Lời Tiên Tri Nền Tảng Của Kinh Thánh
Đức Chúa Trời Biết Tư Tưởng Của Vua
Đa-ni-ên 2 mở ra với một sự thật nền tảng: Đức Chúa Trời biết điều mà vua Nê-bu-cát-nết-sa suy nghĩ khi nằm trên giường. Đa-ni-ên nói thẳng với vua:
“Hỡi vua, khi vua nằm trên giường, có những tư tưởng đến trong trí về sự xảy đến sau này; và Đấng tỏ ra những sự kín nhiệm đã cho vua biết điều sẽ xảy đến.” (Đa-ni-ên 2:29)
Nê-bu-cát-nết-sa đang băn khoăn về tương lai của vương quốc mình. Đức Chúa Trời đọc được tư tưởng ấy, và Ngài đáp lại bằng một giấc chiêm bao. Nhưng có một chi tiết kỳ lạ: khi vua thức dậy, ông không thể nhớ được giấc chiêm bao nữa. Đa-ni-ên 2:3 ghi lại: “Ta đã thấy một chiêm bao, và lòng ta bối rối, muốn biết chiêm bao đó.”
Ai đã khiến vua quên giấc chiêm bao? Chính Đức Chúa Trời. Và Ngài có một mục đích rõ ràng trong việc đó.
Đức Chúa Trời Vạch Trần Tôn Giáo Ba-by-lôn
Đức Chúa Trời biết trước rằng việc đầu tiên Nê-bu-cát-nết-sa sẽ làm là triệu tập các thuật sĩ, đồng bóng, phù thủy và người Canh-đê — giai cấp tế lễ của Ba-by-lôn — để thuật lại giấc chiêm bao. Khi họ tỏ ra bất lực, sự bất lực ấy sẽ phơi bày trước mặt cả triều đình rằng tôn giáo của Ba-by-lôn là rỗng tuếch.
Những người Canh-đê thú nhận:
“Chẳng có ai trên đất này có thể tỏ ra việc của vua… ngoại trừ các thần, mà các thần thì không ở chung với loài xác thịt.” (Đa-ni-ên 2:10–11)
Họ nói rằng các thần của họ là những vị thần giấu kín, không tỏ lộ. Nhưng Đức Chúa Trời của Kinh Thánh thì hoàn toàn ngược lại. A-mốt 3:7 chép:
“Cũng vậy, Chúa Giê-hô-va chẳng có làm một việc gì mà Ngài chưa tỏ sự kín nhiệm Ngài ra trước cho tôi tớ Ngài, là các đấng tiên tri.”
Các thần ngoại bang giấu kín; còn Đức Chúa Trời tỏ bày. Ba từ khóa mà người Canh-đê đã dùng — “các thần”, “không ở”, “xác thịt” — lại vang vọng cách kỳ diệu trong Giăng 1:1, 14: “Ban đầu có Ngôi Lời… Ngôi Lời đã trở nên xác thịt, ở giữa chúng ta.” Đấng bày tỏ những điều kín nhiệm của Đức Chúa Trời chính là Đức Chúa Giê-su trong xác thịt.
Cuộc Cờ Giữa Đức Chúa Trời Và Sa-tan
Khi tôn giáo Ba-by-lôn bị vạch trần, Sa-tan lập tức phản công: vua truyền lệnh giết tất cả những người khôn ngoan, kể cả Đa-ni-ên và ba người bạn của ông. Sa-tan đã thấy bốn thanh niên Hê-bơ-rơ này là mối đe dọa kể từ chương 1, khi họ trung tín với Đức Chúa Trời trong việc ăn uống. Hắn muốn loại trừ họ.
Nhưng Đức Chúa Trời lật ngược nước cờ. Thay vì bị tiêu diệt, Đa-ni-ên và ba bạn được nâng lên địa vị cao trong vương quốc (Đa-ni-ên 2:48–49) và ảnh hưởng đến triều chính trong nhiều thập kỷ.
Lịch sử giống như một ván cờ. Sa-tan đi một nước, Đức Chúa Trời đáp trả. Nhưng Sa-tan chơi ở thế bất lợi tuyệt đối, vì Đức Chúa Trời biết trước mọi nước cờ của hắn — Ngài biết cuối cùng từ ban đầu.
Khi Đa-ni-ên muốn biết giấc chiêm bao, ông không tìm đến chiêm tinh, không xem chỉ tay, không cầu hồn người chết. Ông và ba bạn đã cầu nguyện, xin Đức Chúa Trời tỏ điều kín nhiệm (Đa-ni-ên 2:17–18). Đó là phương cách duy nhất Cơ-đốc nhân nên dùng khi muốn biết tương lai.
Pho Tượng Lớn Và Bốn Vương Quốc Nối Tiếp
Giấc chiêm bao là một pho tượng vĩ đại với năm phần kim loại:
- Đầu bằng vàng ròng
- Ngực và cánh tay bằng bạc
- Bụng và đùi bằng đồng
- Ống chân bằng sắt
- Bàn chân bằng sắt pha đất sét
Lời giải nghĩa được chính Đa-ni-ên đưa ra. Đa-ni-ên 2:38 nói rõ: “Vua là cái đầu bằng vàng đó.” Vương quốc của Nê-bu-cát-nết-sa chính là Ba-by-lôn.
Sau đó sẽ “dấy lên một nước khác kém vua” (câu 39), rồi “một nước thứ ba bằng đồng” cai trị khắp đất, và cuối cùng “nước thứ tư bền cứng như sắt” (câu 40). Không cần đến sách lịch sử, chính sách Đa-ni-ên đã đặt tên cho ba vương quốc đầu tiên: Ba-by-lôn (chương 2 và 5), Mê-đi và Phe-rơ-sơ (chương 5, khi Đa-ri-út người Mê-đi chiếm Ba-by-lôn), và Hy Lạp (chương 8, được gọi đích danh).
Vương quốc thứ tư, kế tiếp Hy Lạp, là Đế Quốc Rô-ma. Sử gia Edward Gibbon, một sử gia thế tục, đã gọi Rô-ma là “chế độ quân chủ sắt của Rô-ma” trong bộ Sự Suy Tàn Và Sụp Đổ Của Đế Quốc Rô-ma, đúng như Kinh Thánh mô tả: “Như sắt đập vỡ và bẻ gãy mọi vật, thì nó cũng sẽ đập vỡ và bẻ gãy.”
Một điểm quan trọng cần nhấn mạnh: không có khoảng trống nào trong dòng chảy lịch sử của Đa-ni-ên 2. Một số nhà giải kinh cho rằng có một khoảng cách 1.900 năm giữa ống chân và bàn chân, nhưng Kinh Thánh không hề gợi ý điều đó. Các vương quốc nối tiếp nhau không gián đoạn.
Bàn Chân Sắt Pha Đất Sét: Sự Pha Trộn Bất Hợp Pháp
Đa-ni-ên 2:41–43 mô tả bàn chân và ngón chân là sắt pha đất sét. Mười ngón chân tượng trưng cho việc Đế Quốc Rô-ma sẽ bị chia thành mười nước — Rô-ma vẫn tồn tại (vì còn sắt) nhưng ở trạng thái phân chia.
Nhưng có một yếu tố mới được thêm vào: đất sét của thợ gốm. Sắt có trước, đất sét được thêm vào sau. Vì mọi yếu tố khác trong giấc chiêm bao — vàng, bạc, đồng, sắt, đá, núi — đều là biểu tượng, nên đất sét cũng phải là biểu tượng.
Đây không còn là Rô-ma chính trị thuần túy nữa, mà là một Rô-ma pha trộn. Và sự pha trộn giữa sắt và đất sét là sự pha trộn bất hợp pháp — không ai có lý trí lại trộn hai vật liệu trái ngược như vậy mà mong có được sức bền.
Đất Sét Của Thợ Gốm Tượng Trưng Cho Hội Thánh
Kinh Thánh tự giải nghĩa biểu tượng đất sét. Trong Giê-rê-mi 18:1–6, Đức Chúa Trời đưa Giê-rê-mi xuống nhà người thợ gốm và phán:
“Hỡi nhà Y-sơ-ra-ên, ta há chẳng có thể đãi các ngươi như người thợ gốm hay sao?… Như đất sét trong tay thợ gốm, các ngươi cũng ở trong tay ta vậy.” (Giê-rê-mi 18:6)
Đất sét tượng trưng cho dân của Đức Chúa Trời — Hội Thánh Cựu Ước, một định chế tôn giáo.
Liên hệ này còn sâu hơn. Sáng Thế Ký 2:7 chép: “Đức Giê-hô-va Đức Chúa Trời lấy bụi đất nắn nên hình người, hà sanh khí vào lỗ mũi; thì người trở nên một loài sanh linh.” Ê-sai 64:8 xác nhận: “Hỡi Đức Giê-hô-va, Ngài là Cha chúng tôi! Chúng tôi là đất sét, Ngài là thợ gốm chúng tôi.”
Đức Chúa Trời nắn thân thể vật lý của con người từ đất sét, rồi hà hơi sống vào. Trong ý nghĩa biểu tượng, thân thể của Đấng Christ là Hội Thánh (Cô-lô-se 1:18). Đức Chúa Giê-su tạo dựng Hội Thánh Ngài, và đến ngày Lễ Ngũ Tuần, Ngài hà Đức Thánh Linh vào thân thể ấy (Công Vụ 2:2–4). Phao-lô khẳng định trong I Cô-rinh-tô 12:12–13 rằng nhiều chi thể hợp thành một thân, và một Thánh Linh báp-têm tất cả vào trong một thân ấy.
Khải tượng về thung lũng xương khô trong Ê-xê-chi-ên 37 cũng dạy cùng một bài học: các bộ phận thân thể được ráp lại, hơi sống nhập vào, và đứng dậy thành một đạo quân — “cả nhà Y-sơ-ra-ên” (câu 11).
Vậy đất sét tượng trưng cho Hội Thánh.
Sự Liên Hiệp Giữa Hội Thánh Và Nhà Nước
Khi sắt và đất sét bị pha trộn trong bàn chân, Kinh Thánh đang mô tả sự liên hiệp giữa Hội Thánh và nhà nước trong giai đoạn Đế Quốc Rô-ma chia rẽ.
Khải Huyền 17 dùng biểu tượng khác nhưng cùng một ý nghĩa. Một người đàn bà tượng trưng cho Hội Thánh: nếu là người đàn bà tinh sạch (Khải Huyền 12), đó là Hội Thánh trung tín; nếu là kỵ nữ, đó là Hội Thánh bội đạo. Khải Huyền 17:1–2 mô tả kỵ nữ lớn “phạm tội tà dâm với các vua trên đất” — chính là sự liên hiệp bất hợp pháp giữa Hội Thánh và quyền lực chính trị.
Hội Thánh có quyền tồn tại với tư cách Hội Thánh. Nhà nước có chức năng riêng của nhà nước. Vấn đề nảy sinh khi Hội Thánh tìm cách dùng các vua thế gian để làm điều mà chỉ Đức Chúa Giê-su mới có quyền làm. Hội Thánh — đáng lẽ chỉ thuộc về Đức Chúa Giê-su là chàng rể — trở thành kỵ nữ.
Lịch sử chứng minh rõ điều này: khi Đế Quốc Rô-ma sụp đổ, một định chế tôn giáo đã dấy lên dùng quyền lực chính trị của Rô-ma để bắt bớ những ai không đồng ý với mình.
Ellen White viết trong Seventh-day Adventist Bible Commentary, tập 4, trang 1168:
“Sự pha trộn giữa quyền lực Hội Thánh và quyền lực nhà nước được tượng trưng bằng sắt và đất sét. Sự liên hiệp này đang làm suy yếu mọi sức mạnh của các Hội Thánh. Việc khoác cho Hội Thánh quyền lực của nhà nước sẽ đem lại những hậu quả tai hại.”
Hòn Đá Và Hòn Núi: Vương Quốc Đời Đời
Đa-ni-ên 2:34–35 mô tả đỉnh cao của giấc chiêm bao: một hòn đá đục ra từ núi mà chẳng có bàn tay nào đụng đến, đập vào bàn chân của pho tượng, nghiền nát toàn bộ pho tượng thành tro bụi bị gió cuốn đi, rồi chính hòn đá ấy trở thành một hòn núi lớn đầy khắp đất.
Lời giải nghĩa ở câu 44:
“Trong đời các vua nầy, Đức Chúa Trời trên trời sẽ dựng nên một nước không bao giờ bị hủy diệt… nước ấy sẽ đứng đời đời.”
Hòn núi tượng trưng cho vương quốc đời đời của Đức Chúa Giê-su đầy khắp đất.
Còn hòn đá là chính Đức Chúa Giê-su. Ma-thi-ơ 21:42 chép lời Ngài: “Hòn đá đã bị người xây nhà loại ra, đã trở nên hòn đá đầu góc nhà.” Hòn đá ấy được đục ra không bởi tay người ta.
Hê-bơ-rơ 9:11 giải thích cụm “không bởi tay người ta” khi nói về đền tạm trên trời — đền tạm “không phải bởi tay người dựng nên, nghĩa là không thuộc về thế gian này”. Mác 14:58 cũng dùng cùng cụm từ về thân thể phục sinh của Đức Chúa Giê-su: “Ta sẽ dựng lại trong ba ngày một đền thờ khác không phải bởi tay người ta dựng nên.”
Điều này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Có một quan niệm phổ biến trong vòng Cơ-đốc nhân rằng họ phải nắm lấy quyền lực chính trị, dùng nhà nước để thiết lập vương quốc của Đức Chúa Giê-su, đưa quốc gia trở lại “thời hoàng kim Cơ-đốc”. Nhưng đó không phải là sứ mạng của Hội Thánh.
Nhà nước không bao giờ thay đổi tấm lòng. Chỉ có Đức Thánh Linh, qua Phúc Âm được Hội Thánh rao giảng, mới biến đổi lòng người. Vương quốc của Đức Chúa Giê-su sẽ không được thiết lập bởi loài người trong khuôn khổ lịch sử, mà sẽ đến từ ngoài lịch sử nhân loại, bằng phép lạ của Đức Chúa Trời.
Hòn Đá Cứu Rỗi Hay Hòn Đá Nghiền Nát
Ma-thi-ơ 21:44 đặt mỗi người chúng ta trước một lựa chọn cá nhân:
“Kẻ nào rơi trên hòn đá ấy sẽ bị giập nát; còn kẻ nào bị đá ấy rơi nhằm thì sẽ tan tác như bụi.”
Ngã trên hòn đá là để tấm lòng kiêu ngạo, ích kỷ của mình bị tan vỡ và được biến đổi. Còn để hòn đá rơi xuống mình là sự hủy diệt cuối cùng.
Lời mời gọi của Đức Chúa Trời là tiếp nhận Đức Chúa Giê-su làm Cứu Chúa và Chúa, ngã trên hòn đá để Ngài đập vỡ tấm lòng cũ. Khi Ngài tái lâm, hòn đá sẽ không hủy diệt chúng ta — hòn đá sẽ cứu chúng ta.