Giê-rê-mi Jeremiah

Tổng Quan

Giê-rê-mi là tiên tri bi kịch nhất trong Kinh Thánh — một người được kêu gọi rao giảng thông điệp mà không ai muốn nghe, trong một thời kỳ mà không ai muốn lắng nghe, và chứng kiến tất cả những điều ông cảnh báo trở thành hiện thực. Được kêu gọi “khi còn là bào thai” (1:5) và bắt đầu sứ mạng vào năm thứ mười ba triều vua Giô-si-a (khoảng 627 TC), ông phục vụ qua năm vị vua cuối cùng của Giu-đa cho đến khi Giê-ru-sa-lem thất thủ năm 586 TC — tổng cộng hơn bốn mươi năm.

Điều khiến Giê-rê-mi khác biệt với các tiên tri khác là sự cởi mở của ông về cuộc chiến nội tâm — những “Lời Than Thở” (11:18–20; 12:1-4; 15:10-18; 17:14-18; 18:18-23; 20:7-18) là những đoạn thành thật nhất, đau đớn nhất trong Kinh Thánh, nơi tiên tri tranh luận với Đức Chúa Trời về sứ mạng của mình. Ông không muốn làm tiên tri, không muốn truyền tin xấu, nhưng lời của Đức Chúa Trời “như lửa đốt trong xương” ông và ông không thể im lặng (20:9).

Sứ điệp trung tâm của Giê-rê-mi là sự phán xét đến với Giu-đa qua Ba-by-lôn là chắc chắn và là ý muốn của Đức Chúa Trời — vì vậy hãy đầu phục để sống, không phải chiến đấu để chết. Nhưng giữa đống đổ nát đó, ông rao giảng lời hứa cứu chuộc vĩ đại nhất trong Cựu Ước: Giao Ước Mới, nơi Đức Chúa Trời viết luật pháp trực tiếp vào lòng mỗi người.

Bố Cục

• Chương 1–6 — Sự kêu gọi Giê-rê-mi; cáo trạng trên Giu-đa; kẻ thù từ phương Bắc đến
• Chương 7–20 — Bài giảng đền thờ; đời sống biểu tượng của tiên tri; các lời than thở
• Chương 21–29 — Phán xét trên các vua và tiên tri giả; thư gửi người lưu vong Ba-by-lôn (ch. 29)
• Chương 30–33 — “Sách An Ủi”: Giao Ước Mới (31:31-34); Giê-rê-mi mua ruộng giữa khi thành bị vây (ch. 32)
• Chương 34–45 — Lịch sử: các sự kiện trước và trong khi Giê-ru-sa-lem thất thủ; cuộc đời Giê-rê-mi
• Chương 46–51 — Tiên tri về các nước; Ba-by-lôn sẽ bị phán xét
• Chương 52 — Phụ lục lịch sử: sự sụp đổ của Giê-ru-sa-lem

Chủ Đề Chính

• Giao Ước Mới — Giê-rê-mi 31:31-34 là lời hứa cách mạng nhất trong Cựu Ước: Đức Chúa Trời sẽ viết luật pháp vào lòng, không phải đá; mọi người sẽ biết Ngài trực tiếp; tội lỗi sẽ được tha thứ hoàn toàn.
• Đức tin đối nghịch hoàn cảnh — Giê-rê-mi mua ruộng (ch. 32) ngay khi quân Ba-by-lôn đang vây thành — hành động tuyên bố đức tin vào tương lai khi hiện tại đang sụp đổ.
• Sự kiên nhẫn chịu đựng — Cuộc đời Giê-rê-mi là bài học về trung tín bất kể kết quả: ông không thấy sự phục hồi, không thấy hoa quả rõ ràng — ông chỉ trung tín rao truyền.
• Tội lỗi của tôn giáo hình thức — Bài giảng đền thờ (ch. 7) lên án mạnh mẽ việc tin rằng việc có đền thờ và nghi lễ đảm bảo sự bảo vệ của Đức Chúa Trời dù tâm lòng không thật.
• Đức Chúa Trời tể trị lịch sử — Ngài gọi Nê-bu-cát-nết-sa là “tôi tớ Ta” (25:9; 27:6) — Đấng Tạo Hóa sử dụng ngay cả những kẻ ngoại đạo để thực hiện mục đích Ngài.

Chúa Giê-su Trong Sách Này

Giao Ước Mới trong Giê-rê-mi 31:31-34 được Đức Chúa Giê-su trực tiếp thực hiện — trong bữa tiệc ly, Ngài cầm chén và nói: “Chén này là giao ước mới trong huyết Ta” (Lu 22:20; I Cô 11:25). Tác giả thư Hê-bơ-rơ dành hai chương (8-9) để phân tích lời hứa này: Đấng Christ là Thầy Tế Lễ Thượng Phẩm của giao ước mới và tốt hơn. Thêm vào đó, Giê-rê-mi mua ruộng giữa cảnh bị vây (ch. 32) là hình ảnh Đấng Christ “mua” dân Ngài khi họ bị giam cầm trong tội lỗi — hy vọng giữa tình huống tuyệt vọng nhất. Và cuộc đời khổ đau, bị chối bỏ, nhưng trung tín của Giê-rê-mi phản chiếu hình ảnh Người Đầy Tớ chịu khổ.

Câu Gốc

“Này, những ngày đến — Đức Giê-hô-va phán — Ta sẽ lập một giao ước mới với nhà Y-sơ-ra-ên và nhà Giu-đa… Ta sẽ đặt luật pháp Ta trong lòng họ và chép vào tâm trí họ; Ta sẽ là Đức Chúa Trời họ, và họ sẽ là dân Ta.” — Giê-rê-mi 31:31, 33