Ngày thứ nhất và Thánh Kinh

Câu Hỏi Trung Tâm: Ngày Thứ Nhất Có Thay Thế Ngày Sa-bát Không?

Trong Kinh Thánh, chỉ có một ngày trong tuần được đặt tên riêng: ngày thứ bảy, tức ngày Sa-bát. Tất cả các ngày còn lại chỉ được gọi theo thứ tự: ngày thứ nhất, thứ hai, thứ ba… Mục sư Dương Quốc Tùng đặt vấn đề: có tất cả tám câu Kinh Thánh đề cập đến ngày thứ nhất của tuần lễ, trong đó năm câu nói về sự sống lại của Đức Chúa Giê-su. Lý luận phổ biến nhất mà người ta dùng để giữ ngày thứ nhất là: vì Đức Chúa Giê-su đã sống lại trong ngày đó, nên ngày đó thay thế ngày Sa-bát và trở thành ngày thờ phượng mới của Hội Thánh.

Tuy nhiên, có ít nhất ba vấn đề nghiêm trọng với lập luận này. Thứ nhất, không có mạng lệnh nào của Đức Chúa Giê-su tuyên bố hủy bỏ ngày Sa-bát. Trong khi Đức Chúa Trời công khai ban bố Mười Điều Răn trên núi Si-na-i — và điều răn thứ tư rõ ràng truyền dạy “hãy nhớ ngày thứ bảy” — thì không hề có một mạng lệnh công khai nào thiết lập ngày thứ nhất làm ngày thánh. Thứ hai, chính Đức Chúa Giê-su phán trong Ma-thi-ơ 5:18 rằng “một nét chữ cũng không thể qua đi được”; dùng ngày thứ nhất để thay thế ngày thứ bảy sẽ mâu thuẫn với lời Ngài. Thứ ba, toàn bộ cuộc đời và chức vụ của Đức Chúa Giê-su đều nhằm làm ứng nghiệm lời tiên tri và các ngày lễ trong Cựu Ước — và sự sống lại trong ngày thứ nhất cũng nằm trong chương trình đó, không phải là căn cứ để thiết lập một ngày thánh mới.

Sự Sống Lại Và Các Ngày Lễ Trong Lê-vi Ký 23

Để hiểu tại sao Đức Chúa Giê-su sống lại trong ngày thứ nhất, cần trở về với Lê-vi Ký 23:5-11. Đức Chúa Trời truyền dạy ba ngày lễ liên tiếp trong tháng Ni-san: ngày 14 là Lễ Vượt Qua, ngày 15 bắt đầu Lễ Bánh Không Men kéo dài bảy ngày — và ngày đầu tiên của lễ này là ngày Sa-bát trọng thể. Tiếp đó, ngày 16 là ngày dâng bó lúa đầu mùa trước mặt Đức Chúa Trời.

Năm 30 sau Công Nguyên, theo lời tiên tri trong Đa-ni-ên 9:24-27, Đức Chúa Giê-su bị đóng đinh thập tự giá đúng vào ngày Ni-san 14 — ngày Lễ Vượt Qua. Ngài yên nghỉ trong mộ vào ngày Ni-san 15, tức ngày Sa-bát trọng thể (vừa là ngày Sa-bát hàng tuần, vừa là ngày Sa-bát của Lễ Bánh Không Men — đó là lý do Giăng 19:31 gọi đây là ngày Sa-bát “trọng thể”). Đến ngày Ni-san 16 — ngày dâng bó lúa đầu mùa — Ngài sống lại. Đức Chúa Giê-su sống lại trong ngày thứ nhất không phải để thiết lập một ngày thánh mới, mà để làm ứng nghiệm lễ dâng bó lúa đầu mùa: Ngài là “trái đầu mùa của sự sống lại” (I Cô-rinh-tô 15:22-23).

Chính vì vậy, khi Ma-ri Ma-đơ-len muốn ôm chầm lấy Đức Chúa Giê-su sau khi thấy Ngài sống lại, Ngài cản lại và nói: “Ta chưa về cùng Cha ta” (Giăng 20:16-17). Đó là vì Ngài — là bó lúa đầu mùa — phải được dâng lên trình diện Đức Chúa Cha trước, đúng theo lễ nghi Lê-vi Ký quy định. Mọi sự diễn ra đúng theo chương trình của Đức Chúa Trời, không hề là sự ngẫu nhiên.

Lễ Ngũ Tuần Và Giao Ước Mới

Lý luận thứ hai mà nhiều người dùng để bảo vệ ngày thứ nhất là Lễ Ngũ Tuần — ngày Đức Thánh Linh giáng xuống trong sách Công Vụ Các Sứ Đồ 2, khi ba nghìn người được báp-tem. Lễ Ngũ Tuần xảy ra vào ngày thứ nhất của tuần lễ, đúng năm mươi ngày sau lễ dâng bó lúa đầu mùa (Lê-vi Ký 23:15-16). Vì thế, một số người kết luận rằng đây là thời điểm Hội Thánh được khai sinh và ngày thứ nhất trở thành ngày thờ phượng.

Tuy nhiên, Lễ Ngũ Tuần cũng là một sự ứng nghiệm của Cựu Ước. Trong giao ước cũ, Đức Chúa Trời ban luật pháp cho dân Y-sơ-ra-ên trên núi Si-na-i — đúng năm mươi ngày sau khi họ ra khỏi Ai Cập trong ngày Lễ Vượt Qua. Dân Y-sơ-ra-ên nhận luật pháp bằng sức riêng và thất bại: chỉ bốn mươi ngày sau, họ thờ con bò vàng. Đức Chúa Trời hứa sẽ lập một giao ước mới: thay vì ghi luật pháp trên bảng đá, Ngài sẽ ghi vào lòng người (Giê-rê-mi 31:33). Năm mươi ngày sau Đức Chúa Giê-su sống lại, Đức Thánh Linh giáng xuống — đó chính là giao ước mới được hoàn thành: không phải luật pháp trên bảng đá, mà là Thánh Linh ghi luật pháp vào lòng. Như vậy, Lễ Ngũ Tuần cũng là ứng nghiệm lời hứa của Đức Chúa Trời, không phải là sự thiết lập ngày thứ nhất làm ngày thờ phượng.

Các Môn Đồ Nhóm Lại Ngày Thứ Nhất — Để Thờ Phượng Hay Vì Sợ Hãi?

Giăng 20:19 ghi lại rằng buổi chiều ngày thứ nhất, các môn đồ đang ở trong nhà cửa đóng kín. Nhiều người cho rằng đây là bằng chứng Hội Thánh nhóm thờ phượng trong ngày thứ nhất. Nhưng đọc kỹ văn mạch sẽ thấy: Kinh Thánh chép rõ họ đóng cửa vì sợ người Giu-đa, không phải để thờ phượng. Sáng hôm đó, các người đàn bà về báo Chúa đã sống lại; Phi-e-rơ và Giăng chạy ra mộ, thấy khăn vải xếp gọn, rồi trở về — họ vẫn không tin. Vì lo sợ bị kết tội ăn cấp xác Chúa, họ đóng cửa lại.

Hơn nữa, nếu phân tích thời gian di chuyển của hai môn đồ trên đường Ê-ma-u (Luca 24:13-36): Ê-ma-u cách Giê-ru-sa-lem khoảng mười hai cây số. Hai người đi bộ cả ngày, dừng lại tranh luận, mời Đức Chúa Giê-su vào nhà ăn tối, rồi nhận ra Ngài khi bẻ bánh. Sau đó họ lập tức quay trở lại Giê-ru-sa-lem để báo tin — một hành trình ít nhất hơn hai tiếng đồng hồ đi bộ. Khi họ về đến nơi và đang thuật lại mọi sự, Đức Chúa Giê-su hiện ra (Luca 24:36). Như vậy, cuộc gặp gỡ đó đã sang đến tối thứ hai, không còn trong ngày thứ nhất nữa. Và tám ngày sau (Giăng 20:26), khi Đức Chúa Giê-su hiện ra lần nữa để Thô-ma được tin — tính từ tối thứ hai cộng thêm tám ngày là thứ Ba, không phải thứ nhất.

Công Vụ 20:7 — Bữa Tiệc Giã Từ, Không Phải Lễ Thờ Phượng

Công Vụ Các Sứ Đồ 20:7-12 thường được dẫn ra như bằng chứng Hội Thánh nhóm lại vào ngày thứ nhất để làm lễ Tiệc Thánh. Nhưng đọc kỹ bối cảnh sẽ thấy toàn bộ phân đoạn này miêu tả một buổi tối đặc biệt: Phao-lô đang sắp ra đi trong chuyến hành trình cuối cùng của ông về Giê-ru-sa-lem — một chuyến đi mà các môn đồ biết sẽ dẫn đến cái chết của ông. Đây là bữa ăn giã từ, không phải buổi thờ phượng thường kỳ.

Hơn nữa, theo cách tính ngày trong Kinh Thánh (ngày bắt đầu từ lúc mặt trời lặng), buổi nhóm họp này thực ra bắt đầu vào tối thứ bảy — tức là khi mặt trời vừa lặng sau ngày Sa-bát, bắt đầu ngày thứ nhất theo cách tính của người Do Thái. Phao-lô giảng dạy suốt đêm đó cho đến sáng, và sáng ngày thứ nhất ông lên đường. Nếu ngày thứ nhất là ngày thánh, thì Phao-lô đã không ra đi ngay sáng hôm đó. Ông bẻ bánh ăn một mình — không phải cử hành lễ Tiệc Thánh chung — vì đói sau một đêm giảng dạy liên tục. Chính I Cô-rinh-tô 11 cho thấy lễ Tiệc Thánh được Đức Chúa Giê-su lập vào tối thứ năm; không ai căn cứ vào đó mà gọi ngày thứ năm là ngày thánh.

Chỉ Có Đức Chúa Trời Mới Có Quyền Thánh Hóa Một Ngày

Suốt toàn bộ bài phân tích, Mục sư Dương Quốc Tùng nhấn mạnh một nguyên tắc then chốt: chỉ có Đức Chúa Trời mới có quyền thánh hóa một ngày và biến nó thành ngày thánh trong chương trình cứu rỗi. Con người không thể tự đặt ra một ngày thờ phượng bằng cách lập luận rằng ngày đó có sự kiện quan trọng xảy ra trong đó. Đức Chúa Giê-su phán trong Ma-thi-ơ 15:9: “Sự thờ phượng của các ngươi là vô ích, vì các ngươi dạy theo lời truyền khẩu của loài người mà bỏ điều răn của Đức Chúa Trời.”

Không có một câu Kinh Thánh nào trong Tân Ước tuyên bố ngày Sa-bát bị hủy bỏ, hay ngày thứ nhất thay thế nó. Ngược lại, ngày thứ bảy vẫn được Kinh Thánh tôn trọng: ngay cả khi Đức Chúa Giê-su nằm trong mộ, những người phụ nữ trở về “ngồi nghỉ ngày Sa-bát theo điều răn” (Luca 23:56). Ngày Sa-bát là dấu hiệu của Đấng Tạo Hóa toàn năng, của Đấng Cứu Thế, và của dân sự trung tín với Đức Chúa Trời — và không ai có quyền thay đổi điều đó.