Giô-na Jonah

Tổng Quan

Giô-na là tiên tri Y-sơ-ra-ên sống vào khoảng thế kỷ 8 TC dưới triều vua Giê-rô-bô-am II (xem 2 Các Vua 14:25). Đức Chúa Trời sai ông đến Ni-ni-ve — thủ đô của đế quốc A-si-ri tàn bạo, kẻ thù đáng sợ nhất của Y-sơ-ra-ên — để kêu gọi họ ăn năn. Phản ứng của Giô-na rất người: ông bỏ chạy theo hướng ngược lại.

Điều độc đáo của sách Giô-na là nhân vật chính của nó không phải là anh hùng đức tin — ông là tiên tri không muốn làm công việc Đức Chúa Trời giao. Cả cuốn sách là hành trình Đức Chúa Trời kiên nhẫn dạy cho Giô-na (và người đọc) bài học về lòng thương xót không có biên giới dân tộc. Đáng chú ý là cá lớn nuốt Giô-na không phải là phần chính của sách — đó chỉ là phương tiện để đưa Giô-na trở lại đường Đức Chúa Trời.

Chủ đề trung tâm: Lòng thương xót của Đức Chúa Trời vượt qua mọi biên giới dân tộc và định kiến con người.

Bố Cục

• Chương 1 — Giô-na chạy trốn, bão nổi, bị ném xuống biển, cá lớn nuốt
• Chương 2 — Giô-na cầu nguyện trong bụng cá; được nhổ ra bờ
• Chương 3 — Giô-na rao giảng tại Ni-ni-ve; cả thành từ vua đến dân ăn năn; Đức Chúa Trời tha
• Chương 4 — Giô-na tức giận vì Đức Chúa Trời tha thứ; Ngài dùng cây bầu để dạy bài học về lòng thương xót

Chủ Đề Chính

• Lòng thương xót của Đức Chúa Trời không giới hạn — Ngài yêu thương và tìm kiếm cả những dân tộc mà dân Y-sơ-ra-ên coi là kẻ thù.
• Không thể trốn khỏi Đức Chúa Trời — Dù bỏ chạy xuống tầng thấp nhất của con thuyền, Giô-na vẫn không thoát khỏi sứ mạng Đức Chúa Trời giao.
• Ăn năn thật sự thay đổi mọi thứ — Cả thành Ni-ni-ve ăn năn — từ vua đến súc vật — và Đức Chúa Trời đáp lại.
• Sự hẹp hòi tôn giáo — Giô-na muốn giữ ân huệ của Đức Chúa Trời cho riêng dân mình; Đức Chúa Trời dạy ông tầm nhìn rộng hơn.
• Lòng thương xót hơn sự công bình lạnh lùng — Đức Chúa Trời giải thích tại sao Ngài tha: Ngài thương xót cả người lẫn vật.

Đức Chúa Giê-su Trong Sách Này

Đức Chúa Giê-su chính Ngài dùng Giô-na như dấu hiệu trực tiếp về cái chết và sự phục sinh của Ngài: “Cũng như Giô-na đã ở trong bụng cá lớn ba ngày ba đêm, Con Người cũng sẽ ở trong lòng đất ba ngày ba đêm” (Mat 12:40). Giô-na ở trong bụng cá ba ngày rồi “sống lại” là hình bóng chính xác nhất về sự phục sinh trong Cựu Ước. Hơn nữa, Đức Chúa Giê-su nói người Ni-ni-ve sẽ đứng lên xét xử thế hệ của Ngài vì họ ăn năn khi nghe Giô-na, nhưng thế hệ đó từ chối Đấng còn hơn Giô-na.

Câu Gốc

“Đức Giê-hô-va phán: Ta lại không thương xót thành Ni-ni-ve lớn đó sao? Trong thành đó có hơn mười hai vạn người không biết phân biệt tay mặt và tay trái.” — Giô-na 4:11