Đức Chúa Trời Bị Đem Ra Xét Xử

Một phiên tòa được mở ra trên thiên đàng

Sách Gióp là quyển sách cổ xưa nhất của Kinh Thánh, một kiệt tác văn chương được Môi-se chấp bút khoảng 1.500 năm trước khi Đức Chúa Giê-su giáng sinh. Tuy được viết bởi Môi-se, sách kể lại câu chuyện của một tộc trưởng đã sống trước đó khoảng 500 năm, vào thời kỳ tổ phụ. Hai chương đầu được viết bằng văn xuôi, từ chương 3 đến Gióp 42:7 chuyển sang thể thơ, và đoạn kết từ câu 8 đến câu 17 trở lại văn xuôi.

Nhiều nhà thần học đã lúng túng khi tìm chủ đề chính của sách. Có người cho rằng sách trả lời câu hỏi vì sao người công bình phải chịu khổ; người khác lại nói sách dạy chúng ta kiên trì giữa hoạn nạn. Cả hai chủ đề này đều có mặt, nhưng câu chuyện sâu xa hơn thế nhiều. Điều thật sự đang diễn ra trong sách Gióp là một phiên tòa trên thiên đàng — một hình bóng tiên báo về sự phán xét điều tra hiện đang diễn ra ở nơi thánh trên trời.

Nếu đọc kỹ, người ta sẽ thấy đầy đủ các nhân vật của một tòa án: kẻ buộc tội là Sa-tan, vị luật sư bào chữa là Đức Chúa Giê-su, vị chánh án ngồi trên ngai, và bồi thẩm đoàn là các con trai của Đức Chúa Trời. Có chứng cớ được xem xét, có lời tố cáo và lời đáp, và cuối cùng có một bản án. Gióp 16:19 chính Gióp thưa cùng Đức Chúa Trời rằng: “Chánh giờ này, Đấng chứng tôi ở trên trời, và Đấng bảo lãnh cho tôi ở nơi cao.” Ngôn ngữ ấy là ngôn ngữ của một tòa án.

Một chi tiết then chốt cần ghi nhớ: khi câu chuyện này diễn ra, chưa có một trang Kinh Thánh nào được viết. Gióp không có những thông tin mà chúng ta có hôm nay để hiểu được những gì đang xảy ra trong thế giới vô hình. Trên trời người ta biết điều gì đang xảy ra dưới đất, nhưng dưới đất Gióp không biết điều gì đang xảy ra trên trời. Nếu Gióp có Kinh Thánh, thử thách của ông hẳn đã dễ chịu đựng hơn nhiều.

Gióp — người công bình, giàu có và rộng lòng

Màn kịch mở ra ở dưới đất. Gióp 1:1–3 giới thiệu một người ở xứ Út-xơ, “trọn vẹn, ngay thẳng, kính sợ Đức Chúa Trời và lánh khỏi điều ác.” Ông có bảy con trai, ba con gái — dấu chỉ phước hạnh trong văn hóa Kinh Thánh — cùng với 7.000 con chiên, 3.000 con lạc đà, 500 đôi bò, 500 lừa cái và rất nhiều tôi tớ. Ông là người giàu có nhất trong toàn cõi đông phương.

Một số nhà thần học buộc tội Gióp là người kiêu ngạo, tự mãn. Kinh Thánh không hề ủng hộ quan điểm đó. Trái lại, chính Đức Chúa Trời lên tiếng làm chứng về Gióp trong câu 8: “Ngươi có nhìn thấy Gióp, tôi tớ ta chăng? Trên đất chẳng có người nào giống như nó, vốn trọn vẹn và ngay thẳng, kính sợ Đức Chúa Trời, và lánh khỏi điều ác.”

Gióp không chỉ giàu mà còn rất thuộc linh. Ông là người cha quan tâm đến đời sống thiêng liêng của con cái. Mỗi khi các con tổ chức tiệc luân phiên trong nhà mình, ông cho mời chúng lại, dậy sớm dâng của lễ thiêu cho từng đứa, vì nói rằng: “Dễ thường các con ta có phạm tội và trong lòng từ chối Đức Chúa Trời chăng.” Ông cũng là người rất hào phóng. Trong Gióp 29:12–17, ông kể lại rằng ông đã giải cứu kẻ nghèo khổ, kẻ mồ côi không người giúp đỡ; ông là mắt cho người mù, là chân cho người què, là cha cho kẻ thiếu thốn, và đã bẻ gãy nanh của kẻ ác để giật con mồi khỏi răng nó. Một con người giàu có, thuộc linh và hào phóng — đó là Gióp.

Lời cáo buộc nhắm vào Đức Chúa Trời

Màn kịch khép lại trên đất, và mở ra trên thiên đàng. Gióp 1:6 chép: “Có một ngày các con trai của Đức Chúa Trời đến ra mắt Đức Giê-hô-va, Sa-tan cũng đến trong vòng chúng.” Các con trai của Đức Chúa Trời là những đại diện của các thế giới chưa hề phạm tội. Mỗi thế giới có một đại diện trong nghị hội thiên đàng. Sa-tan có mặt vì sau khi A-đam khuất phục cám dỗ, hắn đã chiếm đoạt vị trí đại diện của thế giới này.

Đức Chúa Trời, có lẽ với một sự vinh hạnh chính đáng, hỏi: “Ngươi có nhìn thấy Gióp, tôi tớ ta chăng?” Nó sống trong lãnh địa của ngươi, nhưng nó là tôi tớ ta. Đến đây Sa-tan tung ra lời thách thức then chốt của cả sách: “Gióp há kính sợ Đức Chúa Trời luống công sao? Chúa há chẳng dựng hàng rào binh vực ở bốn phía người, nhà người, và mọi vật thuộc về người sao?… Nhưng bây giờ hãy giơ tay Chúa ra, đụng đến hại các vật người có, ắt là người sẽ phỉ báng Chúa trước mặt.”

Đây là một quan niệm sai phổ biến cần phải sửa: Sa-tan không buộc tội Gióp; nó buộc tội Đức Chúa Trời. Không thể hiểu được thần học của sách này nếu không nắm được điều ấy. Lời tố cáo của Sa-tan đặt vấn đề: Gióp chỉ phụng sự Đức Chúa Trời vì những phước hạnh nó nhận được. Đức Chúa Trời đã “mua” lòng trung thành của Gióp bằng sự thịnh vượng. Cả thiên đàng nín thở lắng nghe và tự hỏi: lời tố cáo này có thật không?

Đức Chúa Trời đáp lại trong câu 12: “Nầy, các vật người có đều phó trong tay ngươi; nhưng chớ tra tay vào mình nó.” Sa-tan ra đi với niềm hân hoan độc địa, tin chắc sẽ chứng minh được luận điểm của mình.

Mất tất cả mà vẫn không hề lay chuyển

Điều xảy ra dưới đất thật khủng khiếp. Người Sa-bê đến cướp bò và lừa rồi giết các đầy tớ. Lửa từ trời rơi xuống thiêu nuốt đàn chiên cùng những người chăn. Người Canh-đê cướp đoạt lạc đà và giết tôi tớ. Một cơn cuồng phong làm sập ngôi nhà nơi tất cả các con của Gióp đang nhóm họp, giết chết tất cả. Tất cả những điều này không xảy ra trong nhiều ngày — Kinh Thánh cho biết các sứ giả nối tiếp nhau, người này còn đang nói thì người khác đã đến. Chỉ trong vòng vài phút, Gióp mất sạch của cải, tôi tớ và con cái. Ông hoàn toàn phá sản.

Gióp phản ứng thế nào? Gióp 1:20–22 chép: “Gióp bèn chỗi dậy, xé áo mình, và cạo đầu, đoạn sấp mình xuống đất mà thờ lạy, và nói rằng: Tôi trần truồng lọt khỏi lòng mẹ, và tôi cũng sẽ trần truồng mà về; Đức Giê-hô-va đã ban cho, Đức Giê-hô-va lại cất đi; đáng ngợi khen danh Đức Giê-hô-va!”

Gióp chỉ đúng một nửa. Đức Chúa Trời đã ban cho, nhưng Đức Chúa Trời không cất đi — chính Sa-tan mới là kẻ cất đi. Tuy nhiên Gióp không có cách nào biết điều đó vì ông không có Kinh Thánh. Dẫu vậy, ông không phỉ báng Đức Chúa Trời, không buộc tội Ngài làm điều bất nghĩa. Ta có thể tưởng tượng cả nghị hội trên trời reo lên: Đức Chúa Trời đúng, Sa-tan sai. Đây là một cuộc đại tranh chấp mang tính vũ trụ, và đôi mắt của cả vũ trụ đều dán vào trái đất. 1 Cô-rinh-tô 4:9 nói rằng trái đất là sân khấu của vũ trụ, được trưng bày cho cả loài người lẫn các thiên sứ.

Một nghị hội thứ hai diễn ra. Đức Chúa Trời lại tự hào nhắc đến Gióp, và lần này Sa-tan đưa ra lời tố cáo mới: “Lấy da đền da, phàm vật chi một người có, tất sẽ trao thế cho mạng sống mình. Nhưng bây giờ hãy giơ tay Chúa ra, đụng đến hại hại xương thịt người, ắt là người sẽ phỉ báng Chúa trước mặt.” Đức Chúa Trời cho phép, chỉ với điều kiện Sa-tan chừa mạng sống Gióp lại. Sa-tan ra đi và hành hạ Gióp bằng những ung độc dữ dội từ bàn chân đến đỉnh đầu.

Người vợ — bị Sa-tan dùng làm khí cụ — nói: “Hãy phỉ báng Đức Chúa Trời, và chết đi!” Gióp đáp: “Ngươi nói như một người đàn bà ngu muội. Ủa sao! Sự phước mà tay Đức Chúa Trời ban cho chúng ta, chúng ta lãnh lấy, còn sự tai họa mà tay Ngài giáng trên chúng ta, lại chẳng lãnh lấy sao?” Một lần nữa, Gióp chỉ đúng một nửa: Đức Chúa Trời không sai tai họa đến — Sa-tan mới là kẻ gây ra. Nhưng Gióp không biết. Đó là một chi tiết tối quan trọng để hiểu cả sách.

Sự im lặng của Đức Chúa Trời

Gióp đã mất của cải, tôi tớ, con cái, sức khỏe và sự ủng hộ của vợ. Ba người bạn thân nhất đến để an ủi nhưng cuối cùng trở thành những kẻ buộc tội. Tuy nhiên, điều khiến Gióp đau đớn nhất không phải là những mất mát ấy, mà là cảm giác bị người Bạn thân nhất — Đức Chúa Trời — bỏ rơi.

Một chi tiết khiến nhiều nhà thần học bối rối là sau chương 2, Sa-tan dường như biến mất khỏi câu chuyện. Tất cả các nhân vật chính khác đều xuất hiện lại ở phần kết, nhưng kẻ gây ra tất cả khổ đau này dường như thoát tội. Sự thật là Sa-tan không biến mất — hắn sẽ tái xuất ở cuối sách, dưới một cái tên khác.

Gióp có sự hiểu biết bất toàn. Sau một thời gian dài chịu khổ, ông đi đến chỗ tin rằng chính Đức Chúa Trời đang làm điều này cho mình. Trong Gióp 16:11–14 ông than: “Đức Chúa Trời đã phó tôi cho kẻ vô đạo, trao tôi vào tay kẻ gian ác… Ngài bắn tôi như tấm bia… Ngài xông vào tôi như một dõng sĩ.” Trong Gióp 19:6–11: “Đức Chúa Trời đã đánh đổ tôi… Ngài đã nổi giận cùng tôi, cầm tôi như là kẻ cừu địch Ngài.” Trong Gióp 23:3–5 ông kêu lên: “Ôi! chớ chi tôi biết nơi nào tìm được Chúa, hầu cho đi đến trước tòa của Ngài. Tôi sẽ bày duyên cớ tôi trước mặt Ngài.”

May thay Gióp đã không có cơ hội tự bào chữa, vì kẻ ngu nhất trong tòa án là người tự mình biện hộ cho mình. Điều ông không biết là Đức Chúa Trời đang là Đấng đại diện cho ông và bào chữa cho ông, dù ngoài mặt dường như Ngài đứng ngoài cuộc.

Dù vậy, giữa những lời than vãn, đức tin của Gióp vẫn bừng sáng. Gióp 13:15: “Dẫu Chúa giết ta, ta cũng còn nhờ cậy nơi Ngài.” Gióp 19:25–27: “Còn tôi, tôi biết rằng Đấng cứu chuộc tôi vẫn sống, đến lúc cuối cùng Ngài sẽ đứng trên đất. Sau khi da tôi, tức xác thịt này, đã bị tan nát, bấy giờ ngoài xác thịt tôi sẽ xem thấy Đức Chúa Trời.” Gióp 23:10: “Nhưng Chúa biết con đường tôi đi; khi Ngài đã thử rèn tôi, tôi sẽ ra như vàng.” Đừng quá khắt khe với Gióp — chúng ta có Kinh Thánh, còn ông thì không.

Lê-vi-a-than được vạch trần

Đến chương 38, Đức Chúa Trời đã nghe đủ. Ngài phán từ trong cơn gió lốc: “Kẻ này là ai dám dùng các lời không tri thức mà làm cho mờ ám các mưu định ta?” Trong các chương 38, 39 và 40, Đức Chúa Trời đặt cho Gióp hơn sáu mươi câu hỏi. Câu hỏi cốt lõi là: “Khi ta đặt nền trái đất, thì ngươi ở đâu?”

Điều thú vị là Đức Chúa Trời mô tả công cuộc sáng tạo theo đúng trật tự sáu ngày — ngày thứ nhất, thứ hai, thứ ba, thứ tư, thứ năm và thứ sáu. Mỗi câu hỏi lại làm cho Gióp thu nhỏ thêm. Gióp khiêm nhường nhận ra: vũ trụ không xoay quanh ông. Đức Chúa Trời đang nói: Gióp ơi, ta đang phải đối phó với một mớ hỗn loạn mang tầm cỡ vũ trụ. Ngươi là ai mà dám chất vấn một Đức Chúa Trời vĩ đại như vậy?

Gióp đáp: “Tôi vốn là vật không ra gì, sẽ đáp chi với Chúa? Tôi đặt tay lên che miệng tôi.” Nhưng Đức Chúa Trời còn vài câu hỏi nữa. Đến chương 41, đỉnh điểm của câu chuyện, Sa-tan tái xuất — nhưng dưới một danh xưng khác: Lê-vi-a-than.

Đức Chúa Trời hỏi Gióp: “Ngươi có thể câu sấu với lưỡi câu, hay là dùng dây mà xỏ lưỡi nó chăng?… Nó sẽ kết ước với ngươi, ngươi sẽ bắt nó làm tôi mọi đời đời chăng?” Đây không phải một con cá sấu thông thường. Gióp 41:18–21 mô tả: “Sự nhảy mũi nó giăng ánh sáng ra… Những ngọn lửa từ miệng nó phun ra, các đốm lửa lòe ra. Từ lỗ mũi nó khói bay ra như từ nồi nước sôi… Hơi thở nó làm hừng cháy than, và một ngọn lửa ra từ miệng nó.” Đây là một con rồng phun lửa.

Gióp 41:33–34 xác định rõ: “Trên đất chẳng có vật chi giống như nó; nó đã được dựng nên để không sợ gì hết. Nó nhìn xem các vật cao lớn; nó làm vua của mọi loài thú kiêu ngạo.” Ai là vua của những kẻ kiêu ngạo? Chính là kẻ đầu tiên kiêu ngạo trong lịch sử vũ trụ — kẻ đã nói “ta sẽ lên cao… ta sẽ giống như Đấng Rất Cao”: Sa-tan.

Ê-sai 27:1 xác nhận: “Đức Giê-hô-va sẽ dùng gươm cứng, lớn, và mạnh mà phạt Lê-vi-a-than, là con rắn lẹ làng, phạt Lê-vi-a-than là con rắn cong queo; và Ngài sẽ giết con vật lớn của biển.” Khải Huyền 12:7–9 đóng dấu chứng cuối cùng: “Con rồng lớn đó bị quăng xuống, tức là con rắn xưa, gọi là ma quỉ và Sa-tan, dỗ dành cả thiên hạ.” Ba danh xưng — Sa-tan, con rồng và con rắn — cùng chỉ về một kẻ. Lê-vi-a-than chính là biểu tượng của ma quỉ.

Gióp đã từng nói sẽ không nói nữa, nhưng giờ ông phải lên tiếng lại. Gióp 42:1–6: “Tôi biết rằng Chúa có thể làm được mọi sự… Bởi vậy tôi nói những điều tôi không hiểu… Trước lỗ tai tôi có nghe đồn về Chúa, nhưng bây giờ, mắt tôi đã thấy Ngài. Vì vậy, tôi lấy làm gớm ghê tôi, và ăn năn trong tro bụi.” Vấn đề của Gióp là gì? Thiếu hiểu biết. Ông đã tưởng chính Đức Chúa Trời gây ra mọi tai họa, nhưng thật ra là Lê-vi-a-than. Bây giờ ông đã hiểu.

Cả vũ trụ đang quan sát. Họ đã thấy gì về Đức Chúa Trời? Một Đức Chúa Trời nhân lành. Họ đã thấy gì về Sa-tan? Một kẻ ác độc, hủy diệt. Toàn vũ trụ đã thấy được sự khác biệt giữa Đức Chúa Trời và kẻ thù của Ngài. Gióp không hề phỉ báng Đức Chúa Trời, vì Kinh Thánh chép Đức Chúa Trời đã ban lại cho ông gấp đôi những gì ông từng có.

Câu chuyện sẽ được lặp lại trong thời kỳ cuối cùng

Câu chuyện này sẽ được tái diễn trong cơn đại nạn lớn — một thời kỳ hoạn nạn chưa từng có trong lịch sử thế giới. Kinh Thánh cho biết cả vũ trụ đang quan sát sẽ thấy trên đất này một thế hệ những con người yêu mến Đức Chúa Trời đến mức sẵn sàng chịu chết hơn là từ bỏ lòng tin nơi Ngài.

Ma quỉ sẽ cướp đi mọi sự của dân Đức Chúa Trời: của cải, sức khỏe, tự do — chúng sẽ bị tống ngục, gia đình quay lưng, bạn bè bỏ rơi. Họ sẽ không còn một sự nâng đỡ nào trên đất. Nhưng vì có kinh nghiệm của Gióp và những kinh nghiệm khác trong Kinh Thánh, họ sẽ nói như Gióp: “Dẫu Chúa giết ta, ta cũng còn nhờ cậy nơi Ngài.” Và như Gióp 23:10: “Khi Ngài đã thử rèn tôi, tôi sẽ ra như vàng.”

Hãy nhớ câu chuyện ba thanh niên Hê-bơ-rơ bị quăng vào lò lửa hực. Họ quý trọng mối liên hệ với Đức Chúa Trời hơn cả mạng sống mình. Đứng trước Nê-bu-cát-nết-sa, họ đáp: “Đức Chúa Trời mà chúng tôi hầu việc, có thể cứu chúng tôi thoát khỏi lò lửa hực, và chắc cứu chúng tôi khỏi tay vua. Dầu chẳng vậy, hỡi vua, xin biết rằng chúng tôi không hầu việc các thần của vua.” Nê-bu-cát-nết-sa cho hâm lò nóng gấp bảy lần thường lệ — hình ảnh của bảy tai vạ sau cùng trong cơn đại nạn. Họ bị quăng vào, nhưng họ đi lại trong ngọn lửa như đi trong vườn. Chỉ có sợi dây trói cháy đứt. Khi bước ra, ngay cả tóc cũng không xém, áo cũng không có mùi khói.

Đức Chúa Trời có thưởng cho các tôi tớ Ngài chăng? Có. Ngài có cứu họ khỏi thử thách chăng? Không. Ngài cứu họ giữa cơn thử thách. Điều này khác với điều mà nhiều người ngày nay đang dạy — rằng Hội Thánh sẽ được cất lên trời trước, còn cơn đại nạn dành cho người Do Thái. Những kẻ đang trông đợi như vậy sẽ rơi vào giữa cơn hoạn nạn mà không có một sự chuẩn bị nào trước đó.

Ê-sai 33 chép rằng chính người công bình mới có thể sống được với ngọn lửa hằng cháy, vì họ có một bản tính không thể bị thiêu hủy. Lửa của Đức Chúa Trời không thiêu nuốt họ. Còn kẻ ác sẽ bị lửa thiêu trong khoảnh khắc — không cháy đời đời — lửa thiêu sạch và thế là hết. Nhưng dân sự Đức Chúa Trời sẽ có thể sống trong sự hiện diện của một Đức Chúa Trời thánh khiết, ngay giữa ngọn lửa thiêu nuốt, vì họ đã yêu Đức Chúa Trời hơn cả mạng sống mình.