Đền Thánh Sẽ Được Tẩy Sạch (Phần 2)

Lời Cầu Nguyện Mở Đầu Và Bối Cảnh Bài Học

Lạy Cha thiên thượng yêu thương, khi chúng con nhìn vào thế giới, mọi sự dường như đang quay cuồng ngoài tầm kiểm soát. Nhưng chúng con biết rằng Ngài đang ngự trên ngai mình ở thiên đàng, vượt trên mọi tiếng ồn ào và xao động của trần gian. Không điều gì thoát khỏi sự chú ý của Ngài; mọi sự đều ở trong tay Ngài cách trọn vẹn. Chúng con tạ ơn Ngài vì có thể tin cậy nơi một Đức Chúa Trời tuyệt vời như vậy. Khi chúng con nghiên cứu phần thứ hai của lời tiên tri trong Đa-ni-ên 8, chúng con cầu xin sự giúp đỡ của Đức Thánh Linh. Xin giúp chúng con hiểu không chỉ bằng tri thức mà còn bằng kinh nghiệm. Chúng con cầu xin trong danh Đức Chúa Giê-su. A-men.

Điều đầu tiên chúng ta cần làm trong bài học hôm nay là ôn lại những gì đã nghiên cứu lần trước về Đa-ni-ên đoạn 8.

Tóm Lược Khải Tượng Đa-ni-ên 8

Khải tượng trong Đa-ni-ên 8 bắt đầu với một con chiên đực có hai sừng, trong đó một sừng cao hơn sừng kia, và sừng cao hơn mọc lên sau cùng. Con chiên đực tượng trưng cho vương quốc Mê-đi Ba Tư, hai sừng cho thấy đây là một vương quốc kép, trong đó Ba Tư là thế lực vượt trội mọc lên sau cùng.

Kế đến là một con dê đực bay đến, tượng trưng cho vương quốc Hy Lạp. Con dê có một cái sừng đáng chú ý giữa hai mắt, đại diện cho vị vua đầu tiên là A-léc-xan-đơ Đại Đế. Khi vương quốc đang mạnh, sừng lớn bị gãy, và bốn sừng khác mọc lên thay thế, tượng trưng cho bốn phần chia của đế quốc A-léc-xan-đơ.

Từ một trong bốn sừng theo bốn hướng gió, một cái sừng nhỏ trỗi dậy. Sừng nhỏ này khởi sự từ Pergamum tại Tiểu Á và trước hết bành trướng theo chiều ngang qua những cuộc chinh phục thuộc về đất. Nhưng sau đó sừng nhỏ bước vào giai đoạn thứ hai: cuộc chiến không còn nhằm vào các vương quốc trên đất, mà chống lại chính Đức Chúa Trời của thiên đàng. Sừng nhỏ tấn công đạo binh — tức dân sự của Đức Chúa Trời — và tấn công cả Đấng làm tướng đạo binh, là Đức Chúa Giê-su, cất đi của lễ hằng dâng, tức công việc của Ngài tại nơi thánh và tòa án trên trời.

Hai Hữu Thể Thiên Thượng Và Lời Tiên Tri 2300 Ngày

Giữa khải tượng, hình ảnh tạm dừng, và có một cuộc đối thoại giữa hai hữu thể thiên thượng. Một vị hỏi: cho đến chừng nào khải tượng về con chiên đực, con dê và hai giai đoạn của sừng nhỏ sẽ kéo dài? Vị kia đáp: cho đến hai ngàn ba trăm buổi chiều và buổi mai, rồi nơi thánh sẽ được tẩy sạch.

Thiên sứ Gáp-ri-ên đã giải thích phần lớn khải tượng — gọi là chazon trong tiếng Hê-bơ-rơ: con chiên đực, hai sừng, con dê bay, sừng đáng chú ý, bốn sừng, cuộc bành trướng theo chiều ngang và cuộc tấn công theo chiều dọc của sừng nhỏ. Nhưng khi đến phần liên quan đến 2300 ngày và cuộc đối thoại của hai hữu thể thiên thượng, ông phải tạm ngưng. Đức Chúa Trời truyền cho ông giải thích marae — một từ Hê-bơ-rơ khác cho “khải tượng”, chỉ riêng phần xuất hiện của hai hữu thể — nhưng Đa-ni-ên đã không thể tiếp nhận được nữa.

Đa-ni-ên 8:27 chép: “Bấy giờ ta, Đa-ni-ên, mê mẩn, và đau ốm trong mấy ngày; đoạn ta chỗi dậy và làm việc vua. Ta lấy làm lạ về sự hiện thấy ấy, nhưng chẳng ai rõ ý nó.” Chữ “sự hiện thấy” ở đây không phải chazon mà là marae. Đa-ni-ên hiểu toàn bộ khải tượng vì Gáp-ri-ên đã giải nghĩa, nhưng phần ông không hiểu chính là cuộc đối thoại giữa hai hữu thể về thời gian 2300 ngày.

Bối Cảnh Lịch Sử: Từ Năm 550 TC Đến Năm 538 TC

Đa-ni-ên đoạn 8 xảy ra vào năm 550 TC. Khải tượng cho biết sau 2300 ngày nơi thánh sẽ được tẩy sạch, nhưng không có một ngày khởi đầu nào được đề cập. Để biết khi nào 2300 ngày kết thúc, cần phải biết khi nào chúng bắt đầu — và nơi tự nhiên để tìm lời giải thích là đoạn kế tiếp.

Đa-ni-ên đoạn 9 diễn ra vào năm 538 TC, ngay sau khi Ba-by-lôn vừa sụp đổ. Lúc này Đa-ni-ên biết rằng Đức Chúa Trời đã phán qua tiên tri Giê-rê-mi rằng dân Y-sơ-ra-ên sẽ bị lưu đày tại Ba-by-lôn 70 năm. Trong II Sử Ký 36:15–21, chúng ta đọc thấy lý do của cuộc lưu đày: dân sự đã chế giễu các sứ giả của Đức Chúa Trời, khinh dể lời Ngài và nhạo báng các tiên tri Ngài, cho đến khi cơn thạnh nộ của Đức Giê-hô-va nổi lên không phương cứu chữa. Vua Ba-by-lôn đã đốt đền thờ, phá đổ tường thành Giê-ru-sa-lem, và bắt dân còn sót đem qua Ba-by-lôn — cho đến khi đất được hưởng ngày sa-bát của nó, đủ 70 năm.

Cuộc lưu đày bắt đầu vào năm 605 TC, khi chính Đa-ni-ên cùng ba người bạn bị Nê-bu-cát-nết-sa đem về Ba-by-lôn. Tính 70 năm từ 605 TC, ta đến năm 536 TC. Nhưng vào năm 538 TC, Đa-ni-ên không thấy điều gì xảy ra; chỉ còn hai năm nữa là tới mốc 70 năm mà vẫn chưa có chiếu chỉ nào cho dân hồi hương.

Cuộc Vật Lộn Của Đa-ni-ên: Hòa Hợp Hai Lời Tiên Tri

Đa-ni-ên 9:1–2 cho biết Đa-ni-ên đã nghiên cứu các sách và hiểu rằng Đức Chúa Trời đã định 70 năm cho sự hoang vu của Giê-ru-sa-lem qua lời Giê-rê-mi. Nhưng dường như ông không thể hòa hợp được lời tiên tri 70 năm của Giê-rê-mi với lời tiên tri 2300 ngày — vốn là 2300 năm theo nguyên tắc một ngày tương đương một năm.

Đa-ni-ên tự hỏi: phải chăng vì sự phản nghịch của dân sự, Đức Chúa Trời đã quyết định không làm trọn lời Ngài kết thúc cuộc lưu đày sau 70 năm, mà kéo dài thành 2300 năm? Đây là vấn đề khiến Đa-ni-ên trăn trở.

Vì vậy, ông dâng lên Đức Chúa Trời một trong những lời cầu nguyện cầu thay đẹp đẽ nhất trong toàn bộ Kinh Thánh, ghi lại trong Đa-ni-ên 9:4–19. Lời cầu nguyện này có ba phần rõ rệt:

Thứ nhất, sự xưng tội (câu 4–11a): Đa-ni-ên xưng nhận tội lỗi của chính mình và của dân sự, không lý do, không bào chữa: “Chúng tôi đã phạm tội, làm sự trái ngược, ăn ở hung dữ, chúng tôi đã bạn nghịch và đã xây bỏ các giềng mối và lệ luật của Ngài.”

Thứ hai, hậu quả của sự bất tuân (câu 11b–14): Đa-ni-ên mô tả tai họa đã giáng trên Y-sơ-ra-ên — sự rủa sả và lời thề đã chép trong luật pháp Môi-se được đổ ra trên họ vì cớ tội lỗi.

Thứ ba, sự cầu thay (câu 15–19): Đa-ni-ên cầu xin Đức Chúa Trời tỏ lòng thương xót, cầu nguyện cho thành Giê-ru-sa-lem, cho nơi thánh hoang vu và cho dân sự — chính những vấn đề đã được nêu ra trong Đa-ni-ên đoạn 8 về sự chà đạp suốt 2300 ngày.

Điểm cao trào của lời cầu nguyện nằm ở câu 19: “Hỡi Chúa, hãy nghe! Hỡi Chúa, hãy tha thứ! Hỡi Chúa, hãy để ý và làm đi! Vì cớ chính Ngài, Đức Chúa Trời tôi ơi, xin chớ trì hoãn.” Chữ “trì hoãn” trong Cựu Ước được dùng theo nghĩa “chậm trễ”. Mối bận tâm thật sự của Đa-ni-ên là Đức Chúa Trời sẽ kéo dài thời gian từ 70 năm thành 2300 năm. Ông nài xin: lạy Chúa, dù dân sự đã phạm tội, xin đừng kéo dài thời gian ấy.

Sứ Mệnh Của Gáp-ri-ên Trở Lại Để Giải Nghĩa Marae

Khi Đa-ni-ên kết thúc lời cầu nguyện, Gáp-ri-ên được sai đến với câu trả lời. Cần lưu ý rằng trong Đa-ni-ên 9:1–19 không có khải tượng mới nào, không có sự xuất hiện của hữu thể thiên thượng nào — chỉ có lời cầu nguyện.

Đa-ni-ên 9:20–23 cho biết khi Đa-ni-ên còn đang cầu nguyện, Gáp-ri-ên — chính thiên sứ đã hiện ra với ông trong khải tượng đoạn 8 — bay nhanh đến và phán: “Hỡi Đa-ni-ên, bây giờ ta ra để ban sự khôn sáng cho ngươi được hiểu biết… Vậy, hãy suy nghĩ sự đó và hãy hiểu biết sự hiện thấy.” Chữ “sự hiện thấy” cuối cùng này chính là marae — phần mà Đa-ni-ên đã không hiểu được trong đoạn 8.

Gáp-ri-ên không cần giải thích lại con chiên đực, con dê, sừng đáng chú ý, bốn sừng, hay sừng nhỏ trong khía cạnh địa lý và tôn giáo của nó — tất cả đã được giải nghĩa rồi. Phần duy nhất ông cần giải thích là lời tiên tri 2300 ngày.

70 Tuần Lễ Được Cắt Ra Từ 2300 Ngày

Đa-ni-ên 9:24 chép: “Có bảy mươi tuần lễ định cho dân ngươi và thành thánh ngươi.” Chữ “định” ở đây là từ chathak trong tiếng Hê-bơ-rơ — một hapax legomenon, nghĩa là chỉ xuất hiện duy nhất một lần trong toàn bộ Cựu Ước. Tuy được dịch theo nhiều cách khác nhau, nghĩa cơ bản của từ này là “cắt đi” hoặc “cắt ra”.

Dù không xuất hiện ở chỗ khác trong Kinh Thánh Hê-bơ-rơ, từ chathak được dùng trong Mishnah — bộ sưu tập truyền thống Do Thái cổ xưa — với các nghĩa: cắt các phần của con sinh tế, cắt da quy đầu trong lễ cắt bì, cắt tim đèn, cắt quặng từ núi, và cắt một câu Kinh Thánh thành hai phần. Nghĩa nền tảng vẫn là: cắt ra.

Nếu một vật được cắt ra, nó phải được cắt ra từ một cái gì đó. Cũng như muốn cắt một nhánh khỏi cây thì phải có cái cây. Vậy 70 tuần lễ được cắt ra từ đâu? Câu trả lời duy nhất hợp lý: từ lời tiên tri 2300 ngày — phần lời tiên tri dài hơn mà 70 tuần là khúc đầu được cắt ra.

Đa-ni-ên đoạn 10:1 xác nhận điều này: “Năm thứ ba đời Si-ru, vua Phe-rơ-sơ, có một sự tỏ ra cho Đa-ni-ên… Đa-ni-ên hiểu sự đó, và được biết ý của sự hiện thấy.” Trước lời tiên tri 70 tuần, Đa-ni-ên không hiểu marae; sau lời tiên tri 70 tuần, ông hiểu. Vậy 70 tuần lễ chính là chìa khóa để giải nghĩa lời tiên tri 2300 ngày.

Tại Sao Nhiều Học Giả Từ Chối Mối Liên Kết Này

70 tuần lễ là ngôn ngữ tượng trưng. Mỗi tuần có bảy ngày, nên 70 tuần × 7 = 490 ngày, tượng trưng cho 490 năm theo nguyên tắc một ngày là một năm. Hầu như không có học giả nào ngày nay dám hiểu 70 tuần theo nghĩa đen, vì rõ ràng đây là 70 tuần lễ năm.

Lý do thật sự khiến phần lớn học giả — kể cả nhiều học giả Cơ-đốc Phục Lâm — không muốn nối kết Đa-ni-ên 8 với Đa-ni-ên 9 rất đơn giản: nếu áp dụng nguyên tắc một ngày là một năm cho 70 tuần lễ, thì cũng phải áp dụng nguyên tắc đó cho 2300 ngày, vì 70 tuần được cắt ra từ 2300 ngày. Và nếu làm như vậy, người ta sẽ phải đối diện với những kết luận rất nghiêm trọng về thời điểm tẩy sạch nơi thánh — kết luận dẫn đến những hệ quả thần học không thể tránh khỏi.

Dù vậy, bằng chứng nội tại trong hai đoạn này là quá rõ ràng: từng điểm một cho thấy hai đoạn được kết nối chặt chẽ với nhau.

Sáu Công Tác Trong 70 Tuần Lễ

Đa-ni-ên 9:24 liệt kê sáu việc sẽ được hoàn thành trong thời kỳ 70 tuần lễ — đặc biệt là trong tuần lễ cuối cùng:

1. Để ngăn sự phạm pháp. Chữ “phạm pháp” ở đây là từ mạnh nhất trong Cựu Ước cho tội lỗi — nên dịch là “sự phản loạn” hay “cuộc nổi loạn cao tay” chống lại Đức Chúa Trời. Trong tiếng Hê-bơ-rơ, danh từ này có mạo từ xác định, ám chỉ một sự phản nghịch cụ thể — sự phản nghịch liên tục của Y-sơ-ra-ên chống lại Đức Chúa Trời. Y-sơ-ra-ên có thể chấm dứt sự phản nghịch ấy theo một trong hai cách: tiếp nhận Đấng Mê-si, hoặc cự tuyệt Ngài cách dứt khoát — điều này sẽ chấm dứt thể chế thần quyền Hê-bơ-rơ. Lời tiên tri và các sách Phúc Âm cho biết họ đã chọn cách thứ hai.

2. Để dứt tội lỗi. Không phải để chấm dứt việc phạm tội, nhưng để chấm dứt tội lỗi bằng cách mang lấy chúng. Hê-bơ-rơ 1:3 chép: “Khi Ngài đã làm xong sự sạch tội lỗi của chúng ta, bèn ngồi bên hữu Đấng tôn nghiêm ở trong nơi rất cao.” Hê-bơ-rơ 9:28 nói Đấng Christ đã “dâng mình chỉ một lần đặng cất tội lỗi của nhiều người.” Hê-bơ-rơ 9:26 chép Ngài đã hiện ra một lần vào cuối các thời đại để cất bỏ tội lỗi bằng sự hy sinh chính mình. Hê-bơ-rơ 10:12 chép: “Nhưng Ngài đã vì tội lỗi dâng chỉ một của lễ, rồi ngồi đời đời bên hữu Đức Chúa Trời.” Đây là công tác thuộc về Đấng Mê-si.

3. Để làm sự chuộc tội cho gian ác. Ai là Đấng đã hòa giải con người với Đức Chúa Trời? Chính Đức Chúa Giê-su. Ê-sai 53 chép: “Người đã vì tội lỗi chúng ta mà bị vết, vì sự gian ác chúng ta mà bị thương; bởi sự sửa phạt người chịu, chúng ta được bình an, bởi lằn roi người, chúng ta được lành bịnh.” Rô-ma 5:10 nói: “Chúng ta đã được hòa thuận với Đức Chúa Trời bởi sự chết của Con Ngài.” II Cô-rinh-tô 5:18–19 cũng nối kết chức vụ hòa giải với Đấng Mê-si: “Đức Chúa Trời ở trong Đấng Christ làm cho thế gian lại hòa với Ngài.”

4. Để đem sự công bình đời đời vào. Đức Chúa Giê-su được gọi tiên tri là “Đức Giê-hô-va sự công bình của chúng ta” (Giê-rê-mi 23:6). I Giăng 2:1 gọi Ngài là “Đấng Christ là Đấng công bình.” Ê-sai 53:11 chép: “Đầy tớ công bình của ta sẽ lấy sự thông biết về mình làm cho nhiều người được xưng công bình; và người sẽ gánh lấy tội lỗi họ.” I Cô-rinh-tô 1:30 gọi Đấng Christ là sự công bình của chúng ta. Bằng đời sống và sự chết của Ngài trên đất, Đức Chúa Giê-su đã đem sự công bình đời đời vào.

5. Để đặt ấn tín — tốt hơn nên dịch là chấm dứt — sự hiện thấy và lời tiên tri. 70 tuần lễ kết thúc vào năm 34 SC. Sự kiện đánh dấu sự chấm dứt này là cái chết tử đạo của Ê-tiên. Ê-tiên là vị tiên tri cuối cùng được sai đến cho Tòa Công Luận Do Thái — cho thể chế thần quyền Hê-bơ-rơ theo nghĩa đen. Ê-tiên đã thấy khải tượng về Đấng Christ ở nơi thánh trên trời: “Tôi thấy các từng trời mở ra, và Con người đứng bên hữu Đức Chúa Trời.” Đây là khải tượng cuối cùng cho dân tộc Do Thái. Khi họ ném đá Ê-tiên, sự hiện thấy và lời tiên tri dành cho thể chế đó đã chấm dứt.

6. Để xức dầu Đấng rất thánh. Cách dịch sát nghĩa là “xức dầu nơi chí thánh”. Cụm từ này có thể hiểu theo hai cách: chỉ về một con người — Đức Chúa Giê-su, Đấng thánh trên hết mọi đấng thánh — hoặc chỉ về nơi chí thánh trong đền thờ trên trời. Cả hai cách hiểu đều đúng, vì khi đền tạm Hê-bơ-rơ được khánh thành, toàn bộ đền thờ — bao gồm nơi chí thánh — đều được xức dầu, đồng thời thầy tế lễ thượng phẩm A-rôn cũng được xức dầu (Lê-vi Ký 8:1–12).

Khi Đức Chúa Giê-su lên thiên đàng, Ngài đã được xức dầu làm Thầy Tế Lễ Thượng Phẩm cho dân Ngài. Công Vụ 2:32–36 cho biết Phi-e-rơ vào ngày lễ Ngũ Tuần đã giảng giải rằng Đức Chúa Giê-su được xức dầu làm Thầy Tế Lễ và Vua trên dân Ngài. Bà Ellen White trong sách Acts of the Apostles trang 38 viết: “Sự đổ ra trong ngày Ngũ Tuần là thông điệp của thiên đàng cho biết lễ tấn phong Đấng Cứu Chuộc đã được hoàn tất. Theo lời hứa của Ngài, Ngài đã sai Đức Thánh Linh từ trời đến trên các môn đồ Ngài, làm dấu hiệu rằng với tư cách Thầy Tế Lễ và Vua, Ngài đã nhận được mọi quyền bính trên trời và dưới đất, và là Đấng Chịu Xức Dầu trên dân Ngài.”

Thi Thiên 133 mô tả việc xức dầu A-rôn — dầu chảy xuống râu, xuống áo, dồi dào đến nỗi chảy xuống núi Si-ôn. Hình ảnh này tiên tri về ngày lễ Ngũ Tuần khi Đức Chúa Giê-su nhận được Đức Thánh Linh từ Cha và đổ Ngài xuống trên các môn đồ tại phòng cao trên núi Si-ôn.

Chìa Khóa Cho Năm 1844

Đa-ni-ên đoạn 10:1 chép: “Năm thứ ba đời Si-ru, vua Phe-rơ-sơ, có một sự tỏ ra cho Đa-ni-ên… Lời ấy là thật, song chỉ về một thời gian dài; và người hiểu lời đó, hiểu biết sự hiện thấy.” Cuối cùng Đa-ni-ên đã hiểu marae — vì Gáp-ri-ên đã giải nghĩa lời tiên tri 70 tuần.

Vì 70 tuần lễ là phần đầu được cắt ra từ lời tiên tri 2300 ngày, nếu chúng ta biết khi nào 70 tuần bắt đầu, chúng ta cũng biết khi nào sự tẩy sạch nơi thánh khởi đầu — 2300 năm sau đó. Ngày tháng ấy chính là năm 1844. Cụ thể hơn, qua việc nghiên cứu các lễ hội Hê-bơ-rơ, chúng ta có thể xác định cả ngày lẫn tháng: ngày 22 tháng 10 năm 1844 — khi 2300 năm kết thúc, và tiến trình tẩy sạch nơi thánh bắt đầu.