Sáng-thế Ký Genesis

Tổng Quan

Sáng-thế Ký là sách nền tảng của toàn bộ Kinh Thánh và của đức tin Cơ Đốc. Tên tiếng Hê-bơ-rơ là Bereshit — “Ban đầu” — và đó chính là điều sách này trả lời: ban đầu là thế nào? Tác giả truyền thống là Môi-se, được Đức Chúa Trời mặc khải để ghi lại những sự kiện này. Sách bao phủ phạm vi thời gian lớn nhất trong toàn bộ Kinh Thánh — từ thời điểm sáng tạo cho đến khoảng năm 1700 TC khi Giô-sép chết tại Ai Cập.

Sách chia thành hai phần lớn có chủ ý rõ ràng: Sáng-thế Ký 1-11 là lịch sử nguyên thủy — nguồn gốc của vũ trụ, loài người, tội lỗi, cái chết, và sự phân tán các dân tộc. Đây là nền tảng để hiểu mọi thứ còn lại trong Kinh Thánh. Sáng-thế Ký 12-50 là lịch sử tổ phụ — Đức Chúa Trời gọi Áp-ra-ham và bắt đầu chương trình cứu chuộc có chủ đích: qua dòng dõi một người, Ngài sẽ chúc phước cho mọi dân tộc.

Chủ đề trung tâm: Đức Chúa Trời là Đấng Tạo Hóa và Chủ Nhân của mọi sự — và dù loài người sa ngã, Ngài không bỏ cuộc mà khởi động chương trình cứu chuộc bằng giao ước với Áp-ra-ham.

Bố Cục

• Chương 1–2 — Sáng tạo: Đức Chúa Trời tạo ra trời đất, muôn vật, và con người — tốt lành hoàn toàn
• Chương 3–5 — Sa ngã: A-đam và Ê-va phạm tội; hậu quả tràn vào thế giới; dòng dõi từ A-đam đến Nô-ê
• Chương 6–11 — Đại hồng thủy; giao ước với Nô-ê; tháp Ba-bên và sự phân tán các dân tộc
• Chương 12–25 — Áp-ra-ham: được gọi ra khỏi U-rơ, giao ước, thử thách dâng Y-sác, dòng dõi được bảo tồn
• Chương 25–36 — Y-sác và Gia-cốp: sự tranh giành, chạy trốn, Gia-cốp gặp Đức Chúa Trời, trở thành Y-sơ-ra-ên
• Chương 37–50 — Giô-sép: bị bán sang Ai Cập, sự quan phòng của Đức Chúa Trời, cứu cả gia đình

Chủ Đề Chính

• Đức Chúa Trời là Đấng Tạo Hóa — Mọi sự đều là công trình và tài sản của Ngài; con người được dựng nên theo hình ảnh Ngài và có phẩm giá đặc biệt.
• Tội lỗi và hậu quả — Sa ngã của A-đam không chỉ ảnh hưởng đến ông mà lan ra cả loài người và cả vũ trụ — giải thích tình trạng hiện tại của thế giới.
• Giao ước là trái tim của mối quan hệ — Đức Chúa Trời lập giao ước với Nô-ê (cho cả tạo vật), với Áp-ra-ham (cho dòng dõi được chọn) — thể hiện cam kết không thay đổi của Ngài.
• Sự quan phòng qua mọi hoàn cảnh — Câu chuyện Giô-sép là bằng chứng hoàn hảo: con người làm ác, Đức Chúa Trời biến thành điều tốt (50:20).
• Hạt giống của lời hứa — Sáng 3:15 — “dòng dõi người nữ sẽ giày đạp đầu mày” — là lời tiên tri đầu tiên về Đấng Mê-si, hạt giống của toàn bộ Tin Lành.

Đức Chúa Giê-su Trong Sách Này

Sáng-thế Ký chứa đựng bức chân dung về Đấng Christ qua nhiều hình ảnh và tiên tri:

• Sáng 3:15 — “Dòng dõi người nữ” — lời tiên tri đầu tiên về Đấng Christ, Đấng sẽ nghiền nát đầu con rắn (Ga 4:4; Khải 12:9)
• Áp-ra-ham dâng Y-sác (ch. 22) — Hình ảnh chính xác nhất về Đức Chúa Trời dâng Con Một của Ngài; núi Mô-ri-a là nơi sau này Đền Thờ được xây và có lẽ là nơi Đấng Christ chịu đóng đinh
• Giô-sép — Bị anh em phản bội và bán đi, chịu khổ vô tội, trở thành đấng cứu rỗi cho cả gia đình và nhiều dân tộc — là hình bóng rõ nét về Đức Chúa Giê-su
• Mên-chi-xê-đéc (ch. 14) — Vua-Thầy Tế Lễ đến thờ phượng Áp-ra-ham; Hê-bơ-rơ 7 giải thích đây là hình bóng về chức thầy tế lễ thượng phẩm đời đời của Đấng Christ

Câu Gốc

“Ta sẽ lập sự thù nghịch giữa mày và người nữ, giữa dòng dõi mày và dòng dõi người nữ; dòng dõi đó sẽ giày đạp đầu mày, còn mày sẽ cắn gót chân người.” — Sáng-thế Ký 3:15