Tìm Thấy! Hòm Giao Ước!
Những giả thuyết về nơi cất giấu Hòm Giao Ước
Hiếm có cổ vật nào lại nổi tiếng trong cả thế giới Cơ-đốc lẫn ngoại đạo như Hòm Giao Ước. Có rất nhiều giả thuyết khác nhau về nơi Hòm đang được cất giấu: dưới đồi Gô-gô-tha trong khu Calvary của Gordon, tại Kuwait, trong đường hầm Ê-xê-chia gần Giê-ru-sa-lem, tại Engetti nơi tìm thấy các cuộn da Biển Chết, tại Bết-lê-hem, hay tại Ê-thi-ô-pi-a.
Một giả thuyết rất mạnh cho rằng Hòm được giấu trong một hang đá trên núi Nê-bô, nơi Môi-se qua đời và được an táng. Quan điểm này được trình bày trong sách ngụy kinh Ma-ca-bê thứ hai. Cần khẳng định rõ rằng các sách Ma-ca-bê không được linh cảm và không thuộc quy điển Kinh Thánh, nhưng chúng có giá trị lịch sử quan trọng.
Theo II Ma-ca-bê 2:4–8, tiên tri Giê-rê-mi, theo lời sấm truyền, đã đem đền tạm và Hòm Giao Ước cùng bàn thờ xông hương lên núi mà Môi-se đã trèo lên. Ông tìm thấy một hang đá, đặt mọi thứ vào đó và niêm phong lối vào. Khi những người đi theo cố đánh dấu đường, họ không thể tìm lại được. Giê-rê-mi tuyên bố nơi đó sẽ vô danh cho đến khi Đức Chúa Trời quy tụ dân Ngài lại và bày tỏ vinh quang.
Bà Ellen White trong sách Prophets and Kings trang 453 dường như xác nhận truyền thống này. Bà viết rằng những người công chính tại Giê-ru-sa-lem đã quyết định đặt Hòm thiêng — chứa hai bảng đá khắc Mười Điều Răn — ra khỏi tầm tay của những kẻ tàn bạo. Họ giấu Hòm trong một hang đá, và “Hòm thiêng đó hiện vẫn còn được giấu kín. Nó chưa hề bị xáo trộn kể từ khi được cất giấu”. Bà cũng cho biết hai bảng luật pháp sẽ được đem ra trình diện thế giới vào cuối thời gian như một bằng chứng rằng luật pháp Đức Chúa Trời vẫn còn ràng buộc cho đến hôm nay.
Sự duy nhất của Mười Điều Răn
Mười Điều Răn được ban hành theo một cách hoàn toàn độc đáo trong cả Kinh Thánh. Phần lớn các phần khác của Kinh Thánh, Đức Chúa Trời chỉ phán với tiên tri rồi tiên tri viết xuống. Nhưng với Mười Điều Răn, chính Đức Chúa Trời đã đích thân giáng lâm.
Xuất Ê-díp-tô Ký 19:11 chép: “Vì đến ngày thứ ba, Đức Giê-hô-va sẽ giáng lâm trên núi Si-na-i, trước mắt cả dân sự.” Phục Truyền Luật Lệ Ký 33:2 cho biết Ngài không đến một mình: “Đức Giê-hô-va đã đến từ Si-na-i… Ngài đến từ giữa muôn vàn vị thánh; từ tay hữu Ngài phát ra cho họ lửa của luật pháp Ngài.” Mười ngàn vị thánh ấy chính là các thiên sứ.
Không những đích thân giáng lâm, Đức Chúa Trời còn đích thân phán Mười Điều Răn bằng môi miệng Ngài. Phục Truyền Luật Lệ Ký 4:12–13 ghi: “Đức Giê-hô-va từ trong lửa phán cùng các ngươi… Ngài rao truyền cho các ngươi sự giao ước của Ngài… tức là mười điều răn; và Ngài chép các điều ấy trên hai bảng đá.”
Hơn nữa, chính Đức Chúa Trời đã đích thân viết Mười Điều Răn. Xuất Ê-díp-tô Ký 31:18 cho biết hai bảng chứng “là bảng đá, viết bởi ngón tay của Đức Chúa Trời.” Khi Môi-se đập vỡ hai bảng đá đầu tiên, Đức Chúa Trời truyền lệnh đem hai bảng đá khác lên núi và Ngài lại tự tay viết lần thứ hai (Xuất Ê-díp-tô Ký 34:1).
Như vậy, Đức Chúa Trời đích thân giáng lâm, đích thân phán, đích thân viết, và Ngài đến cùng với mười ngàn vị thánh. Không có phần nào khác trong Kinh Thánh được trao ban theo cách độc nhất như vậy.
Hiện tượng tại núi Si-na-i và sự chuẩn bị của dân sự
Xuất Ê-díp-tô Ký 19:16–19 mô tả những hiện tượng phi thường đi kèm với việc ban truyền luật pháp: sấm sét, chớp nhoáng, mây dày đặc, tiếng kèn rất lớn, núi Si-na-i đầy khói vì Đức Giê-hô-va giáng lâm trên đó trong lửa. Khói bốc lên như khói từ lò lửa, cả núi rúng động dữ dội, và tiếng phán của Đức Chúa Trời được nghe rõ. Cần ghi nhớ những chi tiết này, vì chúng sẽ trở lại ở phần cuối nghiên cứu.
Đức Chúa Trời đã yêu cầu dân Y-sơ-ra-ên chuẩn bị cách đặc biệt khi Ngài đến ban truyền luật pháp. Xuất Ê-díp-tô Ký 19:10–11 chép: “Hãy đi đến cùng dân sự, khiến dân tự nên thánh ngày nay và ngày mai, cùng phải giặt áo xống mình.” Trong Kinh Thánh, áo xống tượng trưng cho sự công bình, cho phẩm hạnh. Đức Chúa Trời đang truyền cho họ làm sạch đời sống, làm sạch phẩm hạnh, vì Ngài sắp bày tỏ Mười Điều Răn.
Hòm Giao Ước trong đền thánh trên đất
Sau khi ban Mười Điều Răn, Đức Chúa Trời truyền cho Môi-se dựng đền tạm. Một trong những vật dụng quan trọng nhất là Hòm Giao Ước, được đặt trong nơi Chí Thánh. Theo Phục Truyền Luật Lệ Ký 10:1–5, Môi-se đã đặt hai bảng đá vào trong Hòm theo lệnh truyền của Đức Chúa Trời.
Đây chính là lý do Hòm được gọi là Hòm Giao Ước: vì Mười Điều Răn là những điều khoản của giao ước giữa Đức Chúa Trời và Y-sơ-ra-ên. Phục Truyền Luật Lệ Ký 4:13 nói rõ: “Ngài rao truyền cho các ngươi biết sự giao ước của Ngài, tức là mười điều răn, và Ngài chép các điều ấy trên hai bảng đá.” Mười Điều Răn cũng được gọi là bảng chứng, và Hòm cũng được gọi là Hòm chứng cớ.
Xuất Ê-díp-tô Ký 26:31–34 mô tả Hòm Giao Ước được đặt ở vị trí trung tâm của nơi Chí Thánh, đằng sau bức màn ngăn cách nơi thánh và nơi Chí Thánh. Trong cả năm tôn giáo, công việc hằng ngày diễn ra ở hành lang ngoài và nơi thánh. Nhưng nơi Chí Thánh chỉ được đem ra chú ý mỗi năm một lần, vào Ngày Đại Lễ Chuộc Tội.
Lê-vi Ký 16:13–15 mô tả thầy tế lễ thượng phẩm rảy huyết trên nắp thi ân của Hòm. Trong suốt cả năm, tội lỗi của dân được chuyển vào đền thánh qua các sinh tế. Đến Ngày Đại Lễ Chuộc Tội, đền thánh được tẩy sạch khỏi mọi tội lỗi đã tích lũy. Đây chính là một hình thức mô tả cuộc phán xét: hồ sơ của những người Y-sơ-ra-ên xưng tội và ăn năn được xem xét, và họ nhận được sự bảo đảm tuyệt đối rằng tội lỗi đã bị xóa khỏi đời sống và khỏi sự hiện diện của Đức Chúa Trời.
Quyền năng cứu rỗi và quyền năng hủy diệt của Hòm
Hòm Giao Ước có một quyền năng phi thường — vừa cứu rỗi vừa hủy diệt. Khi dân Y-sơ-ra-ên ở trong mối quan hệ giao ước đúng đắn với Đức Chúa Trời, Hòm là nguồn an ủi và bảo vệ. Dân Số Ký 10:35–36 chép: “Hỡi Đức Giê-hô-va, xin chỗi dậy! Để cho kẻ thù nghịch Ngài bị tản lạc, và kẻ ghét Ngài chạy trốn khỏi trước mặt Ngài.”
Khi dân Y-sơ-ra-ên vượt qua sông Giô-đanh trong Giô-suê 3, các thầy tế lễ khiêng Hòm Giao Ước đi trước. Khi chân các thầy tế lễ chạm vào mép nước, dòng sông liền bị cắt đứt, và toàn dân vượt qua trên đất khô. Khi họ vừa lên đến bờ bên kia, dòng sông lại tuôn chảy như thác lũ. Đó là một phép lạ cứu rỗi vĩ đại khi dân ở trong mối quan hệ giao ước đúng đắn với Đức Chúa Trời.
Nhưng Hòm cũng có thể trở thành nguồn hủy diệt. Tại trận chiến Giê-ri-cô (Giô-suê 6:6–7), Hòm Giao Ước đi đầu đoàn quân Y-sơ-ra-ên. Sau bảy ngày diễu hành, tường thành Giê-ri-cô đổ sụp và những cư dân không cắt bì bị tiêu diệt.
Câu chuyện U-xa trong II Sa-mu-ên 6:6–7 cũng minh họa rõ điều này. Khi Hòm sắp ngã khỏi xe, U-xa đưa tay ra giữ — bất chấp lệnh truyền minh nhiên cấm đụng đến Hòm. Cơn thạnh nộ của Đức Chúa Trời nổi phừng và ông chết ngay tại đó. Tương tự, khi Hòm bị quân Phi-li-tin bắt đem về (I Sa-mu-ên 5), nó tuôn đổ tai vạ trên dân Ách-đốt, đến nỗi các thành Phi-li-tin chuyền tay nhau Hòm vì không ai dám giữ.
Hòm Giao Ước có quyền năng cứu rỗi những ai ở trong mối quan hệ giao ước với Đức Chúa Trời, và có quyền năng hủy diệt những ai cố ý chà đạp lời Ngài.
Đền thánh trên trời và cuộc phán xét trước khi Đấng Christ tái lâm
Xuất Ê-díp-tô Ký 25:40 cho biết đền thánh trên đất được dựng theo kiểu mẫu mà Đức Chúa Trời đã cho Môi-se thấy trên núi. Hê-bơ-rơ 8:1–5 và 9:24 khẳng định đền thánh trên đất chỉ là bản sao và hình bóng của đền thánh thật trên trời, nơi Đức Chúa Giê-su hiện đang phục vụ làm Thầy Tế Lễ Thượng Phẩm.
Nếu đền thánh trên đất có Ngày Đại Lễ Chuộc Tội, thì đền thánh trên trời cũng có một Ngày Phán Xét tương ứng. Đa-ni-ên 7:9–10 mô tả khung cảnh đó: “Ta nhìn xem cho đến chừng các ngôi đã đặt, và có Đấng Thượng Cổ ngồi ở trên… Ngàn ngàn hầu hạ Ngài và muôn muôn đứng trước mặt Ngài. Sự xét đoán đã sẵn sàng, và các sách đều mở ra.” Đây chính là cách nói tương đương với mười ngàn vị thánh tại núi Si-na-i — Đức Chúa Trời lại đến để phán xét cùng với muôn vàn thiên sứ.
Đa-ni-ên 7:13–14 cho biết Con Người — tức Đức Chúa Giê-su — đến gần Đấng Thượng Cổ trên các đám mây trời để nhận quyền thế, vinh hiển và một vương quốc. Vương quốc của Đức Chúa Giê-su không phải là một lãnh thổ địa lý, mà được cấu thành bởi dân sự Ngài. Trước khi Ngài thiết lập vương quốc, phải xác định rõ ai thuộc về Ngài. Đó là mục đích của cuộc phán xét.
Tiêu chuẩn của cuộc phán xét chính là Mười Điều Răn — đặt tại trung tâm Hòm Giao Ước. Gia-cơ 2:12 chép: “Hãy nói và làm dường như phải chịu luật pháp tự do đoán xét mình.” Truyền Đạo 12:13–14 kết luận: “Khá kính sợ Đức Chúa Trời và giữ các điều răn Ngài… vì Đức Chúa Trời sẽ đem đoán xét các công việc, đến đỗi việc kín nhiệm hơn hết, hoặc thiện hoặc ác cũng vậy.”
Chúng ta được cứu bởi ân điển qua đức tin, nhưng Kinh Thánh dạy rằng chúng ta sẽ được phán xét theo việc làm. Việc làm là bằng chứng cho thấy đức tin của chúng ta là chân thật, và việc làm được so sánh với luật pháp thánh khiết của Đức Chúa Trời.
Khải Huyền 14:6–7 mô tả thiên sứ thứ nhất công bố Tin Lành đời đời cho mọi nước, mọi chi phái, mọi dân tộc, kèm theo lời tuyên cáo: “Giờ phán xét của Ngài đã đến.” Cuộc phán xét diễn ra trong khi cánh cửa thương xót còn mở, trong khi Tin Lành còn được rao giảng. Đây phải là cuộc phán xét trước khi Đấng Christ tái lâm, diễn ra trên trời, trong nơi Chí Thánh của đền thánh.
Sự chuẩn bị cho ngày Đấng Christ tái lâm
Khải Huyền 11:19 mô tả khoảnh khắc đền thánh trên trời mở ra: “Đền thờ Đức Chúa Trời bèn mở ra ở trên trời, hòm giao ước bày ra trong đền thờ Ngài, rồi có chớp nhoáng, tiếng, sấm sét, động đất.” Những hiện tượng này chính xác trùng khớp với những gì xảy ra tại núi Si-na-i khi Đức Chúa Trời ban truyền Mười Điều Răn.
Như dân Y-sơ-ra-ên phải giặt áo xống để chuẩn bị, dân sự cuối cùng cũng phải có một sự chuẩn bị đặc biệt. Khải Huyền 14:12 mô tả thánh đồ cuối cùng: “là kẻ giữ điều răn của Đức Chúa Trời và giữ lòng tin Đức Chúa Giê-su.” Khải Huyền 12:17 cho biết con rồng nổi giận với những người “giữ các điều răn của Đức Chúa Trời và lời chứng của Đức Chúa Giê-su.” Khải Huyền 22:14 chép: “Phước thay cho những kẻ giặt áo mình đặng có phép đến nơi cây sự sống.”
I Giăng 3:1–3 dạy rằng mỗi người có hi vọng về sự tái lâm của Đức Chúa Giê-su thì “tự làm cho mình thanh sạch, cũng như Ngài là thanh sạch.” Ê-sai 33:14–16 mô tả người công chính sẽ ở được với ngọn lửa thiêu đốt: người “bước đi cách công bình, nói lời ngay thẳng, gớm ghiếc lợi sự bạo ngược, ve tay không nhận của hối lộ, bịt tai chẳng nghe chuyện đổ huyết, nhắm mắt chẳng thấy điều ác.”
Lê-vi Ký 23:29 dạy rằng trong Ngày Đại Lễ Chuộc Tội, ai không hạ mình thì sẽ bị truất khỏi dân sự. Giô-ên 2:12–13 kêu gọi: “Hãy hết lòng trở về cùng ta, kiêng ăn, khóc lóc và buồn rầu. Hãy xé lòng các ngươi, đừng xé áo các ngươi.” II Cô-rinh-tô 7:1 dạy chúng ta “làm cho mình sạch khỏi mọi sự dơ bẩn phần xác thịt và phần linh hồn, lại lấy sự kính sợ Đức Chúa Trời mà làm cho trọn việc nên thánh của chúng ta.” Hê-bơ-rơ 12:14 nhắc nhở: “sự nên thánh, vì nếu không nên thánh thì chẳng ai được thấy Đức Chúa Trời.”
Tít 2:11–14 tóm gọn: ân điển của Đức Chúa Trời dạy chúng ta “chừa bỏ sự không tin kính và tình dục thế gian”, sống “tiết độ, công bình và nhân đức”, “đợi chờ sự trông cậy hạnh phước” — tức là sự hiện đến vinh hiển của Đức Chúa Giê-su, Đấng “đã phó chính mình Ngài vì chúng ta để chuộc chúng ta khỏi mọi tội và làm cho sạch một dân thuộc riêng về Ngài, là dân có lòng sốt sắng về các việc lành.”
Tai vạ cuối cùng và sự lặp lại của Si-na-i
Như Hòm Giao Ước từng tuôn đổ tai vạ trên những kẻ không ở trong mối quan hệ giao ước với Đức Chúa Trời, vào cuối thời gian cũng vậy. Khải Huyền 16:17–21 mô tả khi thiên sứ thứ bảy đổ chén thạnh nộ ra trên không khí, các hiện tượng tại Si-na-i xuất hiện trở lại — nhưng lần này không phải trong bối cảnh cứu rỗi, mà trong bối cảnh hủy diệt.
“Thì có tiếng lớn từ trên trời ra, từ ngôi đến mà rằng: Xong rồi! Liền có chớp nhoáng, tiếng, sấm sét, động đất dữ dội, động đất lớn lắm đến nỗi từ khi có loài người trên đất chưa hề có như vậy.” Đó chính là tiếng phán, là chớp nhoáng, là sấm sét, là động đất — y như tại núi Si-na-i.
Thậm chí cả lửa cũng có mặt: những hòn mưa đá nặng khoảng một ta-lâng từ trời rơi xuống loài người. Đây không phải là mưa đá thông thường mà là mưa đá lửa, như đã từng xảy ra trong Xuất Ê-díp-tô Ký 9:24–25, kèm theo “lửa và diêm sinh” mà Khải Huyền cho biết sẽ giáng trên kẻ ác trong tai vạ thứ bảy.
Đức Chúa Trời đã muốn dạy chúng ta điều gì qua Hòm Giao Ước? Rằng có một đền thánh trên đất, trong Hòm có luật pháp dùng để đánh giá đời sống dân Ngài. Trong Ngày Đại Lễ Chuộc Tội, dân Ngài phải tẩy sạch đời sống để được Ngài cứu rỗi. Điều tương tự đang diễn ra trên trời ngay bây giờ — chỉ có điều, không phải Y-sơ-ra-ên mà là cả nhân loại đang được nhìn nhận. Đời sống của tất cả đang được so sánh với chuẩn mực vĩ đại của sự công bình, tức luật pháp thánh khiết của Đức Chúa Trời. Và Ngài đang mời gọi chúng ta, ngay trong thời gian thương xót này, hãy đến đền thánh với tội lỗi của mình, xưng tội và ăn năn, để tội lỗi được tẩy sạch khỏi đền thánh và khỏi đời sống chúng ta.