Điều Tôi Học Được Từ Ê-li

Một cách đọc Kinh Thánh: với mỗi nhân vật, hỏi mình học được gì

Mục sư Trần Quốc Khôi mở đầu bằng một thói quen học Kinh Thánh rất đơn giản mà ai cũng có thể áp dụng: mỗi lần học Lời Chúa, hãy có một quyển sổ ghi lại các nhân vật và những bài học chính rút ra từ họ. Với câu chuyện hôm nay, ông đặt ba câu hỏi:

• Tôi học được bài học gì về Đức Chúa Trời?
• Tôi học được bài học gì từ nhân vật là Ê-li?
• Tôi học được bài học gì từ nhân vật là người đàn bà góa ở Sa-rép-ta?

Một câu chuyện có thể cho nhiều bài học, nhưng trong khuôn khổ thời gian, ông chỉ chọn một bài học nổi bật nhất ở mỗi đối tượng.

Bối cảnh của câu chuyện là một thời điểm dân sự của Chúa bước vào giai đoạn thoái trào của đời sống tâm linh. Để thức tỉnh họ, Chúa sai tiên tri Ê-li đến cảnh báo bằng một sứ điệp họ không muốn nghe: sẽ có một cơn hạn hán lớn đến trên xứ. Đối với một quốc gia làm nông nghiệp, lời tuyên bố ấy như một tiếng chuông cảnh tỉnh, cho dân sự thấy đời sống tâm linh của họ đang nguy hiểm đến mức nào. Và sau khi Ê-li thực hiện vai trò của mình, Chúa cũng đã có sự dự phòng cho người tôi tớ của Ngài giữa cơn hạn hán và cơn đói kém lớn sắp xảy đến.

Bài học về Đức Chúa Trời: sự khôn ngoan của Ngài vượt ngoài sự hiểu biết của con người

Bài học nổi bật nhất về Đức Chúa Trời là: sự khôn ngoan của Ngài, kế hoạch của Ngài vượt ngoài sự hiểu biết của con người. Như Mục sư nhắc lại lời tiên tri xưa của Chúa, các từng trời cao hơn đất bao nhiêu thì ý tưởng của Đức Chúa Trời cao hơn ý tưởng của con người chúng ta cũng bấy nhiêu.

Trước hết, Chúa phán bảo Ê-li ẩn mình bên khe Kê-rít, và dùng một cách chu cấp không ai ngờ tới:

“Ngươi sẽ uống nước của khe, và ta đã truyền cho chim quạ nuôi ngươi tại đó.” (1 Các Vua 17:4)

Hãy thử tưởng tượng cách Chúa làm: hằng ngày sai chim quạ mang đồ ăn đến nuôi người tôi tớ của Ngài giữa nơi vắng vẻ. Rồi khi nguồn nước tự nhiên ở khe cạn đi, Chúa lại tiếp tục bày tỏ sự khôn ngoan vượt ngoài sự hiểu biết của con người:

“Hãy chỗi dậy, đi đến Sa-rép-ta, thành thuộc về Si-đôn, và ở tại đó; kìa, ta đã truyền cho một người góa bụa ở thành ấy lo nuôi ngươi.” (1 Các Vua 17:9)

Mục sư thú nhận có hai điều khiến ông thấy khó hiểu khi đọc đến đây. Thứ nhất, Ê-li là tôi tớ của Chúa, dân Y-sơ-ra-ên là tuyển dân của Ngài; theo lẽ thường, ông nên được sai đến một nơi nào đó thuộc Y-sơ-ra-ên, chứ không phải Si-đôn — một vùng đất ngoại. Thứ hai, theo lẽ thường, trong những ngày thiếu thốn thực phẩm như vậy, người ta dễ tìm đến một gia đình dư dả, đầy đủ về tài chánh và lương thực, vì việc tiếp đón sẽ dễ chấp nhận hơn. Đằng này, nơi nương tựa lại là nhà của một người đàn bà góa nghèo khó nơi đất xa lạ.

Đây chính là một ví dụ cho thấy ý tưởng và kế hoạch của Chúa vượt ngoài lẽ thường tình của chúng ta. Trong đời sống Cơ-đốc nhân, nhiều khi chúng ta gặp những mệnh lệnh, những sự dạy dỗ của Kinh Thánh, những lần Lời Chúa bày tỏ ý muốn của Ngài vượt ngoài sự hiểu biết của một con người bình thường. Đó cũng chính là lúc chúng ta rất dễ nương theo khuynh hướng của bản ngã, theo lối suy nghĩ và logic của con người, để tìm lý do không thực hiện theo mạng lệnh của Đức Chúa Trời.

Nhưng nhìn vào kết quả thì đây quả thật là kế hoạch của Đức Chúa Trời. Đúng như Ngài phán, dưới sự quan phòng khôn ngoan của Chúa, Ê-li đã được bảo vệ tính mạng, đi suốt mùa đói kém mà không phải thiếu đói một ngày nào.

Đức tin phải được đặt lên trên hành động

Sẽ có những chỗ trong Kinh Thánh, những sự dạy dỗ mà theo lẽ thường tình rất khó hiểu với con người. Đó là những lúc đức tin của chúng ta — niềm tin, sự tin tưởng, sự phó thác hoàn toàn nơi bàn tay dẫn dắt và sự quan phòng của Chúa — phải được đặt lên trên hành động, để giúp chúng ta vượt qua mọi sự. Và một khi đã nếm trải hành động đức tin ấy, đó chính là lúc những điều gọi là phép lạ trong Kinh Thánh xảy ra. Tất cả những trường hợp gọi là phép lạ đều phải bắt đầu bằng một bước đi đức tin như vậy.

Mục sư minh họa bằng câu chuyện một dân sự chuẩn bị tấn công một thành kiên cố — không phải bằng lực lượng quân sự thiện chiến, không phải bằng vũ khí hiện đại hay sĩ số áp đảo. Họ chỉ đi vòng quanh thành, mỗi ngày một vòng, trong yên lặng. Đến ngày thứ bảy, họ lặp lại bảy lần; và ở vòng cuối, đến những mét cuối cùng, họ la hét, tạo nên những âm thanh vang dội, và bức tường thành kiên cố kia sụp đổ. Nếu nghe một mệnh lệnh như vậy, nó hoàn toàn không hợp lý với kiến thức và sự hiểu biết của con người. Nhưng phép lạ đã xảy ra, vì dân sự không dành thời gian để chất vấn sự khôn ngoan của Đức Chúa Trời.

Bài học từ Ê-li: tinh thần vâng lời tuyệt đối

Điều chúng ta học được từ tiên tri Ê-li chính là một tinh thần vâng lời tuyệt đối với mạng lệnh của Đức Chúa Trời. Hai lần Chúa phán dặn cùng Ê-li, Kinh Thánh đều có lời ghi chép tương tự để nói về ông.

Sau khi Chúa truyền cho ông đến uống nước của khe:

“Vậy, Ê-li đi, vâng theo lời của Đức Giê-hô-va, và đến ở nơi mé khe Kê-rít đối ngang Giô-đanh.” (1 Các Vua 17:5)

Ông không hề hỏi Chúa tại sao. Ông không hỏi kỹ hơn rằng chim quạ sẽ đến bao nhiêu lần trong ngày, mang thức ăn gì. Ông không cần một sự đảm bảo về tính liên tục của nguồn cung cấp ấy. Kinh Thánh chỉ ghi rất đơn giản: Chúa phán như vậy, Ê-li liền vâng theo Lời của Đức Chúa Trời.

Và ở lần thứ hai, khi mệnh lệnh càng khó hiểu hơn — phải đến Si-đôn, đến nhà của người đàn bà góa:

“Vậy, người đứng dậy đi đến Sa-rép-ta. Khi đến cửa thành, người thấy một người đàn bà góa…” (1 Các Vua 17:10)

Cả hai lần, Ê-li đều ngay lập tức vâng theo những gì Đức Chúa Trời phán bảo. Có lẽ đó cũng là điều Đức Chúa Trời tìm kiếm nơi con cái Ngài ở mọi thời đại, và đặc biệt nơi những người đang sống trong thời kỳ cuối cùng của dòng lịch sử nhân loại. Sự vâng lời vẫn là điều mà thiên đàng tìm kiếm từ những con cái đầu tiên của Đức Chúa Trời là A-đam và Ê-va. Đây cũng là bài thử thách mà mỗi Cơ-đốc nhân phải lần lượt vượt qua: gạt qua một bên những suy nghĩ của con người, gạt qua một bên những lời cám dỗ, để rồi chọn vâng theo Lời Chúa và thực hiện theo ý muốn của Ngài.

Bài học từ người đàn bà góa: một bài kiểm tra đức tin khắc nghiệt được vượt qua

Mục sư dành nhiều thời gian hơn cho nhân vật thứ ba — người đàn bà góa — có lẽ vì bà là nhân vật chính của câu chuyện. Khi Ê-li đến nơi và thấy bà, ông xin bà múc cho ông một chút nước, rồi gọi với theo xin thêm một miếng bánh. Bà đáp:

“Tôi chỉ mạng sống của Giê-hô-va Đức Chúa Trời của ông mà thề, tôi không có bánh, chỉ có một nắm bột trong vò và một chút dầu trong bình; nầy, tôi lượm hai khúc củi, đoạn về nấu dọn cho tôi và con trai tôi; khi ăn rồi, chúng tôi sẽ chết.” (1 Các Vua 17:12)

Bà sống trong một thời điểm mà vai trò của người phụ nữ rất mờ nhạt trong xã hội. Người đàn ông là trụ cột gia đình, có vị trí trong xã hội, là người đi ra ngoài làm lụng kiếm tiền; người phụ nữ thường lệ thuộc vào người chồng của mình. Nhưng giờ phút này nơi nương tựa của bà đã không còn — chồng bà đã qua đời, đó là lý do bà là góa bụa. Bà sống với đứa con trai nhỏ, và giờ lại trải qua cơn đói kém hạn hán đến nỗi các khe nước cũng không còn nước. Chính vì sự bất tuân của dân sự của Chúa mà các dân tộc lân cận cũng phải chịu ảnh hưởng bởi sự phán xét đến từ Đức Chúa Trời.

Giờ phút này bà chỉ còn lại bữa ăn cuối cùng — không phải một bữa thịnh soạn như tập tục cho người tử tù một bữa ăn tươm tất trước khi ra pháp trường, mà chỉ đủ bột, đủ dầu để làm một miếng bánh cuối cùng cho hai mẹ con. Phía trước là những ngày đen tối, là sự u ám đến nỗi bà đã khẳng định rằng sau miếng bánh cuối cùng đó, hai mẹ con sẽ ra đi.

Và ngay trong giờ phút khắc nghiệt ấy, lại có một người đến với danh nghĩa là người của Đức Chúa Trời, nói với bà rằng miếng bánh cuối cùng mà bà dự định cho mình và con, hãy để cho người của Đức Chúa Trời trước:

“Chớ sợ chi, hãy trở về nhà làm y như ngươi đã nói; song trước hãy dùng bột ấy làm cho ta một cái bánh nhỏ, rồi đem ra cho ta; kế sau ngươi sẽ làm cho ngươi và cho con trai ngươi. Vì Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên phán như vầy: Bột sẽ không hết trong vò, và dầu sẽ không thiếu trong bình, cho đến ngày Đức Giê-hô-va giáng mưa xuống đất.” (1 Các Vua 17:13-14)

“Nàng bèn đi, và làm theo điều Ê-li nói. Nàng và nhà nàng, luôn với Ê-li ăn trong lâu ngày. Bột chẳng hết trong vò, dầu không thiếu trong bình, y như lời Đức Giê-hô-va đã cậy miệng Ê-li mà phán ra.” (1 Các Vua 17:15-16)

Hy sinh nhiều hơn những gì bổn phận kêu gọi

Người phụ nữ này đối diện với một trong những thử thách đức tin khắc nghiệt nhất mà một người có thể gặp — và quan trọng hơn, bà đã vượt qua. Mục sư thú nhận mỗi lần đọc câu chuyện này, ông lại tự hỏi: nếu ở trong tình huống ấy, liệu chính mình có vượt qua được bài thử thách này hay không.

Thật ra bà có rất nhiều lý do để từ chối Ê-li, và một trong những lý do không gì đẹp hơn chính là vì đứa con của mình. Vì tình mẫu tử, bà hoàn toàn có thể từ chối người của Đức Chúa Trời để nhường phần ăn cho con trai. Hãy thử tưởng tượng điều gì có thể xảy ra nếu bà khước từ Ê-li: có thể đúng như bà nói, đó sẽ là bữa ăn cuối cùng của hai mẹ con. Nhưng vì bà vượt qua được bài thử thách đức tin này, câu chuyện đã kể lại rằng suốt lâu ngày đó bột chẳng hết trong vò và dầu không thiếu trong bình.

Đó là phần thưởng của đức tin khi một người dám can đảm vượt qua. Bà đã làm nhiều hơn những gì bổn phận kêu gọi. Thường thì khi có dư, chúng ta mới chia sẻ phần dư cho người khác; nhưng nơi bà, để chu cấp cho Ê-li, bà buộc lòng phải hy sinh — sự hy sinh gắn liền trong đó. Giả sử Ê-li không phải là người tôi tớ thật của Chúa, thì hóa ra bà đã đem phần ăn cuối cùng, niềm hy vọng cuối cùng của mình, gửi vào một người khách lạ. Tất cả những điều này nói về một đức tin, một bài kiểm tra đức tin — và khi đã vượt qua, phần thưởng đã đến.

Phần kết còn có hậu hơn

Phần kết của câu chuyện thậm chí còn có hậu hơn. Không chỉ vượt qua những ngày đói kém, về sau khi chính đứa con trai duy nhất của bà — niềm hy vọng còn lại trên cuộc đời bà — lâm bệnh nặng và qua đời, thì chính mối quan hệ mật thiết giữa bà với Ê-li, chính niềm tin bà có được trong những ngày Ê-li lưu trú trong gia đình, chính việc bà đã vượt qua bài kiểm tra đó, đã giúp bà tìm lại được sự sống cho đứa con trai đã mất của mình.

Nhiều ngàn năm sau, trong hành trình truyền giáo của mình, Đức Chúa Giê-su đã nhiều lần nhắc lại những chuyện tích xưa trong Cựu Ước, và đặc biệt Ngài nhắc lại câu chuyện về người góa bụa này. Qua lời Đức Chúa Giê-su kể, chúng ta có một góc nhìn rõ ràng hơn về hành động cao thượng mà bà đã thực hiện:

“Ta nói thật cùng các ngươi, về đời Ê-li, khi trời đóng chặt trong ba năm sáu tháng, cả xứ bị đói kém, trong dân Y-sơ-ra-ên có nhiều đàn bà góa; dầu vậy, Ê-li chẳng được sai đến cùng một người nào trong đám họ, nhưng được sai đến cùng một người đàn bà góa ở Sa-rép-ta, xứ Si-đôn.” (Lu-ca 4:25-26)

Bà đã được nêu ra như một tấm gương vượt trội hơn kể cả những người Y-sơ-ra-ên vẫn luôn tự hào mình là tuyển dân. Chúa biết rõ rằng nếu Ê-li đến với bất kỳ người đàn bà góa nào khác, có lẽ ông đã bị từ chối, đã không nhận được sự chăm sóc và hy sinh tử tế như người đàn bà góa này đã làm cho ông.

Tóm lại: ba bài học cho đời sống mỗi ngày

Ở mỗi nhân vật trong câu chuyện, chúng ta học được một bài học và có thể liên tưởng, áp dụng vào đời sống của mình:

Mục sư hy vọng phương pháp học Kinh Thánh này — với mỗi nhân vật, hỏi mình học được bài học gì — sẽ giúp việc dành thời gian học Lời Chúa mỗi ngày trở nên thú vị hơn, để chúng ta học được nhiều bài học ý nghĩa hơn và sống một đời sống ngày càng gần với Chúa hơn. A-men.