Con Dê Gánh Tội Và Một Ngàn Năm Trong Khải Huyền

Ba giai đoạn của sự phán xét

Trong bài học trước, chúng ta đã nghiên cứu ba giai đoạn riêng biệt của sự phán xét. Giai đoạn thứ nhất là phán xét tiền lâm — diễn ra trước khi Đức Chúa Giê-su trở lại và trước khi thời kỳ ân điển khép lại. Giai đoạn này chỉ xem xét những người xưng nhận Đức Chúa Giê-su là Cứu Chúa và Chủ, vì Ngài cần được tỏ ra trước cả vũ trụ rằng Ngài có quyền đem họ về thiên đàng.

Giai đoạn thứ hai diễn ra trong một ngàn năm. Theo Khải Huyền 20:4 và 1 Cô-rinh-tô 6:1–3, các thánh đồ sẽ tham gia phán xét những kẻ ác đã chết trên đất, cùng với ma quỷ và các thiên sứ của hắn.

Giai đoạn thứ ba diễn ra sau một ngàn năm. Lúc ấy kẻ ác sẽ sống lại và được nhìn thấy chính các bản ghi mà các thánh đồ đã xem xét. Họ sẽ thấy được sự công chính của bản án dành cho mình, và cùng với cả vũ trụ cúi đầu thừa nhận rằng Đức Chúa Trời đã hành động đúng đắn trong từng trường hợp.

Hôm nay chúng ta sẽ tiếp cận cùng đề tài ấy nhưng từ một góc khác: Lê-vi Ký 16, con dê gánh tội, và một ngàn năm trong sách Khải Huyền.

Đền tạm trần gian — bài học vật thể

Hê-bơ-rơ 8:1–6 đặt nền tảng cho sự hiểu biết của chúng ta. Đền thánh trên trời mới là đền tạm chân thật do chính Đức Chúa Trời dựng nên, còn đền tạm trần gian chỉ là “hình và bóng” của những điều ở trên trời. Môi-se được dặn phải làm mọi sự “theo kiểu mẫu đã chỉ cho ngươi trên núi.”

Giao ước mới tốt hơn vì “huyết của bò đực và dê đực không thể cất tội lỗi đi được” (Hê-bơ-rơ 10:4), nhưng huyết của Đức Chúa Giê-su thì thật sự giải quyết được vấn đề tội lỗi.

Lê-vi Ký 1–15 trình bày tế lễ hằng ngày: tội nhân có tội và đáng chết, nhưng Đức Chúa Trời không muốn người đó chết. Vì vậy, người ấy đem một con sinh không tì vết — chẳng hạn như chiên con — đặt tay trên đầu con vật và xưng tội của mình. Đầu là cơ quan của tâm trí, và cũng chính nơi tâm trí mà Đức Chúa Giê-su gánh chịu gánh nặng khủng khiếp của tội lỗi. Khi đó tội được chuyển từ tội nhân sang con sinh, con sinh bị giết, và tội nhân có thể về nhà với sự bảo đảm rằng tội mình đã được tha.

Tế lễ hằng ngày — sự tha thứ cá nhân

Lê-vi Ký 5:10, 13 nhấn mạnh đại từ nhân xưng số ít: “thầy tế lễ sẽ làm lễ chuộc tội cho người đó… và tội người sẽ được tha.” Đây là công việc cá nhân.

Thi Thiên 51, lời cầu nguyện thống hối của Đa-vít, cũng cho thấy điều tương tự: “Hãy xóa các sự vi phạm tôi… Xin rửa tôi cho sạch hết trọi gian ác, và làm tôi được thanh khiết về tội lỗi tôi.” Trong tế lễ hằng ngày, điều được tẩy sạch chính là tội nhân, chứ không phải đền thánh.

Đọc Lê-vi Ký 1–15, ta thấy các từ tội, vi phạm, ô uế, gian ác hầu như luôn xuất hiện ở số ít — vì đối tượng chính là cá nhân. Sự ứng nghiệm của tế lễ hằng ngày được mô tả trong 1 Giăng 1:9: “Còn nếu chúng ta xưng tội mình, thì Ngài là thành tín công chính để tha tội cho chúng ta, và làm cho chúng ta sạch mọi điều gian ác.”

Công Vụ Các Sứ Đồ 2:38 cũng vậy: “Hãy hối cải, ai nấy phải nhân danh Đức Chúa Giê-su chịu phép báp-têm, để được tha tội mình.” Hê-bơ-rơ 9:22 dạy rõ: không có sự đổ huyết thì không có sự tha thứ. Khải Huyền 1:5 nói Đức Chúa Giê-su “đã yêu thương chúng ta, lấy huyết mình rửa sạch tội lỗi chúng ta.”

Đền thánh bị ô uế bởi bản ghi tội lỗi

Nhưng câu chuyện không dừng tại đó. Sau khi tội nhân được tha, thầy tế lễ đem huyết vào đền thánh và rảy huyết tại đó. Tội đã được chuyển từ tội nhân sang con sinh, và khi huyết được đem vào trong, đền thánh bị ô uế bởi bản ghi tội lỗi.

Làm sao một đền thánh thánh khiết lại có thể chứa tội ô uế? Hãy nhìn vào Đức Chúa Giê-su. Hê-bơ-rơ 7:26 nói Ngài “thánh khiết, không tội, không ô uế, biệt khỏi kẻ có tội.” Tuy vậy, 2 Cô-rinh-tô 5:21 lại tuyên bố: “Đức Chúa Trời đã làm cho Đấng vốn chẳng biết tội lỗi trở nên tội lỗi vì chúng ta.” Tội mà Đức Chúa Giê-su mang không phải của Ngài — đó là tội được kể vào, được quy gán cho Ngài. Đền thánh cũng vậy: tội được ghi lại đó không phải tội của Đức Chúa Trời, mà là tội của tội nhân được đặt vào đền thánh.

Lê-vi Ký 4:5–7 cho thấy tội được chuyển vào đền thánh qua huyết được rảy bảy lần trước bức màn ngăn nơi thánh và nơi chí thánh. Lê-vi Ký 10:17–18 cho thấy còn một cách khác: thầy tế lễ ăn thịt con sinh trong nơi thánh, qua đó “cất sự gian ác cho hội chúng.”

Hê-bơ-rơ 9:11–12 cho biết Đức Chúa Giê-su “đã vào nơi rất thánh một lần thì đủ hết, không dùng huyết dê đực và bò con, nhưng dùng chính huyết mình, mà được sự chuộc tội đời đời.” Khi chúng ta phạm tội, tội ấy được chuyển sang Đức Chúa Giê-su, và Ngài đem tội ấy vào đền thánh trên trời, ghi lại trong các sách thiên đàng. Đức Chúa Trời lưu giữ bản ghi về lời nói (Ma-thi-ơ 12), việc làm, và ngay cả những điều kín giấu (Truyền Đạo 12).

Đừng sợ rằng tội lỗi của bạn được ghi trên trời. Nếu chúng được đặt vào đền thánh qua huyết của Đức Chúa Giê-su, thì bên cạnh tội ấy là chữ “đã được tha”. Điều đáng sợ là khi tội còn ở trên chính bạn — khi đó bạn cần khẩn cấp gửi nó lên đó.

Lễ chuộc tội — đền thánh được tẩy sạch

Ngày Đại Lễ Chuộc Tội mỗi năm là ngày đền thánh được tẩy sạch. Đa-ni-ên 8:14 nói: “Cho đến hai ngàn ba trăm buổi chiều và buổi mai, đền thánh sẽ được làm sạch.” Hê-bơ-rơ 9:23 xác nhận rằng những vật trên trời cần được tẩy sạch bằng những sinh tế tốt hơn.

Lê-vi Ký 16:7 chép rằng hai con dê được đem ra trước cửa hội mạc: một con cho Đức Giê-hô-va, một con cho A-xa-sên (con dê gánh tội). Đáng chú ý, trong chương 16 này, các từ trước đó đều ở số ít nay đột nhiên trở thành số nhiều: các tội, các sự vi phạm, các sự ô uế. Vì điều được giải quyết trong Ngày Đại Lễ Chuộc Tội là toàn bộ bản ghi tội lỗi mang tính tập thể đã được tích lũy trong đền thánh suốt cả năm.

Tại sao Đức Chúa Trời cần xem xét bản ghi nếu Ngài đã tha thứ cho tội nhân khi người ấy ăn năn? Bởi không phải mọi người xưng nhận Đức Chúa Giê-su đều là tín hữu thật. Đức Chúa Giê-su phán: “Chẳng phải hễ ai nói cùng ta rằng: Lạy Chúa, lạy Chúa, thì đều được vào nước thiên đàng đâu” (Ma-thi-ơ 7:21–23). Có lúa mì và cỏ lùng trong Hội Thánh, có cá tốt và cá xấu trong lưới, có nữ đồng trinh khôn ngoan và dại dột. Phán xét bày tỏ ai là người ăn năn thật và ai là tín hữu giả mạo.

Lê-vi Ký 16:15–16 nói thầy tế lễ thượng phẩm đem huyết của con dê làm của lễ chuộc tội vào trong bức màn, “làm lễ chuộc tội cho nơi thánh, vì cớ sự ô uế, sự vi phạm và các tội lỗi của dân Y-sơ-ra-ên.” Đến cuối ngày ấy, dân sự, đền thánh, các thầy tế lễ và cả trại quân đều sạch — tội đã bị diệt khỏi trại Y-sơ-ra-ên.

Sự khép lại của ân điển và Khải Huyền 15

Khi Ngày Đại Lễ Chuộc Tội kết thúc, mọi án lệnh trong Y-sơ-ra-ên đã được định đoạt. Trong sự ứng nghiệm cuối cùng, sẽ đến ngày Đức Chúa Giê-su tuyên bố: “Kẻ nào không công bình, cứ không công bình nữa; kẻ nào ô uế, cứ ô uế nữa” (Khải Huyền 22:11).

Khải Huyền 15:5–8 mô tả khoảnh khắc ấy: đền thờ trên trời mở ra, bảy thiên sứ với bảy bát thạnh nộ đi ra, và “đền thờ đầy những khói… và không một ai có thể vào đền thờ cho đến chừng nào bảy tai nạn của bảy thiên sứ được làm trọn.” Hôm nay chúng ta vẫn có thể đến ngôi ơn phước cách dạn dĩ qua Đức Chúa Giê-su (Hê-bơ-rơ 4), nhưng sẽ đến lúc cánh cửa ấy đóng lại.

Con dê gánh tội — Sa-tan bị lưu đày trên đất hoang

Sau khi đền thánh được tẩy sạch bởi huyết của con dê thuộc về Đức Giê-hô-va, một nghi lễ quan trọng vẫn còn lại. Lê-vi Ký 16:20–22 chép rằng thầy tế lễ thượng phẩm đặt cả hai tay trên đầu con dê còn sống, xưng nhận tất cả các sự gian ác và vi phạm của dân Y-sơ-ra-ên trên đầu nó, rồi sai người dẫn nó vào đồng vắng, đến “một xứ hoang vu, không có người ở.”

Điều này được ứng nghiệm trong Khải Huyền 20:1–3, ngay sau sự tái lâm của Đức Chúa Giê-su trong chương 19. Một thiên sứ cầm chìa khóa của vực sâu (tiếng Hy Lạp là abyssos) — chính là từ được dùng trong Sáng Thế Ký 1:2 (bản LXX) để mô tả đất ở trạng thái “vô hình và trống không.” Sa-tan bị xiềng và quăng vào vực sâu này trong một ngàn năm.

Giê-rê-mi 4:23–25 mô tả tình trạng của trái đất khi ấy: “Tôi xem đất: nầy, là vô hình và trống không; xem các từng trời: thì không có sự sáng. Tôi xem các núi, thấy đều rúng động… Tôi xem: chẳng còn một người nào.” Ê-sai 24:18–23 cũng nói các vua trên đất sẽ “bị nhóm lại như tù phạm bị nhốt trong hầm, sẽ bị giam trong ngục” và “sau nhiều ngày sẽ bị phạt” — chính là sau một ngàn năm.

Ellen White viết trong The Great Controversy (tr. 658): “Cũng như vậy, khi công việc chuộc tội trong đền thánh trên trời được hoàn tất, trước mặt Đức Chúa Trời, các thiên sứ và đoàn dân được cứu chuộc, tội lỗi của dân Đức Chúa Trời sẽ được đặt trên Sa-tan… Như con dê gánh tội bị đuổi vào vùng đất không có người ở, Sa-tan sẽ bị lưu đày đến trái đất hoang vắng, một đồng vắng tiêu điều và không có người cư ngụ.”

Vì sao con dê A-xa-sên không phải là Đức Chúa Giê-su

Nhiều học giả cho rằng cả hai con dê đều tượng trưng cho Đức Chúa Giê-su, nhưng chính Lê-vi Ký 16:7–8 phân biệt rõ: “một thăm về phần Đức Giê-hô-va, một thăm về phần A-xa-sên.”

Thứ nhất, đền thánh đã được tẩy sạch trước khi nghi lễ con dê A-xa-sên bắt đầu (Lê-vi Ký 16:20). Chính huyết của Đức Chúa Giê-su mới tẩy sạch đền thánh. Con dê gánh tội xuất hiện sau, mang gánh nặng tội vì hắn là kẻ khởi xướng và xúi giục tội lỗi. Nếu không có hắn, vũ trụ đã không có tội.

Thứ hai, con dê A-xa-sên được dâng còn sống — không có sự đổ huyết, mà “không có sự đổ huyết thì không có sự tha tội” (Hê-bơ-rơ 9:22). Vậy con dê A-xa-sên không thể chuộc tội.

Thứ ba, các tội được áp đặt lên con dê A-xa-sên, trong khi Đức Chúa Giê-su tự nguyện gánh lấy tội lỗi của loài người.

Thứ tư — và đây là luận cứ thuyết phục nhất — sách Khải Huyền tuân theo đúng thứ tự nghi lễ trong đền thánh Hê-bơ-rơ:

• Khải Huyền 1:4–5: huyết Đức Chúa Giê-su đổ ra, ứng với tế lễ hằng ngày.
• Khải Huyền 1–3: Đức Chúa Giê-su giữa bảy chân đèn, trong nơi thánh.
• Khải Huyền 4–7: bên bàn bánh trần thiết, qua loạt bảy ấn.
• Loạt bảy tiếng kèn: bắt đầu tại bàn thờ xông hương.
• Khải Huyền 11:19: đền thờ trên trời mở ra, hòm giao ước hiện ra — tiến vào nơi chí thánh.
• Khải Huyền 14: thông điệp giờ phán xét được công bố, thế giới chia làm hai nhóm.
• Khải Huyền 15: không ai có thể vào đền thờ — ân điển khép lại.
• Khải Huyền 16: bảy bát thạnh nộ — kỳ đại nạn.
• Khải Huyền 19: sự tái lâm.
• Khải Huyền 20: nghi lễ con dê gánh tội — Sa-tan bị xiềng trên đất hoang vu.
• Khải Huyền 21–22: trời mới đất mới.

Thứ tự này đặt nghi lễ con dê gánh tội đúng nơi mà mô hình đền thánh Cựu Ước đòi hỏi.

Số phận của kẻ ác và thái độ của chúng ta hôm nay

Không phải chỉ Sa-tan bị trừng phạt. Tội của kẻ ác sẽ ở trên chính họ, vì họ đã không hiệp một với công việc của thầy tế lễ thượng phẩm trong Ngày Đại Lễ Chuộc Tội. Lê-vi Ký 23:29–30 chép: “Trong ngày đó, hễ ai không ép tâm hồn mình, sẽ bị truất khỏi dân sự mình; và hễ ai làm một việc gì, ta sẽ diệt họ khỏi dân sự mình.”

Dân Y-sơ-ra-ên phải kiêng ăn, ép linh hồn, và không được làm việc — không phải vì lao động tự nó là xấu, mà vì tâm trí họ phải tập trung vào những gì đang diễn ra trong nơi chí thánh. Thầy tế lễ thượng phẩm có những chuông treo dưới gấu áo để cả Y-sơ-ra-ên có thể theo dõi từng bước chân của ông trong đền thánh. Hôm nay chúng ta cũng có thể theo dõi công việc của Đức Chúa Giê-su nhờ mô hình mà Đức Chúa Trời đã ban trong Cựu Ước.

“Bị truất khỏi dân sự” nghĩa là gì? Thi Thiên 109:14–15 nói đó là khi “ký ức về họ bị xóa khỏi mặt đất.” Lê-vi Ký 24:14, 23 cho thấy kẻ phạm tội cố ý bị xử tử bên ngoài trại. Sau một ngàn năm, Sa-tan và toàn thể kẻ ác cũng sẽ tụ tập bên ngoài trại của các thánh đồ.

Giô-ên 2:10–11 mô tả sự tái lâm: đất rúng động, mặt trời mặt trăng tối tăm. Rồi câu 12–17 chuyển sang lời kêu gọi chuẩn bị: “Hãy hết lòng trở về cùng ta, kiêng ăn, khóc lóc và buồn rầu. Hãy xé lòng các ngươi, và đừng xé áo các ngươi.” Các thầy tế lễ phải khóc giữa hành lang và bàn thờ, kêu lên: “Hỡi Đức Giê-hô-va, xin hãy tiếc dân Ngài.”

Đây mới là thái độ thích hợp cho thời đại chúng ta đang sống — không phải nhảy múa và vui chơi, mà là gom mình quanh đền thánh, để qua quyền năng của Đức Chúa Trời, chúng ta được tẩy sạch khỏi tội lỗi trong khi Đức Chúa Giê-su đang hoàn tất công việc của Ngài trong nơi chí thánh.