Những Điều Cần Loại Bỏ Khỏi Lối Sống

Cởi Bỏ Chiếc Áo Cũ Dơ Bẩn

Trong phần trước của thư Ê-phê-sô đoạn 4, sứ đồ Phao-lô đã kêu gọi tín hữu hãy mặc lấy người mới trong Chúa. Hình ảnh ông sử dụng rất gần gũi: muốn mặc một bộ quần áo mới thì trước hết phải cởi bỏ bộ quần áo cũ dơ bẩn. Từ câu 25 đến 32, Phao-lô liệt kê cụ thể sáu điều cần phải loại bỏ khỏi lối sống, và bên cạnh mỗi điều cần bỏ, ông đều gợi ý điều tích cực để thay thế. Mục sư Dương Quang Thoại dẫn dắt hội thánh đi qua từng điều một cách thực tiễn và sâu sắc.

Chừa Bỏ Sự Nói Dối — Hãy Nói Thật

Điều đầu tiên Phao-lô đề cập là sự nói dối. Ai cũng biết nói dối là sai, kể cả khi nói dối vì một lý do tưởng chừng chính đáng. Mục sư kể câu chuyện người cha dắt bốn đứa con đi xem xiếc, khai gian tuổi đứa út để khỏi mua vé — nhưng chính đứa trẻ đã lên tiếng rằng mình đã gần bảy tuổi. Cái lợi rất nhỏ, nhưng hậu quả lớn lao: đứa trẻ nhận ra cha mình gian lận, nói dối.

Sự nói dối giống như một con thú dữ khi còn nhỏ trông rất đáng yêu, nhưng khi trưởng thành nó có thể giết người. Những lời nói dối nhỏ nếu không được chặn đứng sẽ leo thang thành những sự gian dối lớn hơn, thậm chí người ta có thể tự dối chính mình và tin rằng điều giả dối là sự thật. Phao-lô nêu lý do: chúng ta là các chi thể của nhau trong thân thể Đấng Christ. Tay nói dối mắt, chân lừa gạt tai — tức là tự hủy hoại chính thân thể mình. Nếu không nói được lời chân thật, thà im lặng còn hơn mở miệng nói lời giả dối.

Đương Cơn Giận — Chớ Phạm Tội

Phao-lô không nói rằng nóng giận là tội lỗi. Chính Đức Chúa Trời cũng nổi giận trước tội lỗi của con người, và Đức Chúa Giê-xu đã lật bàn đuổi kẻ buôn bán trong đền thờ. Cơn giận là cảm xúc tự nhiên, có những cơn giận chính đáng. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: khi nóng giận, con người dễ có hành động vượt ngoài tầm kiểm soát, dễ sai lầm trong phán đoán dẫn đến sai lầm trong hành vi — giống như Ca-in đã giết em mình là A-bên vì không kiểm soát được cơn ghen tức.

Phao-lô dặn đừng để cơn giận kéo dài qua đêm. Khi nuôi cơn giận, nó sẽ lớn lên, trở nên nguy hiểm. Mục sư kể một vụ án thật: hai gia đình cãi nhau vì chuyện trẻ con, tối đó ai về nhà nấy, một bên quên ngủ ngon, bên kia nằm nghĩ suốt đêm không ngủ được — rồi sáng hôm sau cầm dao sang đâm người. Cơn giận qua đêm đã biến thành án mạng. Cơ Đốc nhân cần tin rằng sự trả thù thuộc về Chúa, Ngài sẽ đối xử công bằng với mọi người, có thể sớm hoặc muộn.

Đừng Trộm Cắp — Hãy Lao Động Lương Thiện

Điều thứ ba Phao-lô khuyên là hãy từ bỏ thói trộm cắp. Người quen ăn cắp rất khó bỏ, thậm chí có những người giàu có vẫn mắc thói ăn cắp. Bản chất của kẻ trộm cắp là chỉ nghĩ đến bản thân, bất chấp thiệt hại của người khác. Mục sư dùng câu chuyện người Sa-ma-ri nhân lành trong Lu-ca đoạn 10 để phân tích ba quan điểm sống: kẻ cướp nghĩ rằng cái gì của anh cũng là của tôi; thầy tế lễ và người Lê-vi giữ ranh giới rõ ràng — của ai nấy giữ; còn người Sa-ma-ri thì sẵn sàng cho đi tất cả những gì mình có để giúp người bị nạn.

Phao-lô không chỉ bảo đừng trộm cắp mà còn khuyên hãy lao động lương thiện — phân biệt rõ giữa siêng năng lương thiện và siêng năng bất lương. Mục đích cuối cùng không chỉ là đủ sống cho mình mà còn có dư để giúp đỡ kẻ thiếu thốn, biến đổi từ tư duy chiếm đoạt sang tư duy cho đi.

Chớ Nói Lời Dữ — Hãy Nói Lời Lành

Phao-lô viết: dù chỉ một lời dữ cũng đừng nên nói. Một lời độc địa có thể tàn phá cả cuộc đời người khác. Lời độc phát ra từ tâm trí độc, mà tâm trí độc xuất phát từ tấm lòng độc địa. Khi cần thì hãy nói, khi không cần thì im lặng. Và khi nói, hãy nói những lời lành giúp ơn, có ích lợi cho người nghe.

Mục sư nhấn mạnh đặc biệt đến gia đình: nếu trong một nhà, ai muốn nói gì thì nói, muốn chửi thì chửi, muốn la thì la — nhà ấy thành địa ngục. Nhưng nếu vợ chồng, cha mẹ, con cái mở miệng ra là những lời khích lệ, an ủi, nâng đỡ nhau, thì gia đình ấy thật phước hạnh vô cùng.

Chớ Làm Buồn Đức Thánh Linh

Giữa những điều thực tế về hành vi và lời nói, Phao-lô chợt nhắc đến một điều mang tính thuộc linh sâu xa hơn: chớ làm buồn Đức Thánh Linh. Thánh Linh ngự trong lòng tín hữu để cáo trách, hướng dẫn, nhưng nếu cứ khăng khăng theo con đường tội lỗi lần này qua lần khác, từ chối tiếng cáo trách ấy, thì Thánh Linh sẽ không còn tác động được nữa. Mục sư dùng hình ảnh hộ chiếu vắc-xin thời dịch bệnh để minh họa: Thánh Linh đóng ấn chứng cho tín hữu giống như con dấu xác nhận trên hộ chiếu — đó là bằng chứng để bước vào nước Thiên Đàng. Làm buồn Thánh Linh là đánh mất chính con dấu quý giá ấy.

Bỏ Cay Đắng — Sống Nhân Từ Tha Thứ

Điều cuối cùng, Phao-lô gom lại tất cả những cảm xúc tiêu cực: cay đắng, buồn giận, tức mình, kêu rêu, mắng nhiếc, cùng mọi điều hung ác. Cảm xúc chính là động lực mạnh nhất thúc đẩy con người đến hành động — cả yêu thương lẫn tội ác. Và khi loại bỏ những cảm xúc xấu xa, phải lấp đầy bằng điều tốt lành, nếu không thì giống như ngôi nhà bị quỷ ra đi nhưng để trống — bảy con quỷ khác sẽ kéo vào và tình trạng còn tệ hơn trước.

Phao-lô kết thúc bằng phương châm sống cho Cơ Đốc nhân: hãy ở với nhau cách nhân từ, đầy dẫy lòng thương xót, tha thứ nhau như Đức Chúa Trời đã tha thứ chúng ta trong Đấng Christ. Đó không chỉ là điều thay thế cho sự cay đắng, mà là nền tảng cho toàn bộ lối sống mới mà Phao-lô kêu gọi — cởi bỏ người cũ, mặc lấy người mới.