quan Hệ Như Thế Nào
Nguyên tắc trong loạt bài này không chỉ áp dụng cho các cặp vợ chồng, mà còn cho mọi mối quan hệ — giữa cha mẹ và con cái, giữa bạn bè, hay bất kỳ mối liên hệ nào. Khi chúng ta không xử lý tổn thương, nó sẽ âm thầm tác động lên cách chúng ta liên hệ với người khác.
Thứ nhất, tổn thương khiến chúng ta bất an về chính mình. Giá trị bản thân bị hạ thấp, và hậu quả là chúng ta đi tìm kiếm các mối quan hệ — không chỉ tình yêu lãng mạn mà cả tình bạn — chỉ để nhặt những “mẩu vụn” thay vì điều tốt nhất.
Thứ hai, chúng ta trở thành những người “đọc tâm trí”. Vì sợ hãi và bất an, chúng ta tin rằng mình biết người khác đang nghĩ gì. Một ánh nhìn thoáng qua hay sự im lặng nhỏ cũng đủ để chúng ta diễn giải: “Họ đang giận tôi”, “Họ không thích tôi”. Chúng ta đưa ra hàng loạt giả định mà không kiểm chứng, và điều đó hủy hoại các mối quan hệ.
Thứ ba, tổn thương cản trở sự gắn bó sâu sắc. Vì nỗi sợ đã tích tụ, chúng ta dựng lên những bức tường để tự bảo vệ. Mối quan hệ trở nên hời hợt — “có đó” nhưng không cho phép ai đến gần.
Phản Ứng Quá Mức Và Tâm Lý Nạn Nhân
Khi tổn thương chưa được chữa lành, chúng ta thường phản ứng quá mức trước những sự việc nhỏ. Thay vì phân tích tình huống, chúng ta khóc hoặc bùng nổ giận dữ, vì cảm xúc trong lòng sâu hơn rất nhiều so với điều vừa xảy ra. Có khi không phải con người đó làm sai, mà chính họ vô tình chạm vào một vết thương cũ.
Debbie chia sẻ rằng trong giai đoạn đầu hẹn hò, có những hành động nhỏ của bạn trai khiến cô cảm thấy bị xa cách và tức giận sâu sắc. Sau này cô nhận ra đó không phải về anh ấy, mà về những trải nghiệm trong gia đình trước đây — cảm giác bị bỏ rơi, không được ưu tiên — chưa từng được xử lý.
Một phản ứng khác là tâm lý nạn nhân: “Tôi không làm được gì đúng cả”, “Mọi chuyện đều là lỗi của tôi”. Hoặc ngược lại, chúng ta đi đến cực đoan khác — thao túng và kiểm soát người khác để bảo đảm sự an toàn của mình. Ngay cả với động cơ “tích cực” rằng “tôi kiểm soát họ để họ không sa ngã”, chúng ta vẫn đang chối bỏ sự tự do mà chính Đức Chúa Trời ban cho mỗi người.
Chúng ta cũng có thể đổ lỗi cho người khác thay vì nhận lấy trách nhiệm. Khi đổ lỗi, chúng ta trao quyền điều khiển đời mình vào tay người khác. Và cuối cùng, nhiều người chọn cách giấu cảm xúc, gạt mọi thứ vào dưới tấm thảm — đây là dấu hiệu nguy hiểm nhất, vì một ngày nào đó nó sẽ bùng nổ.
Vết Thương Đậy Kín Mà Chưa Được Chữa Lành
Debbie kể một ví dụ rất thực tế. Gần đây cô có một vết thương nhỏ ở chân do quai dép cọ vào. Vì muốn nó nhanh lành, cô đã dùng comfrey — một loại thảo dược có tác dụng kháng viêm và làm liền nhanh — dù biết rằng không nên dùng trên vết thương hở. Vết thương khép lại nhanh chóng, nhưng hai tuần sau vẫn đau, viêm tấy đỏ xung quanh. Cô buộc phải mở vết thương ra lại, sát trùng kỹ và chăm sóc đúng cách từ đầu.
Tổn thương tâm linh cũng vậy. Nếu chúng ta không xử lý đúng cách, nó có thể trông như đã liền lại, đã qua đi — nhưng rồi sẽ viêm trở lại, sẽ đau trở lại, và những điều khác sẽ kích hoạt nó. Bỏ công sức để chữa lành thật sự, dù khó khăn hơn, là điều đáng giá.
Từ Tổn Thương Đến Đắc Thắng: Những Bước Cụ Thể
Nhận biết. Bước đầu tiên và quan trọng nhất là nhận ra rằng chúng ta đang mang tổn thương. Hãy phân tích xem nó bắt đầu từ khi nào — từ tuổi thơ, từ những lần bị bắt nạt, hay từ những biến cố khi đã trưởng thành. Khi bạn ở trong một mối quan hệ, những vết thương ấy sẽ trồi lên — và đôi khi không phải về người vợ, người bạn trai, hay đồng nghiệp, mà về những điều bạn vẫn đang đau từ trước.
Tìm thấy danh tính trong Đức Chúa Giê-su. Khi danh tính trong Ngài không vững chắc, chúng ta sẽ càng thêm tan vỡ. Tiên tri Ê-sai chép trong Ê-sai 53:3-6:
“Người đã bị người ta khinh dể và chán bỏ, từng trải sự buồn bực, biết sự đau ốm […] Thật người đã mang sự đau ốm của chúng ta, đã gánh sự buồn bực của chúng ta […] Người đã vì tội lỗi chúng ta mà bị vết, vì sự gian ác chúng ta mà bị thương, bởi sự sửa phạt người chịu chúng ta được bình an, bởi lằn roi người chúng ta được lành bịnh.”
Đức Chúa Giê-su đã trải qua một kinh nghiệm đầy đau thương, và vì thế Ngài có thể đồng cảm với chúng ta. Bởi những lằn đòn của Ngài, chúng ta được chữa lành.
Tìm sự giúp đỡ chuyên môn. Đức Chúa Trời chữa lành qua những con người. Hãy tìm một nhà trị liệu, một cố vấn, hay một huấn luyện viên có thể giúp bạn tái cấu trúc suy nghĩ. Nếu ngại nói chuyện trực tiếp, các khóa học trực tuyến cũng là một lựa chọn. Đức Chúa Trời có thể dùng các nguồn tài nguyên để bổ sung công cụ thực tế cho chúng ta.
Đọc sách bồi linh. Ngoài Kinh Thánh và các sách của Tinh Thần Lời Tiên Tri, một số quyển sách rất hữu ích trong hành trình chữa lành — chẳng hạn The Hidden Half of the Gospel của mục sư Paul Coneff, The Lost Art of Thinking của Tiến sĩ Neil Nedley, và The Broken Way của Ann Voskamp.
Nhìn ra ý nghĩa của tổn thương. Hãy quan sát xem trải nghiệm đau thương ấy đã dạy bạn điều gì, làm bạn mạnh mẽ hơn ở khía cạnh nào, và bạn có thể trở thành phước lành cho người khác như thế nào. Đức Chúa Trời đôi khi cho phép chúng ta đi qua những trải nghiệm đau đớn vì lợi ích của chính chúng ta và của những người chúng ta sẽ giúp đỡ về sau.
Sự Tha Thứ, Âm Nhạc, Và Ghi Chép Lời Cầu Nguyện
Một khía cạnh quan trọng khác là xin Đức Chúa Trời ban cho ơn tha thứ. Có một hình ảnh rất sâu sắc: nếu bạn bị một con rắn cắn, sự không tha thứ giống như giữ con rắn ấy trong một cái lồng bên cạnh mình, để nó tiếp tục cắn và quấy phá bạn — thay vì thả nó đi và tập trung vào việc chữa lành vết cắn. Chúng ta tha thứ không phải vì người kia xứng đáng, mà vì chính Đức Chúa Trời đã tha thứ cho tất cả chúng ta bởi ân điển.
Lắng nghe âm nhạc nâng cao tâm hồn. Âm nhạc tạo nên khác biệt rất lớn. Khi bạn liên tục nghe những giai điệu hướng về Đức Chúa Giê-su, lòng bạn sẽ nhẹ đi, tâm trí được tập trung vào Ngài và bớt bị giam cầm bởi những kỷ niệm cay đắng.
Ghi chép lời cầu nguyện. Cảm xúc đến rồi đi, nhưng khi viết xuống, bạn củng cố lời cầu nguyện và bày tỏ cảm xúc sâu sắc hơn. Hãy ghi lại những lời hứa Đức Chúa Trời ban cho bạn, những lời cầu nguyện đã được nhậm, và lòng biết ơn — rồi đọc lại thường xuyên, vì bạn sẽ cần đến chúng.
Chăm sóc bản thân. Dinh dưỡng lành mạnh, vận động, ngủ đủ giấc, và những thói quen giúp bạn được nâng đỡ — tất cả đều cần thiết trong quá trình chữa lành.
Hai Thử Thách Thực Hành
Khi bạn nhận ra những lĩnh vực cần được chữa lành, hãy đầu phục Đức Chúa Trời và bắt đầu xử lý từng phần. Khi nhận ra một mối quan hệ nào đó đang phá hoại bạn, hãy tránh xa nó.
Thử thách thứ nhất: Hãy viết ra ba điều bạn đã học được từ một trải nghiệm đau thương hay một biến cố đau buồn trong quá khứ. Bạn có thể dùng kinh nghiệm ấy để tạo nên khác biệt cho thế giới như thế nào? Mỗi trải nghiệm đều có ý nghĩa và mục đích.
Thử thách thứ hai: Hãy chọn một quyển sách hoặc một nguồn tài nguyên sẽ đồng hành với bạn trong hành trình chữa lành. Có thể là một khóa học trực tuyến, một cố vấn, một người hướng dẫn, hay một huấn luyện viên. Hãy cầu xin Đức Chúa Trời dẫn bạn đến đúng nguồn tài nguyên dành cho mình.
Việc đối diện với tổn thương có thể rất khó khăn, nhưng Đức Chúa Trời đang ở đó cùng bạn. Hãy nhớ lời hứa trong 2 Ti-mô-thê 1:7-9: Đức Chúa Trời muốn ban cho chúng ta tình yêu thương, sức mạnh, và một tâm trí dè giữ. Ngài có đủ mọi điều bạn cần, và Ngài có thể chữa lành vết thương ấy cách trọn vẹn cho sự vinh hiển của Ngài.