Ma-thi-ơ Matthew

Tổng Quan

Ma-thi-ơ là Tin Lành được đặt đầu tiên trong Tân Ước — cây cầu nối hoàn hảo từ Cựu Ước sang Tân Ước. Tác giả là Ma-thi-ơ, người thu thuế được Đức Chúa Giê-su gọi, viết chủ yếu cho người Do Thái để chứng minh Đức Chúa Giê-su chính là Đấng Mê-si mà Cựu Ước đã hứa. Cụm từ “hầu cho được ứng nghiệm lời tiên tri” xuất hiện ít nhất mười lăm lần — không có Tin Lành nào kết nối với Cựu Ước dày đặc hơn Ma-thi-ơ.

Ma-thi-ơ xây dựng chân dung Đức Chúa Giê-su theo hình mẫu của Môi-se nhưng vĩ đại hơn nhiều: như Môi-se lên núi nhận Luật Pháp, Đức Chúa Giê-su lên núi và ban Luật Pháp mới (Bài Giảng Trên Núi). Sách được tổ chức theo năm bài giảng lớn xen kẽ với các phần tường thuật — cấu trúc phản chiếu năm sách Môi-se. Chủ đề trung tâm là Nước Trời (Kingdom of Heaven): Vua đã đến, Nước đã gần, hãy ăn năn và tin.

Chủ đề trung tâm: Đức Chúa Giê-su là Vua Mê-si đến làm ứng nghiệm tất cả lời hứa của Cựu Ước và thiết lập Nước Đức Chúa Trời.

Bố Cục

• Chương 1–2 — Gia phả và sự giáng sinh của Vua; thờ phượng của các nhà thông thái; chạy trốn sang Ai Cập
• Chương 3–7 — Báp-têm và cám dỗ; Bài Giảng Trên Núi (Bài Giảng I)
• Chương 8–10 — Mười phép lạ; sai phái Mười Hai (Bài Giảng II về sứ mạng)
• Chương 11–13 — Phản ứng với Đức Chúa Giê-su; bảy dụ ngôn về Nước Trời (Bài Giảng III)
• Chương 14–18 — Bánh hóa nhiều; Phi-e-rơ tuyên xưng; hiển hình; Hội Thánh (Bài Giảng IV)
• Chương 19–25 — Hành trình lên Giê-ru-sa-lem; các tranh luận; Bài Giảng V về ngày sau rốt
• Chương 26–28 — Tuần Lễ Thương Khó; bị bắt; xét xử; đóng đinh; phục sinh; Đại Mạng Lệnh

Chủ Đề Chính

• Đức Chúa Giê-su là Đấng Mê-si — Ma-thi-ơ liên tục trích dẫn Cựu Ước để chứng minh từng khía cạnh của cuộc đời Đức Chúa Giê-su là ứng nghiệm lời tiên tri.
• Nước Trời — Từ ngữ đặc trưng của Ma-thi-ơ (xuất hiện 32 lần), chỉ về sự cai trị của Đức Chúa Trời được thiết lập qua Đấng Christ.
• Luật Pháp được hoàn thành — Đức Chúa Giê-su không hủy bỏ Luật Pháp mà làm trọn; đạo đức của Nước Trời còn cao hơn đạo đức của luật pháp (5:20).
• Môn đồ hóa muôn dân — Ma-thi-ơ kết thúc không phải với một dân tộc mà với Đại Mạng Lệnh toàn cầu (28:18-20).
• Im-ma-nu-ên — “Đức Chúa Trời ở cùng chúng ta” mở đầu (1:23) và kết thúc sách (28:20: “Ta ở cùng các ngươi mãi mãi”).

Đức Chúa Giê-su Trong Sách Này

Ma-thi-ơ là sách Tin Lành trực tiếp nhất về danh tính của Đức Chúa Giê-su là Đấng Mê-si. Từ gia phả (1:1 — “Con của Đa-vít, con của Áp-ra-ham”) đến Bài Giảng Trên Núi (“Ta nói với các ngươi”) đến câu hỏi của Phi-lát (“Người có tội không?”) và tuyên bố phục sinh (“Mọi quyền năng đã được giao cho Ta”) — Ma-thi-ơ không ngừng đặt câu hỏi: Người này là ai? Và câu trả lời là: Con Đức Chúa Trời hằng sống, Vua muôn vua.

Câu Gốc

“Hết thảy quyền phép ở trên trời và dưới đất đã giao cho ta. Vậy hãy đi dạy dỗ muôn dân, hãy nhân danh Đức Cha, Đức Con, và Đức Thánh Linh mà làm phép báp-têm cho họ… và nầy, Ta thường ở cùng các ngươi luôn cho đến tận thế.” — Ma-thi-ơ 28:18–20