Ê-sai Isaiah

Tổng Quan

Ê-sai là sách tiên tri vĩ đại nhất trong Cựu Ước — thường được gọi là “Tin Lành thứ năm” vì sự phong phú và độ rõ ràng của những lời tiên tri về Đấng Mê-si. Tác giả là Ê-sai, con A-mốt, được kêu gọi nhận sứ mạng năm vua Ô-xia qua đời (khoảng 740 TC) qua khải tượng đầy kinh hãi và vinh quang về ngai của Đức Giê-hô-va (ch. 6). Ông phục vụ suốt hơn bốn mươi năm qua bốn triều vua: Ô-xia, Giô-tham, A-cha, và Ê-xê-chia.

Ê-sai rao giảng trong bối cảnh cực kỳ nguy hiểm: A-si-ri đang là siêu cường đang lên, đe dọa toàn vùng Cận Đông. Về chính trị, Giu-đa bị cám dỗ liên minh với Ai Cập để chống lại A-si-ri. Ê-sai lặp đi lặp lại một thông điệp: Đừng tin vào sức mạnh con người — chỉ có Đức Giê-hô-va là Đá tảng đáng tin cậy. Tên ông trong tiếng Hê-bơ-rơ có nghĩa “Đức Giê-hô-va cứu” — tóm tắt toàn bộ sứ điệp của sách.

Cấu trúc của Ê-sai song song kỳ diệu với toàn bộ Kinh Thánh: 39 chương đầu (như 39 sách Cựu Ước) tập trung vào tội lỗi và phán xét; 27 chương sau (như 27 sách Tân Ước) bắt đầu bằng “Hãy an ủi, hãy an ủi dân Ta” và loan báo Tin Lành cứu chuộc — thậm chí chương 40 bắt đầu bằng tiếng kêu của người dọn đường cho Đấng Mê-si, giống hệt sứ mạng của Giăng Báp-tít.

Bố Cục

• Chương 1–12 — Phán xét Giu-đa và Y-sơ-ra-ên; khải tượng kêu gọi Ê-sai (ch. 6); Im-ma-nu-ên và Con Trẻ ra đời (7:14; 9:6)
• Chương 13–27 — Phán xét các nước: Ba-by-lôn, A-si-ri, Mô-áp, Ai Cập…; Khải Huyền nhỏ (24-27)
• Chương 28–35 — Cảnh báo Ê-phê-ra-im và Giu-đa; đừng liên minh Ai Cập; viễn cảnh vương quốc
• Chương 36–39 — Lịch sử: A-si-ri vây Giê-ru-sa-lem; đức tin Ê-xê-chia; tiên tri về Ba-by-lôn
• Chương 40–55 — Đức Thánh Linh: bốn Bài Ca Người Đầy Tớ (42; 49; 50; 52:13–53); ơn cứu rỗi cho mọi dân
• Chương 56–66 — Đức Thánh Linh: Ngày Sabát mới; sự phục hồi Si-ôn; trời mới đất mới

Chủ Đề Chính

• Sự thánh khiết của Đức Giê-hô-va — “Đấng Thánh của Y-sơ-ra-ên” là tước hiệu đặc trưng Ê-sai dùng cho Đức Chúa Trời (26 lần), nhấn mạnh sự thánh khiết vô hạn của Ngài và đòi hỏi sự công bình trong dân Ngài.
• Bài Ca Người Đầy Tớ — Bốn bài thơ về “Đầy Tớ của Đức Giê-hô-va” đạt đỉnh trong chương 52:13–53:12 — mô tả chi tiết phi thường về người bị chối bỏ, chịu khổ thay cho kẻ khác, và sau đó được tôn cao.
• Tin Lành cho mọi dân — Ê-sai 2:2-4 (mọi dân tộc đến Si-ôn); 42:6 (ánh sáng cho dân ngoại); 56:7 (nhà cầu nguyện cho mọi dân) — biên giới cứu rỗi vượt qua Y-sơ-ra-ên.
• Đức Chúa Trời là Đấng Duy Nhất — Ê-sai 44-46 là lập luận mạnh mẽ nhất trong Kinh Thánh về độc thần luận: các thần tượng là gỗ và đá, chỉ Đức Giê-hô-va mới biết trước tương lai.
• Sự Tạo Dựng Mới — Ê-sai 65-66 tiên tri về “trời mới đất mới” — không phải hủy diệt rồi thay thế mà là phục hồi và biến đổi toàn bộ vũ trụ.

Chúa Giê-su Trong Sách Này

Ê-sai là sách được Tân Ước trích dẫn nhiều thứ hai (sau Thi-thiên) để chứng minh Chúa Giê-su là Đấng Mê-si đã được hứa:

• Ê-sai 7:14 — “Này, một gái đồng trinh sẽ thụ thai và sinh một con trai, đặt tên là Im-ma-nu-ên” — ứng nghiệm trong Ma-thi-ơ 1:23
• Ê-sai 9:6 — “Vì có một con trẻ sinh cho chúng ta… tên Ngài sẽ được gọi là Cố Vấn Kỳ Diệu, Đức Chúa Trời Quyền Năng, Cha Đời Đời, Chúa Bình An”
• Ê-sai 40:3 — “Có tiếng kêu trong đồng vắng: Hãy dọn đường cho Đức Giê-hô-va” — ứng nghiệm trong Giăng Báp-tít (Mác 1:3)
• Ê-sai 53 — Chi tiết về Người Đầy Tớ: bị khinh thường, chịu đau đớn, mang tội lỗi chúng ta, bị xuyên thâu — là tiên tri rõ ràng nhất về sự chết chuộc tội của Đức Chúa Giê-su

Câu Gốc

“Thật người đã mang sự đau khổ của chúng ta, gánh sự buồn bã của chúng ta; nhưng chúng ta tưởng rằng Ngài bị Đức Chúa Trời đánh và đập, và làm cho khốn khổ. Nhưng Ngài bị vết vì cớ tội lỗi chúng ta, bị nghiền nát vì cớ sự gian ác chúng ta; sự sửa phạt mang lại bình an cho chúng ta đổ trên Ngài, và nhờ những vết thương của Ngài chúng ta được lành.” — Ê-sai 53:4–5