Lu-ca Luke

Tổng Quan

Lu-ca là Tin Lành dài nhất và chi tiết nhất trong bốn sách. Tác giả là Lu-ca, thầy thuốc và đồng hành của Phao-lô — người duy nhất không phải Do Thái viết sách trong Tân Ước. Ông viết cho Thê-ô-phi-lơ (và rộng hơn là cho người Hy Lạp và dân ngoại) với mục đích rõ ràng: điều tra kỹ lưỡng mọi chứng cứ và ghi lại một bản tường thuật có trật tự. Lu-ca là nhà sử học của Tân Ước.

Điều đặc biệt làm Lu-ca nổi bật là sự chú ý đến những người bị gạt ra ngoài lề xã hội: phụ nữ (chiếm vai trò quan trọng từ đầu đến cuối), người nghèo, người thu thuế, người Sa-ma-ri, người ngoại — những người mà xã hội Do Thái đương thời xem là hạng thấp kém. Đức Chúa Giê-su trong Lu-ca tìm kiếm và cứu chính những người này. Cụm từ chủ đề: “Con Người đến tìm và cứu những gì đã mất” (19:10).

Chủ đề trung tâm: Đức Chúa Giê-su là Đấng Cứu Rỗi cho tất cả mọi người — không phân biệt giới tính, giai cấp, dân tộc, hay quá khứ.

Bố Cục

• Chương 1–2 — Lời mở đầu; sự thăm viếng của Ma-ri và Ê-li-sa-bết; giáng sinh của Giăng Báp-tít và Đức Chúa Giê-su; thiếu niên Giê-su trong đền thờ
• Chương 3–4 — Báp-têm; gia phả truy ngược đến A-đam; cám dỗ; tuyên ngôn sứ mạng tại Na-xa-rét
• Chương 5–9 — Chức vụ tại Ga-li-lê: kêu gọi môn đồ, phép lạ, tranh luận với người Pha-ri-si, sai phái Mười Hai, Phi-e-rơ tuyên xưng
• Chương 10–19 — Hành trình dài đến Giê-ru-sa-lem: nhiều dụ ngôn độc đáo, dạy dỗ về cầu nguyện, gặp Xa-chê
• Chương 20–23 — Tại Giê-ru-sa-lem: tranh luận, bài giảng cuối, Tiệc Thánh, Ghết-sê-ma-nê, xét xử, thập tự giá
• Chương 24 — Phục sinh; đường Em-mau; hiện ra với các môn đồ; thăng thiên

Chủ Đề Chính

• Tin Lành cho người bị gạt ra ngoài lề — Bảy dụ ngôn về “điều bị mất” (con chiên, đồng tiền, đứa con hoang đàng — ch. 15) là trái tim của thần học Lu-ca: Đức Chúa Trời tích cực tìm kiếm người bị mất.
• Thánh Linh — Lu-ca nhấn mạnh vai trò của Thánh Linh hơn các Tin Lành khác; từ sự thụ thai của Đức Chúa Giê-su đến sứ mạng của Ngài đều được Thánh Linh thúc đẩy.
• Cầu nguyện — Đức Chúa Giê-su trong Lu-ca cầu nguyện tại mọi bước ngoặt quan trọng; Lu-ca ghi lại nhiều dụ ngôn về cầu nguyện nhất.
• Sự đảo ngược xã hội — Bài ca Magnificat của Ma-ri (1:46-55) tuyên bố: Ngài hạ kẻ cao xuống, nhấc kẻ thấp lên — chủ đề này chạy xuyên suốt sách.
• Niềm vui — Từ “vui mừng” xuất hiện nhiều lần; Lu-ca bắt đầu và kết thúc với niềm vui lớn.

Đức Chúa Giê-su Trong Sách Này

Lu-ca 19:10 — “Con Người đến tìm và cứu kẻ bị mất” — là tuyên bố sứ mạng ngắn gọn nhất của Đấng Christ. Gia phả trong Lu-ca (3:23-38) truy ngược đến A-đam — khác Ma-thi-ơ chỉ truy đến Áp-ra-ham — bày tỏ Đức Chúa Giê-su không chỉ là Cứu Chúa của người Do Thái mà là của toàn nhân loại. Dụ ngôn đứa con hoang đàng (ch. 15) là bức họa đầy đủ nhất về trái tim của Đức Cha — và qua đó về trái tim của Đức Chúa Giê-su.

Câu Gốc

“Con Người đã đến tìm và cứu kẻ bị mất.” — Lu-ca 19:10