Bài Giảng Về Chúa Không Biết | Công-vụ 17:22-34; 18:1-11

Bàn Thờ “Chúa Không Biết” — Điểm Xuất Phát Của Phao-lô

Công-vụ 17:22-23 ghi lại một trong những cảnh truyền giáo táo bạo nhất trong lịch sử Hội Thánh đầu tiên. Phao-lô đứng giữa đồi A-rê-ô-ba-gơ tại thành A-thên — trung tâm triết học và tôn giáo của thế giới cổ đại — và mở đầu bằng một quan sát độc đáo:

“Hỡi người A-thên, tôi thấy rằng trong mọi sự các ông rất mực tín ngưỡng. Vì khi tôi đi qua và ngắm xem những vật người ta thờ, có gặp một bàn thờ, trên có khắc chữ rằng: Cho Chúa Không Biết. Ấy vậy, Đấng mà các ông thờ mà không biết đó, tôi rao truyền cho các ông.”

Người A-thên thờ vô số thần — họ sợ rằng nếu sót một thần nào đó, thần ấy sẽ giận và trừng phạt. Vì thế, họ dựng một bàn thờ dự phòng cho “Chúa Không Biết”. Phao-lô không tấn công các thần của họ, cũng không chỉ trích sự mê tín. Ông khéo léo dùng chính bàn thờ đó làm cầu nối dẫn họ đến Đức Chúa Trời thật.

Sáu Đặc Điểm Của Đức Chúa Trời Thật — Công-vụ 17:24-29

Phao-lô trình bày Đức Chúa Trời qua sáu điểm cốt lõi:

1. Ngài Là Đấng Tạo Hóa, Không Phải Thụ Tạo

“Đức Chúa Trời đã dựng nên thế giới và mọi vật trong đó, là Chúa của trời đất, chẳng ngự trong đền thờ bởi tay người dựng nên.”

Các thần của người A-thên được tạc bằng đá, đúc bằng đồng, giam trong đền thờ. Đức Chúa Trời của Phao-lô thì ngược lại — Ngài không được tạo nên mà là Đấng tạo nên tất cả.

2. Ngài Không Cần Sự Phục Vụ Của Con Người

“Chẳng cần ai hầu hạ như thể thiếu thốn điều gì, vì chính Ngài là Đấng ban sự sống, hơi thở, muôn vật cho mọi người.”

Phao-lô đảo ngược hoàn toàn quan niệm tôn giáo cổ đại: không phải con người nuôi thần bằng tế lễ, mà chính Thần nuôi sống con người. Mọi hơi thở chúng ta đang thở đều đến từ tay Ngài.

3. Ngài Tạo Nên Muôn Dân Từ Một Người

“Ngài đã làm cho muôn dân sanh ra bởi chỉ một người, và khiến ở khắp trên mặt đất.”

Đây là lời tuyên bố về sự bình đẳng căn bản của nhân loại. Không có dân tộc nào cao hơn dân tộc nào. Mọi người đều từ một gốc, được Ngài dựng nên như nhau.

4. Ngài Định Ra Thời Đại Và Ranh Giới Các Dân

“Định trước thì giờ và ranh giới nơi ở cho họ.”

Lịch sử không vận hành theo ngẫu nhiên. Sự nổi lên và suy tàn của các đế quốc, biên giới các dân tộc — tất cả đều trong bàn tay quan phòng của Đức Chúa Trời. Tiên tri Đa-ni-ên đã nhìn thấy điều này qua khải tượng pho tượng lớn: Babylon, Mê-đi Ba-tư, Hy Lạp, La Mã, rồi vương quốc đời đời của Đức Chúa Trời.

5. Mục Đích Là Để Con Người Tìm Kiếm Ngài

“Hầu cho họ tìm kiếm Đức Chúa Trời, và hết sức rờ mó mà tìm cho được, dầu Ngài chẳng ở xa mỗi một người trong chúng ta.”

Ngài không ẩn mình để thử thách chúng ta. Ngài gần. Vấn đề không phải là Ngài khó tìm, mà là chúng ta không chịu tìm.

6. Trong Ngài Chúng Ta Sống, Động, Và Có

“Vì trong Ngài chúng ta sống, động, và có.”

Phao-lô trích dẫn chính thơ ca của người A-thên để minh họa — không có gì tồn tại ngoài sự nâng đỡ của Ngài. Vũ trụ không tự vận hành; sự sống không tự duy trì.

Ba Phản Ứng Trước Lời Chứng — Công-vụ 17:32-34

Khi Phao-lô rao giảng về sự phục sinh của người chết, khán giả tại A-rê-ô-ba-gơ chia thành ba nhóm rõ ràng — và đây cũng là ba nhóm người điển hình trong mọi thời đại:

Nhóm Thứ Nhất: Chế Giễu

“Khi nghe đến sự kẻ chết sống lại, kẻ thì nhạo cười.”

Với triết học duy vật của người Hy Lạp, thân xác sau khi chết là thoát khỏi vật chất — ý tưởng thân xác sống lại là điều vô lý đối với họ. Họ không hỏi thêm, không suy nghĩ — chỉ cười. Sự chế giễu thường là tấm khiên che giấu sự không muốn đối mặt với lẽ thật.

Nhóm Thứ Hai: Trì Hoãn

“Kẻ thì nói: Để kỳ khác chúng tôi sẽ nghe ngươi nói về việc này.”

Đây có lẽ là nhóm nguy hiểm nhất. Họ không từ chối thẳng thắn — họ lịch sự hứa hẹn sẽ nghe “kỳ khác”. Nhưng kỳ khác đó thường không bao giờ đến. Sự trì hoãn trong việc đáp lại lời mời của Đức Chúa Trời là một trong những bẫy nguy hiểm nhất mà Sa-tan giăng ra. Hê-bơ-rơ 3:15 cảnh báo: “Hôm nay nếu các ngươi nghe tiếng Ngài, chớ cứng lòng.”

Nhóm Thứ Ba: Tin Nhận

“Nhưng có mấy người tin theo Phao-lô, trong số đó có Đi-ô-ni-si, một người trong Hội đồng A-rê-ô-ba-gơ, và một người đàn bà tên là Đa-ma-ri, cùng những kẻ khác nữa.”

Đáng chú ý là Đi-ô-ni-si là thành viên của Hội đồng A-rê-ô-ba-gơ — một trong mười người có quyền lực cao nhất thành A-thên. Và Đa-ma-ri, một người phụ nữ — trong xã hội Hy Lạp lúc đó, phụ nữ hiếm khi tham dự các buổi thảo luận triết học công khai như vậy. Đức Chúa Trời kêu gọi không phân biệt địa vị hay giới tính.

Phao-lô Tại Cô-rinh-tô — Công-vụ 18:1-11

Sau A-thên, Phao-lô đến Cô-rinh-tô — một thành phố cảng nhộn nhịp với đủ loại tệ nạn và đa dạng tôn giáo. Đây là nơi ông sẽ lập hội thánh quan trọng nhất trong hành trình truyền giáo của mình.

Nghề Làm Lều Và Tình Bạn Đồng Nghiệp

Tại Cô-rinh-tô, Phao-lô gặp Aquila và vợ là Bê-rít-sin (Priscilla) — một cặp vợ chồng người Do Thái vừa bị trục xuất khỏi Rô-ma theo sắc lệnh của vua Claudius. Họ cùng nghề làm lều, và Phao-lô ở lại với họ vừa làm việc vừa giảng dạy.

Truyền thống Do Thái dạy rằng mọi học giả, dù giỏi đến đâu, đều phải biết một nghề tay chân. Điều này có hai lý do: để tự nuôi sống bản thân, và để không phụ thuộc vào người khác khi rao giảng sự thật. Phao-lô thực hành nguyên tắc này một cách nhất quán — ông làm việc với đôi tay để không trở thành gánh nặng cho những người ông hầu việc.

Từ Hội Đường Đến Nhà Kế Bên

Ban đầu Phao-lô giảng trong hội đường Do Thái mỗi ngày Sa-bát. Khi Si-la và Ti-mô-thê đến — có lẽ mang theo sự hỗ trợ tài chính từ Hội Thánh Phi-líp và Tê-sa-lô-ni-ca — Phao-lô có thể tập trung toàn thời gian vào việc giảng dạy mà không cần làm lều nữa.

Nhưng khi người Do Thái phản đối và phỉ báng, Phao-lô thực hiện một cử chỉ có ý nghĩa: ông phủi áo và nói: “Máu của các ngươi đổ lại trên đầu các ngươi; ta vô tội. Từ rày về sau ta sẽ đi đến người ngoại.” Đây là thành ngữ Hebrew cổ — giũ áo là hành động tượng trưng cho việc đã hoàn tất trách nhiệm. Phao-lô đã làm phần mình; sự từ chối của họ là trách nhiệm của họ.

Ông chuyển sang nhà của Tít Giúttơ — người ngoại kính sợ Đức Chúa Trời — sát ngay bên hội đường. Không phải để thách thức, mà để tiếp tục rao giảng cho những ai muốn nghe.

Cơ-rít-bu, trưởng hội đường, tin và chịu phép báp-têm cùng cả nhà — đây là một sự kiện chấn động cộng đồng Do Thái địa phương.

Khải Tượng Ban Đêm: “Ta Có Nhiều Dân Trong Thành Này”

Công-vụ 18:9-10 ghi lại một khải tượng quan trọng:

“Đêm ấy, Chúa phán cùng Phao-lô trong sự hiện thấy rằng: Đừng sợ, hãy nói đừng làm thinh. Vì có Ta ở cùng ngươi, chẳng ai tra tay hại ngươi được; vì Ta có nhiều dân trong thành này.”

Phao-lô, một người vừa bị đuổi khỏi Phi-líp, bị nhạo cười tại A-thên, đang đối mặt với sự phản đối tại Cô-rinh-tô — ông cần lời khích lệ này. Và Chúa phán: “Ta có nhiều dân trong thành này.”

Đây là sứ điệp thiêng liêng cho mọi người hầu việc Chúa: không ai biết trước ai sẽ tin. Điều chúng ta nhìn thấy là sự từ chối và chống đối. Điều Đức Chúa Trời nhìn thấy là những tâm lòng đang sẵn sàng và chờ đợi được nghe. Đừng nản lòng vì thấy ít người phản hồi — Đức Chúa Trời biết những người thuộc về Ngài ở đâu.

Bài Học Từ Hành Trình Của Phao-lô

Hai đoạn Công-vụ này dạy chúng ta nhiều điều thiết thực:

Sự linh hoạt trong tiếp cận — Phao-lô không có một khuôn mẫu cứng nhắc. Tại A-thên ông dùng bàn thờ ngoại giáo làm điểm xuất phát. Tại Cô-rinh-tô ông làm lều để gây dựng tin tưởng. Điều không thay đổi là Tin Lành về Đức Chúa Trời và sự phục sinh của Chúa Giê-su.

Sự kiên nhẫn trước ba loại phản ứng — chế giễu, trì hoãn, và tin nhận. Không phải ai cũng sẽ tin ngay. Nhiệm vụ của chúng ta không phải là ép buộc kết quả — mà là trung thành rao truyền và để Đức Thánh Linh làm công việc của Ngài.

Sự cần thiết của cộng đồng — Phao-lô không một mình. Aquila, Priscilla, Si-la, Ti-mô-thê, Tít Giúttơ, Cơ-rít-bu — mỗi người đóng một vai trò trong việc xây dựng Hội Thánh Cô-rinh-tô. Đức Chúa Trời làm việc qua những mối quan hệ.

Lời hứa “Ta ở cùng ngươi” — Đây là lời hứa không có điều kiện nào. Dù bị phản đối, dù đơn độc, dù sợ hãi — Đức Chúa Trời không bỏ người hầu việc Ngài cô đơn trong công việc Ngài giao.