Ba Tín Lý Đặc Trưng Không Thể Tách Rời
Ba Tín Lý Gắn Kết Chặt Chẽ
Có ba tín lý trong Kinh Thánh liên hệ rất mật thiết với nhau và phải được nghiên cứu cùng lúc: tình trạng của người chết, sự phán xét điều tra trước khi Đức Chúa Giê-su tái lâm, và sự tái lâm của Đức Chúa Giê-su. Nếu hiểu sai một trong ba tín lý này, chúng ta sẽ hiểu sai cả hai tín lý còn lại.
Trước khi đi vào chi tiết, cần bắt đầu từ nguồn gốc của con người để thấy rõ bản chất của sự sống và sự chết theo Kinh Thánh.
Nguồn Gốc Con Người Và Bản Chất Của Sự Sống
Sáng Thế Ký 2:7 chép: “Giê-hô-va Đức Chúa Trời bèn lấy bụi đất nắn nên hình người, hà sanh khí vào lỗ mũi, thì người trở nên một loài sanh linh.” Bụi đất là bản chất vật lý, còn hơi sống là sức năng động làm cho thân thể vận hành.
Ê-sai 64:8 cho biết bụi đất ấy thật ra là đất sét: “Hỡi Đức Giê-hô-va, Ngài là Cha chúng tôi; chúng tôi là đất sét, Ngài là thợ gốm.” Đức Chúa Trời đã nắn nên một thân thể vật lý đầy đủ các cơ quan và hệ thống, nhưng thân thể ấy chưa có sự sống — không phải đã chết, mà là chưa được làm cho sống.
Khi Đức Chúa Trời hà hơi sống vào lỗ mũi A-đam, mọi cơ quan bắt đầu hoạt động, mọi hệ thống bắt đầu vận hành. Bộ não bắt đầu xử lý thông tin đi vào qua năm giác quan. Chính những gì A-đam cho phép đi vào năm giác quan đã hình thành nên căn cước cá nhân, hay nói cách khác, bản ghi tiểu sử cuộc đời ông.
Khi A-đam qua đời ở tuổi 930, bản ghi tiểu sử ấy đã hoàn tất. Ông là một con người phức tạp hơn rất nhiều so với ngày được tạo dựng.
Điều Gì Xảy Ra Khi Một Người Qua Đời
Truyền Đạo 12:7 mô tả rõ điều xảy ra khi A-đam chết: “Bụi tro trở vào đất y như nguyên cũ, và thần linh trở về nơi Đức Chúa Trời, là Đấng đã ban nó.” Thân thể trở về cát bụi, hơi thở rời khỏi thân thể, các cơ quan ngừng vận hành.
Bộ não là một cơ quan vật lý, nên nó cũng ngừng xử lý thông tin và dần tan rã cùng với thân thể. Vậy điều gì xảy ra với bản ghi tiểu sử mà người đó đã viết suốt những năm sống?
Kinh Thánh nhiều lần khẳng định người chết không còn nhận biết gì:
“Hơi thở tắt đi, loài người bèn trở về bụi đất mình; trong chánh ngày đó các mưu mô nó liền mất đi.” — Thi Thiên 146:4
“Kẻ sống biết mình sẽ chết; nhưng kẻ chết chẳng biết chi hết… sự ghi nhớ họ đã bị quên đi.” — Truyền Đạo 9:5
“Mọi việc tay ngươi làm được, hãy làm hết sức mình; vì dưới Âm phủ, là nơi ngươi đi đến, chẳng có việc làm, chẳng có mưu kế, cũng chẳng có tri thức, hay là sự khôn ngoan.” — Truyền Đạo 9:10
Khi A-đam chết, thân thể tan rã, bộ não tan rã, và toàn bộ 930 năm bản ghi tiểu sử dường như cũng tan biến cùng. Điều này nghe có vẻ tuyệt vọng — nhưng có một tin mừng lớn.
Đức Chúa Trời Lưu Giữ Bản Sao Lưu Cuộc Đời Chúng Ta
Đức Chúa Trời biết rằng vì cớ tội lỗi, khi chúng ta xuống mộ, toàn bộ lịch sử cuộc đời chứa trong bộ não sẽ tan rã. Vì vậy Ngài lưu giữ một bản sao lưu trên thiên đàng — một bản chép đầy đủ và chính xác cuộc đời mỗi người trong các sách trên trời.
Đa-ni-ên 7:9–10 mô tả khung cảnh phán xét trên thiên đàng:
“Ta nhìn xem cho đến chừng các ngôi đã đặt, và có Đấng Thượng Cổ ngồi ở trên… Sự xét đoán đã sẵn sàng, và các sách mở ra.”
Các sách ấy chứa những gì? Trong II Cô-rinh-tô 5:10, Phao-lô viết: “Vì chúng ta thảy đều phải ứng hầu trước tòa án Đấng Christ, hầu cho mỗi người nhận lãnh tùy theo điều thiện hay điều ác mình đã làm lúc còn trong xác thịt.” Mọi việc thiện và ác đều được ghi lại.
Đức Chúa Giê-su còn cho biết rằng những lời nói cũng được ghi lại. Ma-thi-ơ 12:36–37: “Mọi lời hư không mà người ta nói ra, thì đến ngày phán xét họ sẽ khai trình.” Truyền Đạo 12:13–14 thêm rằng cả những việc kín nhiệm — tức là tư tưởng và động cơ bên trong — đều bị đem ra xét đoán.
Nói cách khác, trên thiên đàng, Đức Chúa Trời có một “bản tôi” khác bằng văn tự, ghi đầy đủ hành động, lời nói, động cơ, cảm xúc, bí mật và tư tưởng của mỗi người.
Các Sách Và Sách Sự Sống
Khải Huyền 20:12–13 phân biệt rất rõ giữa các sách (số nhiều) và sách sự sống (số ít):
“Tôi thấy những kẻ chết, cả lớn và nhỏ, đứng trước tòa, và các sách thì mở ra. Cũng có một quyển sách khác nữa, là sách sự sống.”
Các sách chứa bản ghi tiểu sử của mọi người. Sách sự sống chứa danh tánh của những ai đã xưng nhận Đức Chúa Giê-su là Cứu Chúa và là Chúa của mình.
Phi-líp 4:3 nói về những người đồng lao của Phao-lô “có tên ghi trong sách sự sống”. Khải Huyền 3:5 cảnh báo rằng tên của tín hữu giả mạo có thể bị xóa khỏi sách ấy. Khải Huyền 13:8 cho biết những kẻ thờ lạy con thú vào thời cuối cùng sẽ không có tên trong sách sự sống.
Xuất Ê-díp-tô Ký 32:31–33 ghi lời cầu nguyện của Môi-se: nếu Đức Chúa Trời không tha tội cho dân Y-sơ-ra-ên về tội thờ bò vàng, ông xin Ngài xóa tên ông khỏi sách của Ngài. Đa-ni-ên 12:1 hứa rằng dân sự trung tín “phàm kẻ nào được ghi trong quyển sách kia sẽ được cứu” trong cơn đại nạn cuối cùng.
Đặc Điểm Của Sự Phán Xét Điều Tra
Thứ nhất, mọi người đã xưng nhận Đức Chúa Giê-su là Cứu Chúa đều phải ứng hầu trước tòa án phán xét. II Cô-rinh-tô 5:10 nói “chúng ta thảy đều phải ứng hầu” — Phao-lô đang viết cho Hội Thánh, ám chỉ những người tự xưng là tín hữu.
Thứ hai, sự phán xét diễn ra trên thiên đàng, không phải trên đất. Đa-ni-ên 7:9–10 cho thấy Đấng Thượng Cổ ngồi trên ngai, được muôn vàn thiên sứ vây quanh — đây là khung cảnh thiên thượng.
Thứ ba, sự phán xét diễn ra trước sự tái lâm của Đức Chúa Giê-su. Khải Huyền 14:6–7 mô tả thiên sứ thứ nhất rao giảng tin lành đời đời và công bố: “Hãy kính sợ Đức Chúa Trời và tôn vinh Ngài, vì giờ phán xét của Ngài đã đến.” Văn bản không nói “sẽ đến” mà nói “đã đến” — nghĩa là sự phán xét bắt đầu trong khi tin lành vẫn còn được rao giảng, trước khi Đức Chúa Giê-su trở lại.
Thứ tư, phần thưởng được Đức Chúa Giê-su mang đến khi Ngài tái lâm, dựa trên kết quả đã được quyết định trong sự phán xét trên thiên đàng:
“Vì Con người sẽ ngự trong sự vinh hiển của Cha mình mà giáng xuống cùng các thiên sứ, lúc đó, Ngài sẽ thưởng cho từng người, tùy việc họ làm.” — Ma-thi-ơ 16:27
“Nầy, ta đến mau chóng, và đem phần thưởng theo với ta, để trả cho mỗi người tùy theo công việc họ làm.” — Khải Huyền 22:12
I Tê-sa-lô-ni-ca 4:15–17 cho biết tín hữu được đem lên thiên đàng vào lúc Đức Chúa Giê-su tái lâm — không phải vào lúc qua đời.
A-đam Là Người Đầu Tiên Được Phán Xét
Những người tin theo phong trào Cơ-đốc Phục Lâm tin rằng sự phán xét bắt đầu vào năm 1844. Vậy ai là người đầu tiên được đem ra xét?
Sự phán xét diễn ra theo thứ tự thời gian, bắt đầu từ những người sống đầu tiên trên đất — tức là từ A-đam — và kết thúc với những người còn sống vào thời kỳ cuối cùng. Khi sự phán xét đến những người còn sống, cánh cửa ân điển sẽ đóng lại và mọi trường hợp sẽ được quyết định.
Nhưng có một câu hỏi quan trọng: A-đam ở đâu vào năm 1844? Giăng 5:28–29 trả lời: “Giờ đến, khi mọi người ở trong mồ mả nghe tiếng Ngài và ra khỏi.” Người chết ở trong mồ mả cho đến khi Đức Chúa Giê-su tái lâm.
Vậy làm sao A-đam có thể ứng hầu trước tòa án phán xét vào năm 1844 khi thân thể ông đã tan rã từ lâu? Câu trả lời: Đức Chúa Trời phán xét A-đam dựa trên bản ghi cuộc đời của ông được lưu giữ trong các sách trên thiên đàng. Những người công bình đã chết sẽ không hiện diện cách thân xác tại tòa án khi hồ sơ của họ được xem xét — họ sẽ chỉ sống lại sau khi đã được phán quyết là xứng đáng nhận sự sống lại.
Thần Linh Là Hơi Sống Cộng Với Bản Ghi Cuộc Đời
Thần linh trở về cùng Đức Chúa Trời khi qua đời không chỉ đơn thuần là khả năng hô hấp. Đúng là thần linh ban cho thân thể khả năng thở và làm cho các cơ quan vận hành — đó là sức năng động. Nhưng còn hơn thế nữa.
Thần linh là hơi sống cộng với bản ghi lịch sử, hay căn cước cá nhân của người đó, mà Đức Chúa Trời lưu giữ trong các sách suốt thời gian người đó sống. Khi một người qua đời, sức năng động rời khỏi thân thể, và Đức Chúa Trời “đóng quyển sách” của người đó. Trong sự sống lại, người ấy sẽ nhận lại không chỉ hơi sống mà còn cả bản ghi cuộc đời mình.
Lu-ca 8:52–56 mô tả sự sống lại của con gái Giai-ru. Khi Đức Chúa Giê-su gọi: “Hỡi con, hãy chờ dậy!” — Kinh Thánh chép: “Thần linh của nó trở về.” Đại từ sở hữu “của nó” cho thấy thần linh đã rời khỏi cô bé khi cô qua đời, và nay trở về với cô. Cô bé tiếp tục cuộc đời ngay tại điểm cô đã ngừng lại — thậm chí còn được cho ăn vì khi qua đời cô đang đói.
Công Vụ Các Sứ Đồ 7 ghi lại lời Ê-tiên trước khi qua đời: “Lạy Đức Chúa Giê-su, xin tiếp lấy linh hồn tôi.” Lu-ca 23:46 ghi lời Đức Chúa Giê-su trên thập tự giá: “Hỡi Cha, tôi giao linh hồn lại trong tay Cha.” Cả hai đều dùng đại từ sở hữu — thần linh của tôi không giống thần linh của bạn về phương diện căn cước cuộc đời, dù về phương diện sức năng động thì giống nhau.
Khi Đức Chúa Giê-su sống lại, Ngài vẫn là Đức Chúa Giê-su. Ngài nhớ những trải nghiệm với các môn đồ, nhớ cha mẹ, nhớ việc làm trong xưởng mộc. Điều được trả lại cho Ngài chính là những gì Đức Chúa Trời đã lưu giữ trong các bản ghi trên thiên đàng.
Phán Xét Không Trả Lại Tội Lỗi Đã Được Tha Thứ
Một câu hỏi rất thực tế: Nếu Đức Chúa Trời trả lại căn cước mà chúng ta đã hình thành trong cuộc đời này, liệu Ngài có trả lại mọi sự không? Có nhiều điều chúng ta không muốn nhận lại — những khuynh hướng xấu, bản chất tội lỗi, ký ức về những tư tưởng và hành động tội lỗi.
Câu trả lời nằm trong cách hoạt động của đền thánh. Trong nghi lễ hằng ngày, khi một người ăn năn và xưng tội, mang huyết của con sinh đến đền thánh, tội lỗi được tha thứ — nhưng vẫn được ghi lại trong đền thánh cho đến ngày phán xét. I Giăng 1:9 nói: “Còn nếu chúng ta xưng tội mình, thì Ngài là thành tín công bình để tha tội cho chúng ta, và làm cho chúng ta sạch mọi điều gian ác.”
Trong nghi lễ hằng năm, vào ngày Lễ Chuộc Tội, đền thánh được làm sạch khỏi mọi bản ghi tội lỗi. Lê-vi Ký 16:16 nói thầy tế lễ thượng phẩm “vì cớ sự ô uế, sự vi phạm và tội lỗi của dân Y-sơ-ra-ên phải làm lễ chuộc tội cho nơi thánh.”
Trong sự phán xét trên thiên đàng, Đức Chúa Trời sẽ xóa khỏi bản ghi mọi tội lỗi mà người đó đã ăn năn, xưng nhận, và bởi quyền năng Ngài đã chiến thắng. Đức Chúa Trời sẽ không trả lại cho chúng ta tất cả những gì có trên bản ghi.
Đây chính là lý do vì sao sự ăn năn và xưng tội là vấn đề sống còn. Một số người nghĩ rằng việc tội lỗi được ghi lại trong đền thánh là điều đáng sợ, làm mất sự đảm bảo. Trái lại — có tội lỗi của chúng ta trong đền thánh chính là nguồn đảm bảo lớn nhất, miễn là tội lỗi ấy đã đi vào đền thánh qua huyết của Đức Chúa Giê-su Christ. Vì nếu tội lỗi không vào được đền thánh thiên thượng qua Đấng Trung Bảo, thì chúng vẫn còn ở đây với chúng ta.
Trường Hợp Phao-lô Cho Thấy Quyền Năng Của Sự Tha Thứ
Trước khi cải đạo, Sau-lơ ở thành Tạt-sơ là một người rất đáng sợ với các Cơ-đốc nhân. Trong Công Vụ Các Sứ Đồ 26:9–11, ông kể lại: “Thật, chính mình tôi đã tin rằng nên dùng đủ mọi cách để chống lại danh Đức Chúa Giê-su ở Na-xa-rét. Thật tôi đã làm sự nầy tại thành Giê-ru-sa-lem: sau khi đã chịu quyền của các thầy tế lễ cả, thì tôi bỏ tù nhiều người thánh; và lúc họ giết các người đó, tôi cũng đồng một ý.”
Liệu Đức Chúa Trời có thể tha thứ cho một bản ghi khủng khiếp như vậy không? Tuyệt đối có. Trên đường đến Đa-mách, Phao-lô gặp Đức Chúa Giê-su, ông ăn năn và xưng nhận tội lỗi mình. Mọi tội lỗi của ông trong đền thánh được ghi bên cạnh dòng chữ “đã được tha thứ bởi huyết Chiên Con”.
Công Vụ Các Sứ Đồ 22:16 ghi lời A-na-nia: “Bây giờ, anh còn trễ nải làm chi? Hãy chờ dậy, cầu khẩn danh Chúa mà chịu phép báp-têm và làm sạch tội lỗi mình đi.” Khi Phao-lô chịu báp-têm, tội lỗi ông được chôn — chúng được tha thứ tại thời điểm đó, dù vẫn ở trong đền thánh cho đến khi trường hợp ông được xét tại tòa án thiên thượng.
Nhưng Phao-lô không có gì để sợ, vì mọi tội lỗi của ông đã được đặt vào đền thánh qua huyết của Đức Chúa Giê-su Christ.
Lý Do Các Hội Thánh Khác Phủ Nhận Sự Phán Xét Điều Tra
Lý do phần lớn các hội thánh trong thế giới Cơ-đốc tin rằng không có sự phán xét điều tra để xác định phần thưởng đơn giản là vì họ tin rằng khi một người chết, người đó lập tức đi xuống địa ngục hoặc lên thiên đàng. Theo cách hiểu đó, người ta đã được phán xét rồi — nên không cần một sự phán xét điều tra trên thiên đàng.
Nhưng Kinh Thánh dạy rằng người chết ngủ trong mồ mả cho đến sự sống lại; rằng Đức Chúa Trời lưu giữ bản ghi cuộc đời mỗi người trong các sách trên thiên đàng; và rằng sự phán xét điều tra diễn ra trước sự tái lâm để quyết định phần thưởng mà Đức Chúa Giê-su sẽ mang đến cho mỗi người khi Ngài trở lại.
Ba tín lý — tình trạng người chết, sự phán xét điều tra, và sự tái lâm — đan kết với nhau như một sợi dây ba tao không thể tháo rời.