Công-vụ các Sứ-đồ Acts

Tổng Quan

Công-vụ các Sứ-đồ là sách lịch sử duy nhất của Tân Ước — bản ghi chép về bốn mươi năm đầu tiên của Hội Thánh Cơ Đốc, từ ngày lễ Ngũ Tuần (khoảng 30 CN) đến khi Phao-lô đến Rô-ma (khoảng 62 CN). Tác giả là Lu-ca, thầy thuốc và bạn đồng hành của Phao-lô, là người đã viết Tin Lành Lu-ca như tập thứ nhất; Công-vụ là tập thứ hai gửi cho cùng một độc giả tên Thê-ô-phi-lơ.

Câu khóa nằm ở 1:8 — Chúa Giê-su tuyên bố trước khi thăng thiên: “Khi Đức Thánh Linh ngự xuống trên các ngươi, các ngươi sẽ nhận lấy quyền năng và làm chứng về Ta tại Giê-ru-sa-lem, cả xứ Giu-đê, Sa-ma-ri, cho đến tận cùng trái đất.” Câu này là dàn bài của toàn bộ sách — và Lu-ca kể câu chuyện đúng theo thứ tự địa lý đó.

Nhân vật chính thực sự của Công-vụ không phải là Phi-e-rơ hay Phao-lô — mà là Đức Thánh Linh. Ngài được nhắc đến hơn 50 lần: Ngài chỉ dẫn, khích lệ, sai phái, ngăn cản, và đổ đầy các môn đồ. Hội Thánh không phải là tổ chức con người tự xây dựng — Hội Thánh là công trình của Đức Thánh Linh đang tiếp tục hoàn thành sứ mạng của Chúa Giê-su.

Bố Cục

• Chương 1–2 — Chờ đợi; ngày lễ Ngũ Tuần; Hội Thánh đầu tiên ra đời tại Giê-ru-sa-lem
• Chương 3–7 — Hội Thánh Giê-ru-sa-lem phát triển; bắt bớ đầu tiên; Ê-tiên tử đạo
• Chương 8–12 — Phúc Âm lan ra Giu-đê và Sa-ma-ri; Phi-líp; Phao-lô được hoán cải; Phi-e-rơ và Cọt-nây (dân ngoại đầu tiên)
• Chương 13–14 — Hành trình truyền giáo thứ nhất của Phao-lô và Ba-na-ba
• Chương 15 — Hội đồng Giê-ru-sa-lem: Tin Lành cho dân ngoại không cần cắt bì
• Chương 16–18 — Hành trình truyền giáo thứ hai: Ma-xê-đoan, Phi-líp, Tê-sa-lô-ni-ca, Cô-rinh-tô
• Chương 19–21 — Hành trình thứ ba: Ê-phê-sô; lời từ biệt; Phao-lô đến Giê-ru-sa-lem
• Chương 22–28 — Phao-lô bị bắt, xét xử, và hành trình đến Rô-ma

Chủ Đề Chính

• Đức Thánh Linh là tác nhân chính — Công-vụ là câu chuyện về Đức Thánh Linh mở rộng Hội Thánh — mọi bước tiến quan trọng đều do Ngài khởi xướng và dẫn dắt.
• Tin Lành vượt qua mọi ranh giới — Từ người Do Thái, đến người Sa-ma-ri, đến hoạn quan Ê-thi-ô-pi, đến sĩ quan Rô-ma Cọt-nây, đến người Hy Lạp — Phúc Âm phá vỡ mọi rào cản sắc tộc và văn hóa.
• Nhân chứng giữa bắt bớ — Thay vì bị dập tắt, bắt bớ lại khiến Hội Thánh lan rộng (8:1,4) — đây là mẫu hình lặp đi lặp lại suốt Công-vụ.
• Tính liên tục của câu chuyện cứu rỗi — Công-vụ cho thấy Hội Thánh là sự tiếp nối của câu chuyện Y-sơ-ra-ên — không phải thay thế mà là sự ứng nghiệm và lan rộng của giao ước Abraham đến mọi dân tộc.
• Sứ điệp về sự phục sinh — Trọng tâm của mọi bài giảng trong Công-vụ là sự chết và phục sinh của Đức Chúa Giê-su — đây là nền tảng của mọi tuyên bố và lời kêu gọi ăn năn.

Chúa Giê-su Trong Sách Này

Công-vụ là câu chuyện về Đức Chúa Giê-su tiếp tục làm và dạy dỗ qua Hội Thánh Ngài (1:1 gọi Tin Lành Lu-ca là “tất cả những gì Đức Chúa Giê-su bắt đầu làm và dạy”). Mọi phép lạ, mọi bài giảng, mọi sự mở rộng đều được thực hiện “nhân danh Chúa Giê-su Christ” (3:6; 4:10; 8:12…). Phao-lô được gặp Chúa Giê-su phục sinh trên đường Đa-mách (ch. 9) — điều đó là nền tảng toàn bộ thần học và sứ mạng của ông. Và khi Phao-lô đứng trước các tòa án Rô-ma, Chúa Giê-su phán: “Hãy vững lòng… ngươi cũng phải làm chứng tại Rô-ma” (23:11) — Ngài vẫn đang hướng dẫn câu chuyện.

Câu Gốc

“Nhưng khi Đức Thánh Linh ngự xuống trên các ngươi, các ngươi sẽ nhận lấy quyền năng và làm chứng về Ta tại Giê-ru-sa-lem, cả xứ Giu-đê, Sa-ma-ri, cho đến tận cùng trái đất.” — Công-vụ 1:8