Cầu nguyện hoá heo thành bò
bởi Trương Thế Hồng
Cầu nguyện hoá heo thành bò là bất khả thi, là vô lý – đó là trực giả của cá nhân tôi. Kinh Thánh cũng nói rõ, heo không được coi là con vật thanh sạch, còn bò lại là trường hợp đối lập. Vì lý do gì đó, nhiều người ngày nay bỏ qua trực gian, để bẻ cong Kinh Thánh, giải thích Lời Chúa để đúng ý cái bụng của mình. 1 Ti-mô-thê 4 là một trường hợp điển hình.
“Vả, mọi vật Đức Chúa Trời đã dựng nên đều là tốt lành cả, không một vật chi đáng bỏ, miễn là mình cảm ơn mà ăn lấy thì được; vì nhờ lời Đức Chúa Trời và lời cầu nguyện mà vật đó được nên thánh.” — 1 Ti-mô-thê 4:4–5
Phần Kinh Thánh trên thường được dùng để khẳng định rằng Cơ Đốc nhân có thể ăn bất cứ thứ gì, miễn là cầu nguyện và cảm tạ trước khi ăn. Theo cách hiểu này, mọi sự phân biệt giữa loài vật thanh sạch và không thanh sạch đều bị xóa bỏ.
Tuy nhiên, cách giải thích ấy chỉ xuất hiện khi người đọc tách hai câu Kinh Thánh ra khỏi văn mạch, bỏ qua ý nghĩa của chữ “đồ ăn”, và biến lời cầu nguyện thành một nghi thức có khả năng thay đổi bản chất của vật được ăn.
1. “Mọi vật” không có nghĩa là mọi thứ trong thế giới đều có thể ăn
Nếu câu “không một vật chi đáng bỏ” được hiểu tuyệt đối, nghĩa là bất cứ vật gì Đức Chúa Trời dựng nên cũng có thể dùng làm thức ăn, thì kết luận ấy lập tức dẫn đến điều phi lý.
Đức Chúa Trời dựng nên lá ngón, nhưng ăn lá ngón có thể gây tử vong. Trong thiên nhiên còn có nhiều loài động vật và thực vật chứa độc tố nguy hiểm: cá nóc, rắn độc, nhện độc, ếch độc, nấm độc và vô số sinh vật khác.
Không ai có thể hợp lý tuyên bố:
“Vì Đức Chúa Trời dựng nên lá ngón, nên lá ngón là tốt lành; chỉ cần cầu nguyện cảm tạ rồi ăn.”
Lời cầu nguyện không biến chất độc thành chất bổ. Sự cảm tạ không vô hiệu hóa quy luật sinh học. Đức tin chân thật không đồng nghĩa với việc phủ nhận thực tế mà chính Đức Chúa Trời đã thiết lập.
Vì vậy, “mọi vật Đức Chúa Trời đã dựng nên đều là tốt lành” phải được hiểu theo mục đích mà Đức Chúa Trời đã dựng nên chúng. Một sinh vật có thể tốt lành trong hệ sinh thái, nhưng điều đó không có nghĩa nó được dựng nên để con người ăn.
Rắn có vai trò trong thiên nhiên. Nhện có vai trò kiểm soát côn trùng. Vi khuẩn cũng có vai trò trong sự phân hủy và cân bằng sinh học. Chúng có thể “tốt lành” trong chức năng sáng tạo, nhưng không vì vậy mà tất cả đều trở thành thực phẩm.
2. Phao-lô đang nói về “đồ ăn”, không phải mọi vật thể tồn tại
Văn mạch trực tiếp bắt đầu từ câu 3:
“Họ sẽ cấm cưới gả, và biểu kiêng các thức ăn mà Đức Chúa Trời đã dựng nên cho kẻ có lòng tin và biết lẽ thật dùng lấy với lòng cảm tạ.”
Đối tượng Phao-lô đang bàn luận không phải là tất cả động vật, thực vật hoặc vật chất trong vũ trụ. Ông đang nói đến:
“Các thức ăn mà Đức Chúa Trời đã dựng nên cho… dùng lấy.”
Đây là một giới hạn rất quan trọng.
Phao-lô không nói rằng mọi sinh vật đều là đồ ăn. Ông nói về những thứ đã được Đức Chúa Trời dựng nên để làm thức ăn.
Một vật phải thuộc phạm vi “thức ăn” trước, rồi mới có thể được tiếp nhận với lòng cảm tạ. Câu Kinh Thánh không cho phép người đọc tự ý biến mọi sinh vật thành thức ăn chỉ bằng cách gọi tên chúng là thức ăn.
Vấn đề vì thế không chỉ là:
“Tôi có cảm tạ khi ăn hay không?”
Mà trước hết phải là:
“Đức Chúa Trời có định vật này làm thức ăn cho con người hay không?”
3. Ai có quyền xác định thứ gì là thức ăn?
Mỗi nền văn hóa có một định nghĩa khác nhau về thực phẩm. Một loài vật được ăn phổ biến tại quốc gia này có thể bị xem là ghê tởm tại quốc gia khác.
Nhưng đối với Cơ Đốc nhân, tiêu chuẩn cuối cùng không phải là truyền thống dân tộc, sở thích cá nhân, thị trường thực phẩm hay tập quán xã hội. Điều quan trọng là sự chỉ dẫn của Đức Chúa Trời.
Lê-vi Ký 11 phân biệt rõ những loài vật thanh sạch và không thanh sạch. Đức Chúa Trời không để dân Ngài phải suy đoán. Ngài chỉ ra những loài có thể ăn và những loài không nên ăn.
Đối với thú vật trên đất, tiêu chuẩn là:
“Phàm loài vật nào có móng rẽ ra, bàn chân chia hai, và nhơi, thì các ngươi được phép ăn.”
Đối với sinh vật dưới nước:
“Phàm vật nào có vi và vảy trong biển hay là trong sông, thì các ngươi được phép ăn.”
Bản văn tiếp tục liệt kê các loài chim và sinh vật không được dùng làm thức ăn.
Sự phân biệt này cũng không bắt đầu tại núi Si-na-i. Trước trận Đại Hồng Thủy, Nô-ê đã biết sự khác biệt giữa thú vật thanh sạch và không thanh sạch:
“Ngươi hãy bắt các loài vật thanh sạch, mỗi loài bảy cặp… còn các loài vật không thanh sạch, mỗi loài một cặp.” — Sáng-thế Ký 7:2
Điều đó cho thấy khái niệm thanh sạch và không thanh sạch đã tồn tại trước khi dân Y-sơ-ra-ên được thành lập và trước khi luật nghi lễ tại đền thánh được ban hành.
4. “Được nên thánh nhờ lời Đức Chúa Trời” nghĩa là gì?
1 Ti-mô-thê 4:5 không chỉ nói đến lời cầu nguyện. Câu ấy nói rằng thức ăn được nên thánh:
“Nhờ lời Đức Chúa Trời và lời cầu nguyện.”
Nhiều người nhấn mạnh phần “lời cầu nguyện” nhưng gần như bỏ qua phần “lời Đức Chúa Trời”.
“Nên thánh” có nghĩa là được biệt riêng cho một mục đích thánh. Vậy điều gì xác định một vật được biệt riêng làm thức ăn? Trước hết là Lời Đức Chúa Trời.
Lời Đức Chúa Trời cho biết những gì Ngài đã ban làm thực phẩm. Sau đó, người tin Chúa tiếp nhận những thực phẩm ấy bằng lời cầu nguyện và lòng cảm tạ.
Trình tự của câu Kinh Thánh rất rõ:
- Đức Chúa Trời dựng nên một số vật để làm thức ăn.
- Lời Đức Chúa Trời xác định và biệt riêng chúng cho mục đích ấy.
- Người tin Chúa tiếp nhận chúng bằng lời cầu nguyện và cảm tạ.
Lời cầu nguyện không thay thế Lời Đức Chúa Trời. Nó cũng không có chức năng sửa lại điều Đức Chúa Trời đã phán.
Nếu Đức Chúa Trời chưa biệt riêng một loài làm thực phẩm, con người không thể dùng lời cầu nguyện để tự mình biệt riêng nó.
Cầu nguyện trên thịt heo không làm con heo bắt đầu nhơi và có móng rẽ đúng theo tiêu chuẩn Kinh Thánh. Cầu nguyện trên một con cá không vảy không khiến nó mọc vảy. Cầu nguyện trên chất độc không biến chất độc thành thức ăn.
Lời cầu nguyện bày tỏ sự biết ơn và lệ thuộc vào Đức Chúa Trời. Nó không phải phép thuật biến vật không phải thức ăn thành thức ăn.
5. Phao-lô đang chống lại chủ nghĩa khổ hạnh, không chống lại luật sức khỏe
Trong 1 Ti-mô-thê 4, Phao-lô cảnh báo về những người:
“Cấm cưới gả, và biểu kiêng các thức ăn mà Đức Chúa Trời đã dựng nên…”
Sai lầm ở đây là việc cấm những điều Đức Chúa Trời đã cho phép.
Hôn nhân do Đức Chúa Trời thiết lập. Vì vậy, cấm cưới gả như một yêu cầu để đạt đến sự thánh khiết là chống lại trật tự sáng tạo.
Tương tự, các thực phẩm Đức Chúa Trời đã ban cho con người có thể được tiếp nhận với lòng cảm tạ. Việc cấm hoàn toàn những thực phẩm hợp pháp ấy vì cho rằng vật chất vốn xấu xa cũng là một sự xuyên tạc.
Phao-lô không nói:
“Hãy ăn cả những thứ Đức Chúa Trời không ban làm thức ăn.”
Ông nói:
“Đừng cấm những thức ăn mà Đức Chúa Trời đã dựng nên cho người tin nhận lấy.”
Đây là hai điều hoàn toàn khác nhau.
Một bên chống lại chủ nghĩa khổ hạnh do con người đặt ra. Bên kia là sự vâng phục những nguyên tắc Đức Chúa Trời đã bày tỏ. Không thể dùng việc Phao-lô phản đối luật lệ giả tạo của con người để phủ nhận những chỉ dẫn thật sự của Đức Chúa Trời.
6. “Biết lẽ thật” không phải là chi tiết ngẫu nhiên
Câu 3 nói rằng những thức ăn ấy được dựng nên để:
“Kẻ có lòng tin và biết lẽ thật dùng lấy với lòng cảm tạ.”
Không chỉ “người có lòng tin”, mà còn là người “biết lẽ thật”.
Đức tin không tách rời sự hiểu biết. Lòng cảm tạ không tách rời chân lý. Người tin Chúa không tiếp nhận thức ăn một cách mù quáng, nhưng trong sự hiểu biết về ý muốn Đức Chúa Trời.
Nếu chỉ cần cảm thấy biết ơn là đủ, Phao-lô không cần nhắc đến việc “biết lẽ thật”. Nhưng ông đặt đức tin, chân lý và lòng cảm tạ bên cạnh nhau.
Lòng nhiệt thành không thay thế được chân lý. Một người có thể cầu nguyện rất chân thành nhưng vẫn hành động trái với sự chỉ dẫn của Đức Chúa Trời.
7. Tự do Cơ Đốc không phải là quyền làm mọi điều mình thích
Tự do trong Đấng Christ không có nghĩa là con người được tự do gọi điều ô uế là thanh sạch, gọi điều có hại là tốt lành hoặc lấy sở thích cá nhân làm tiêu chuẩn.
Tự do thật là được giải phóng khỏi tội lỗi để có thể sống phù hợp với ý muốn Đức Chúa Trời.
Phao-lô viết:
“Anh em há chẳng biết rằng thân thể mình là đền thờ của Đức Thánh Linh… hay sao?” — 1 Cô-rinh-tô 6:19
Và:
“Vậy, anh em hoặc ăn, hoặc uống, hay là làm sự chi khác, hãy vì sự vinh hiển Đức Chúa Trời mà làm.” — 1 Cô-rinh-tô 10:31
Câu hỏi của Cơ Đốc nhân không nên chỉ là:
“Tôi có quyền ăn thứ này không?”
Mà phải là:
“Việc này có tôn vinh Đức Chúa Trời không?” “Nó có phù hợp với Lời Ngài không?” “Nó có giúp tôi chăm sóc thân thể mà Ngài đã giao cho tôi không?”
Kết luận: Hãy lựa chọn vì tình yêu đối với Đức Chúa Trời
1 Ti-mô-thê 4:4–5 không dạy rằng con người có thể ăn mọi sinh vật trên đất, dưới biển hoặc trên trời. Bản văn nói đến những thức ăn mà Đức Chúa Trời đã dựng nên để con người tiếp nhận.
“Không một vật chi đáng bỏ” không có nghĩa là lá ngón, nấm độc, cá nóc hay mọi loài vật đều có thể trở thành thực phẩm sau một lời cầu nguyện.
Thức ăn được nên thánh không chỉ bởi lời cầu nguyện, nhưng trước hết bởi Lời Đức Chúa Trời. Chính Lời Ngài xác định vật nào đã được biệt riêng cho mục đích làm thức ăn. Lời cầu nguyện là sự cảm tạ khi tiếp nhận điều Đức Chúa Trời đã cho phép, không phải phương tiện để hợp pháp hóa điều Ngài chưa từng cho phép.
Cuối cùng, sự vâng phục không nên xuất phát từ nỗi sợ hãi, sự tự cao thuộc linh hay mong muốn xét đoán người khác.
Chúng ta lựa chọn điều mình ăn vì yêu mến Đấng đã dựng nên mình.
Không phải để được cứu, nhưng vì đã thuộc về Ngài. Không phải để khoe mình thánh thiện, nhưng để tôn trọng Lời Ngài. Không phải chỉ vì sợ bệnh tật, nhưng vì thân thể này là món quà Ngài giao phó.
Ăn hay không ăn, hãy lựa chọn vì tình yêu đối với Đức Chúa Trời:
“Nếu các ngươi yêu mến ta, thì giữ gìn các điều răn ta.” — Giăng 14:15